Eliniz sürekli saçınıza gidiyorsa “trikotillomani” hastası olabilirsiniz

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fatma Polatcan

Önce bir tel, sonra bir tane daha, bir tane daha… Bir baktınız eliniz dolu saç. Ders çalışırken, televizyon izlerken, telefonla konuşurken… Nasıl oldu, ne zaman başladı, hatırlamıyorsunuz. “Bir daha yapmayacağım” diyorsunuz. Ama çoğu zaman bu durum tekrar ediyor.

Uzman Psikolojik Danışman Ferhat Men, bu davranışın toplumda toplumda yanlış bilindiğini belirterek, “Saç yolma davranışı basit bir alışkanlık değil, saç kaybına yol açan psikiyatrik bir rahatsızlıktır, dürtü kontrol bozukluğudur” dedi. 

Geçmişte sinirlenen insanı  anlatmak için söylenen “saçını başını yoluyor” sözü, aslında bazıları için bir deyim değil, gerçeğin ta kendisi. Toplumun “alışkanlık” deyip geçtiği saç yolma davranışı, adı konmuş bir hastalık: Trikotillomani. 

Türkiye’de birçok kişi saç, kaş ya da vücut kıllarını yolma davranışıyla mücadele ediyor. Ancak çoğu, yargılanma korkusuyla bunu gizliyor. Trikotillomani olarak bilinen bu durum, sanıldığı gibi “alışkanlık” değil, dürtü kontrol bozukluğu.

Rüya Aygen

Çok kişi yaşıyor ama saklıyor

Boğaziçi Üniversitesi Fen Fakültesi öğrencisi olan Rüya, saç yolma davranışının 12 yaşında başladığını belirterek yaşadıklarını şöyle anlattı:

“O dönem epilepsi hastalığım da ortaya çıkmıştı. Kullandığım ilaç saçımı döküyordu. Belki de bunun etkisiyle önce kaşımı sonra saçımı yolmaya başladım. Ama bunun bir hastalık olduğunu bilmiyordum. Dünyada bir tek ben saç yoluyorum sanıyordum. Bir doktora söylersem beni akıl hastanesine kapatırlar diye düşünüyordum. Çocuk aklı işte…”

Rüya’nın saçını yolduğunu ilk fark eden nöroloğu olmuş. Uzun süre bunu inkâr ettiğini söyleyen Genç Öğrenci, “Psikiyatriste bile yolmadığımı söyledim. Ailem saçımın neden bu hale geldiğini anlamayınca doktor doktor gezdirdi” dedi. Özellikle sınav döneminde saç kaybının arttığını anlatan Rüya şöyle devam etti:

“Herkese yalan söyledim, koparmıyorum dedim, gizledim. Kafamda düşünceler arttığında, uykusuz kaldığımda daha çok yoluyorum. Ama bu rastgele değil. Tırtıklı, diğerlerinden farklı olan saçları özellikle seçiyorum. Onu koparmadığımda nefessiz kalıyorum. Bir bakıyorum zaman geçmiş, saçım gitmiş. ‘Ya bu dersten kalacağım ya da saçımı kaybedeceğim’ dediğim çok oldu.”

“Aynaya bakmaktan hoşlanmıyorum”

Saç kaybı, Rüya’nın özgüvenini de derinden etkilemiş. Bu duygusunu da, “Saçını yolduğunu eşinden bile gizleyen insanlarla tanıştım. Ben de yıllarca sakladım. Ama gizlemek hiçbir şeyi çözmedi. Sadece daha da kötüleştim. Saçlarım yüzünden kendimi çok çirkin hissediyorum. Aynalara bakmaktan hoşlanmıyorum. Önler kısa, arkalar uzun. Bu bana eksikmişim gibi hissettiriyor. İnsanlar bakacak diye düşünüyordum. Sonra tepelik kullanmaya başladım. Saçım varmış gibi görünce özgüvenim biraz toparlandı” sözleriyle anlattı.

Ferhat Men

“Kişinin işlevselliğini bozan bir psikiyatrik rahatsızlık”

Uzman Psikolojik Danışman Ferhat Men ise trikotillomaninin toplumda yanlış bilindiğini belirterek şunları söyledi: “Trikotillomani, yineleyen saç yolma davranışı sonucu belirgin saç kaybına yol açan ve kişinin işlevselliğini bozan psikiyatrik bir rahatsızlıktır. Bu basit bir alışkanlık değil, dürtü kontrol bozukluğudur.”

Men’e göre toplumda en büyük yanlış, bu davranışı “irade eksikliği” olarak görmek: “Kimse isteyerek saç yolmaz. ‘İstersen bırakırsın’ demek hem yanlış hem de zarar vericidir. Bu davranış çoğu zaman stres ve duygusal yükle baş etme mekanizmasıdır.”

Uzman Psikolog Ferhat Men, Trikotillomani yaşayan kişiler yoğun utanç ve suçluluk hissettiklerini vurguladı, bu yüzden yardım alma sürecinin geciktiğini belirtti. Men, toplumda görülme oranının yaklaşık yüzde 2 civarında tahmin edildiğini ancak gerçek sayının daha yüksek olabileceğini söyledi.

Hangi yaş aralığı riskli?

Men’e göre en sık başlangıç yaşı ergenlik dönemi:  “11–15 yaş aralığı riskin en yüksek olduğu dönemdir. Duygusal dalgalanmalar, kimlik arayışı ve stresle baş etme becerilerinin henüz gelişmemiş olması bu davranışı tetikleyebilir.”

Men, kadınlarda daha sık rapor edilse de erkeklerin yardım aramaktan kaçındığını vurguluyor.

Trikotillomaninin tedavisi mümkün mü?

Trikotillomaninin tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu belirten Men, en etkili yöntemleri şöyle sıralıyor: “Bilişsel Davranışçı Terapi, Alışkanlığı Tersine Çevirme Eğitimi ve duygu düzenleme çalışmaları oldukça etkilidir. Gerekli durumlarda psikiyatrik ilaç tedavisi de uygulanabilir.”