Çağın bulaşıcı virüsü siberkondri: İnternetten hastalık araştırmak

Mahmut Aydın

Küçük bir belirti, internette yapılan yanlış bir araştırmayla panik sebebine dönüşebiliyor. Siberkondri olarak adlandırılan bu durumun olumsuz etkilerine Adana Tabip Odası Başkanı ve Psikiyatri Uzmanı Dr. Özden Polatöz açıklık getirdi. Polatöz, internet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte sağlık konularında çevrim içi bilgi arayışlarının hızla arttığını belirterek, bunun “siberkondri” olarak adlandırılan internet kaynaklı sağlık kaygılarını körüklediğini ifade etti.

Dr. Özden Polatöz

Pandemide kaygı zirve yaptı

Dr. Polatöz, özellikle pandemi döneminde siberkondrinin en yoğun şekilde gözlendiğini söyledi. Belirsizlik ortamı, sürekli değişen sağlık verileri ve sosyal medyada hızla yayılan doğrulanmamış içeriklerin kaygıyı artırdığını belirten Polatöz, “Küçük bir baş ağrısı ya da yorgunluk için internette araştırma yapan insanlar, kendilerini ciddi hastalık ihtimalleriyle karşı karşıya buldu. Bu da gereksiz korkulara ve yanlış yönlendirilmiş kaygılara neden oldu” dedi.

Dr. Polatöz, yanlış ve abartılı bilgilerin başlıca sonuçlarını şu şekilde sıraladı: “Hekime duyulan güvenin azalması, sağlık sisteminde ciddi bir sorun olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte, hastaların gereksiz tetkikler talep etmesi hem maliyetleri artırıyor hem de süreci karmaşık hale getiriyor. Tüm bu etkenler, teşhis ve tedavi süreçlerinde aksaklıklara yol açarak sağlık hizmetlerinin verimini düşürüyor.”

Hasta-hekim iletişimine etkisi

Polatöz’e göre, internetten edinilen bilgilerin muayene süreçlerini doğrudan etkilediğini, bazı durumlarda bilinçlenmeyi sağlasa da çoğu zaman yanlış beklentiler nedeniyle tedavi süreçlerini uzattığını ifade etti. Dr. Polatöz, “Hastaların internette karşılaştığı bilgiler, çoğu zaman hekimlerin ikna süreçlerini zorlaştırıyor. Bu da sağlık hizmetlerinde verim kaybına yol açıyor” dedi.

Burcunur Davarcı

“Hemen en ağır hastalığı düşündüm”

Adana’da yaşayan Burcunur Davarcı, siberkondrinin günlük hayatını nasıl etkilediğini anlattı. Bir sağlık sorunu yaşadığında önce internetten araştırma yaptığını belirten Davarcı, “Basit bir mide ağrım vardı. İnternete yazdığımda karşıma kanserden ülserlere kadar birçok ciddi hastalık çıktı. O an panikledim ve kendimi en kötü ihtimale hazırladım. Doktora gidene kadar kaygım katlanarak arttı” dedi.

Davarcı, yaşadığı bu deneyimin ardından yalnızca doktorlara güvenmenin önemini anladığını vurgulayarak, “İnternet bilgisiyle doktora gittiğimde yanlış sorular sordum, gereksiz tetkikler istedim. Sonra fark ettim ki bu hem beni hem de doktoru zorluyor. Artık önce doktora danışmayı tercih ediyorum” diye konuştu.

Çözüm: Dijital sağlık okuryazarlığı

Dr. Polatöz, siberkondriyle mücadelede toplumun doğru bilgiye ulaşmasını sağlayacak dijital sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi gerektiğini söyledi ve önerileri şöyle sıraladı:

• Sağlık Bakanlığı ve meslek örgütlerince onaylı güvenilir dijital platformların yaygınlaştırılması,

• Eğitim kurumlarında dijital okuryazarlık derslerinin sağlık içerikleriyle desteklenmesi,

• Medya ve sosyal medya aracılığıyla kamuoyuna doğru bilginin ulaştırılması.

Hekimlere çağrı

Polatöz, hekimlere de önemli görevler düştüğünü belirterek şu ifadelere yer verdi: “Hastaların internetten getirdiği bilgileri küçümsemek yerine bilimsel doğrularla karşılaştırarak yönlendirmek gerekir. Resmi platformlarda sık sorulan sorulara yanıt verilmesi, güvenilir kaynak listelerinin paylaşılması hasta-hekim iletişimini güçlendirecektir.”

Polatöz, “Halkımızın doğru bilgiye ulaşabilmesi, sağlık okuryazarlığının artması ve hasta-hekim ilişkisinin güven temelli ilerlemesi için çalışmalarımız sürecek” diyerek sözlerini sonlandırdı.