Gıdada SKT ve TETT güvenliğinden kim sorumlu: Üreten mi? Satan mı? Satın alan mı?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Nilay Altındiş

Son dönemde “geçim sıkıntısının geldiği nokta” başlığıyla çok tartışılan “tarihi geçmiş ürünlerin satıldığı marketler” konusu, gıda güvenliğinde iki kritik kavramı yeniden gündeme taşıdı: Son Kullanma Tarihi (SKT) ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT). Uzmanlara göre bu iki tarih arasındaki farkın doğru anlatılmaması, hem halk sağlığı açısından risk yaratıyor hem de tüketicinin bilinçli tercihini zorlaştırıyor.

“SKT sağlıkla, TETT kaliteyle ilgilidir”

Diyetisyen Elifnur Erşahin Baş, SKT ve TETT arasındaki ayrımın net yapılması gerektiğini vurgulayarak, bu iki kavramın sıkça birbirine karıştırıldığını söylüyor. Baş’a göre SKT, doğrudan sağlık riskiyle ilgili. Baş’ın uyası da şöyle: “Son kullanma tarihi geçtiği için toksik yük barındırabilir. Mikroorganizma yükü artmış olabilir. SKT, tüketilip tüketilmeyeceğiyle alakalıdır ve tarihi geçtiği durumda kesinlikle almamamız gerekir.”

TETT’nin ise kalite odaklı bir tarih olduğuna dikkat çeken Baş, özellikle kuru gıdalar için riskin düşük olduğunu anlattı: “Tavsiye edilen tüketim tarihindeki hedefimiz kıvam, doku ya da ürünün dış formudur. TETT’si geçen makarna ya da bakliyatta genelde tehlike değil, kalite kaybı beklenir. Bu durum artık bireyin tercihine kalmış bir süreçtir.“

Ancak Baş, bu tercih meselesinin herkes için aynı anlama gelmediğini de vurguluyor. Özel beslenen bireyler açısından TETT’si geçmiş ürünlerin dahi sorun yaratabileceğini belirterek, “SKT’si geçmiş bir ürün kesinlikle alınmamalıdır” uyarısını yineliyor“

Et, süt, tavukta TETT olmaz”

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyeleri Funda Uyar Özpınar ve Ayten Arslan ise özellikle hayvansal ürünlerin son kullanma tarihine dikkat edilmesini vurguluyorlar.

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası’nın yaptığı açıklamada, mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen et, süt, balık ve tavuk ürünlerinde yalnızca SKT bulunabileceği, bu ürünlerin TETT ile satışa sunulmasının kabul edilemez olduğu ifade ediliyor. TETT ibaresinin köfte ve şarküteri ürünlerinde kullanılması ise denetim zafiyeti olarak değerlendiriliyor.

Gıda Mühendisleri Odası’na göre, SKT’si geçen ürünlerin satışı 5996 sayılı Gıda ve Yem Kanunu’na göre açıkça yasak ve bu ürünlerin raflardan derhal toplatılması gerekiyor.

İndirimli satış ekonomik zorunluluk mu?

Diyetisyen Baş da artan gıda fiyatları ve derinleşen gelir eşitsizliğinin tarihi geçmiş ürünlerin tercih edilmesini zorunluluk haline getirdiğine dikkat çekti. Elifnur Erşahin Baş bu tartışmalı uygulamanın fırsat gibi sunulmasının sağlığı tehdit ettiğini şu sözlerle anlattı:

“Bu kadar gıda israfının olduğu ve insanların gıdaya erişiminin zorlaştığı bir dönemde, TETT’si geçmiş ürünlerin indirimli satılmasını akılcı bulmayabiliriz ama bunu tercih eden ve etmek zorunda kalan insanlar olduğunu unutmamalıyız. Asıl problem, bu indirimlerin bir fırsat gibi sunulması değil, sağlıklı gıdaya erişimin bir lüks haline gelmiş olması. Gelir eşitsizliğinin olduğu yerlerde sağlıklı beslenmek lüks haline geliyor. İnsanlar ihtiyaçlarını karşılamak için değil, sadece doymak için yiyor.“

Denetim ve bilgilendirme çağrısı

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası ise çözümün bireysel tercihlerden çok kamusal sorumlulukta olduğunu vurguluyor. Açıklamada, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın üretimden satış noktalarına kadar denetimleri artırması, caydırıcı yaptırımlar uygulaması ve sahada yeterli sayıda gıda mühendisi istihdam etmesi gerektiği ifade ediliyor.

Ayrıca, TETT’si geçen ürünlerin diğer gıdalardan açık biçimde ayrılması ve tüketicinin doğru bilgilendirilmesi gerektiği belirtiliyor.