Türkiye’de kadınlar regl izni ve pede erişimden yoksun

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fatma Polatcan

Kadınların yaşamının doğal bir parçası olan regl süreci Türkiye’de hâlâ birçok sorunla birlikte yaşanıyor. Kadınlar bir yandan regl döneminde yaşadıkları ağrı ve hormonal değişimlerle mücadele ederken, diğer yandan iş hayatında regl izni hakkının olmaması ve hijyen ürünlerine erişimde yaşanan zorluklarla karşı karşıya kalıyor.

Türkiye’de regl izni ilk olarak 2004 yılında yalnızca “ağır ve tehlikeli işler” kapsamında çalışan kadınlara 5 günlük bir hak olarak tanındı. Ancak 2013 yılında Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği’nin kaldırılmasıyla bu hak da ortadan kalktı. Son yıllarda bazı sendikaların çabalarıyla regl izni yeniden toplu iş sözleşmelerinde yer almaya başladı.

Her 5 kişiden biri hijyen ürünlerine erişemiyor

Regl izni tartışmaları sürerken, kadınların karşı karşıya kaldığı bir diğer önemli sorun ise “regl yoksulluğu”. Menstrüelhijyen ürünlerine erişim temel bir insan hakkı olarak görülmesine rağmen dünya genelinde yaklaşık 500 milyon kadın ve kız çocuğu regl döneminde ihtiyaç duyduğu ürünlere ulaşamıyor.

Konuşmamız Gerek Derneği’nin 2022 yılında Türkiye’nin 81 ilinde 4 bin 108 kişiyle yaptığı araştırmaya göre ise Türkiye’de yaklaşık her 5 kişiden biri regl hijyeninde kritik öneme sahip sabun ve temiz suya her zaman erişemiyor. Artan ped fiyatları ise özellikle gençler ve öğrenciler için hijyen ürünlerine ulaşımı daha da zorlaştırıyor.

Ayşe Kaya

“Regl izni bir hak meselesi”

Kadınların regl döneminde yaşadığı fiziksel ve psikolojik zorlukların çalışma hayatında da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirten Avukat Ayşe Kaya, regl izninin bir ayrıcalık değil temel bir hak olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye’de regl izninin yaygın bir uygulama olmadığını belirten Kaya, bu durumun hem çalışma yaşamında hem de toplumsal hayatta kadınların yaşadığı sorunları görünmez kıldığını ifade etti. Çoğu kadının regl döneminde ciddi ağrı, halsizlik psikolojik sorunlar yaşadığına işaret eden Kaya, “Regl izni bir ayrıcalık değil, kadınların çalışma yaşamında eşit koşullara sahip olabilmesi için gerekli bir düzenlemedir” dedi.

Menstrüelhijyen ürünlerine erişimin de önemli bir hak olduğunu vurgulayan Kaya, özellikle ekonomik koşulların ağırlaştığı dönemlerde ped ve benzeri ürünlere ulaşmanın birçok kadın için zorlaştığını, özellikle genç kızların eğtim hayatını bile olumsuz etkilediğini söyledi.

“Regl insanlığın devamıyla doğrudan ilgili”

Feminist aktivist ve yazar Zozan Özgökçe, regl sürecinin toplumsal hayatta görünmez kılındığını belirterek bunun değişmesi gerektiğini söyledi. Reglin yaşamın temel gerçeklerinden biri olduğunu vurgulayan Özgökçe, şu ifadeleri kullandı:

“Biz regl olmasak bu dünyada nüfus artışı olmaz, doğumlar gerçekleşmez. Regl hayatımızın çok önemli bir parçası. İnsanlık varoluşunu bir anlamda bizim regl kanımıza borçlu diyebiliriz. Buna rağmen regl yok sayılıyor ve konuşulmaması gereken bir şey gibi görülüyor”

Kamusal alanların da kadınların ihtiyaçları düşünülmeden planlandığını ifade eden Özgökçe, şu görüşleri dile getirdi: “Ped su gibi, ekmek gibi bir ihtiyaç. Özellikle gençlere ve öğrencilere ücretsiz dağıtılması gerekiyor. Ayrıca kamusal alanlarda hijyenik tuvaletlerin ve pedlere ulaşılabilecek alanların olması şart”

Sema Aktaş

Eğitim emekçileri: Okullarda hijyenik ped ücretsiz olmalı

Eğitim Sen Van Şube Kadın Sekreteri Sema Aktaş ise regl izninin kadın çalışanları önemli taleplerinden biri olduğunu belirtti. Aktaş, “Ayda iki gün olmak üzere regl izninin tanınmasını istiyoruz. Çünkü bazı kadınlar bu süreci oldukça sancılı geçiriyor ve o gün çalışmak gerçekten zor olabiliyor” diye konuştu.

Okullarda hijyen koşullarının da çoğu zaman yetersiz olduğunu belirten Aktaş, bazı öğretmenlerin temel hijyen ürünlerini kendilerinin temin etmek zorunda kaldığını söyledi. Hjiyenik ped fiyatlarının giderek arttığını, öğrencilerin bu dönemde okula gelmek istemediğini belirten Aktaş, “Bu da eğitimde fırsat eşitsizliğine yol açabiliyor. Okullarda hijyen ürünlerinin ücretsiz şekilde erişilebilir olması gerekiyor” dedi.

Evrim Kepenek

Bazı kurumlarda regl izni uygulanıyor

Türkiye’de regl izni henüz yasal bir hak olarak düzenlenmemiş olsa da bazı kurum ve özel şirketler kendi iç uygulamalarıyla çalışan kadınlara bu hakkı tanıyor. Bu kurumlar arasında yaklaşık 10 yıldır regl izni uygulayan bianet de bulunuyor. Bianet’te kadın çalışanlara ayda bir gün, istedikleri tarihte regl izni kullanma hakkı veriliyor.

Bianet Kadın Haberleri Editörü Evrim Kepenek, uygulamanın çalışan kadınlar açısından olumlu bir deneyim olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Hepimiz memnunuz. Bazen gündem çok yoğun oluyor, kendi yoğunluğum varsa izin kullanmayabiliyorum. Ama bu hakkın olduğunu bilmek, ihtiyaç duyduğunda kullanabileceğini bilmek bile önemli bir motivasyon kaynağı. Menopoz izni de var ama onu kullanan çok olmuyor. Çalışma hayatı açısından motive edici oluyor çünkü regl döneminde insan çok insan içinde olmak istemeyebiliyor”

Zeynep Deniz Şakar

“Regl izni ruh sağlığını korur”

Psikolog Zeynep Deniz Şakar ise regl döneminde yaşanan ağrıların yalnızca fiziksel değil aynı zamanda psikolojik etkileri olduğunu söyledi. Şakar, şiddetli regl ağrılarının stres ve duygu durum üzerinde önemli etkileri olduğunu belirterek şöyle konuştu: “Şiddetli regl ağrısı yalnızca fiziksel bir rahatsızlık değildir. Duygu durum, stres toleransı ve zihinsel performans üzerinde de doğrudan etkilidir. Sürekli ağrı yaşayan kişilerde anksiyete, irritabilite ve duygusal hassasiyet artabilir”

Regl sürecinin gizlenmesinin de kadınlar üzerinde psikolojik baskı oluşturduğunu ifade eden Şakar, “Regl izni psikolojik iyi oluşu destekleyen bir uygulamadır. Kadınların işlevselliğini korur ve uzun vadede iş verimliliğini de artırır” dedi.