Cam tavanın altında: Türkiye’de kadın gazetecilerin görünmeyen mücadelesi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

1

İbrahim Türk

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) Kadın Gazeteciler Komisyonu, 100 kadın gazetecinin çalışma şartlarına ve karşılaştıkları zorluklara yönelik anket gerçekleştirdi. Çalışmadan çıkan sonuca göre, kadın gazetecilerin yüzde 93’ü mevcut yasaların kendilerini yeterince korumadığını düşünüyor.

Gazetecilik mesleğinin stresi kadınlar üzerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Ruhsal baskı, mobbing ve tükenmişlik sıkça dile getirilen problemler arasında.

• %50’si stres, depresyon gibi meslek kaynaklı rahatsızlıklar yaşadığını belirtiyor
• %42’si mobbing ve sürekli baskıya maruz kaldığını aktarıyor

Taciz, ayrımcılık ve cinsiyet temelli engeller

Kadın gazeteciler, iş yerinde cinsiyetlerinden ötürü dezavantaj yaşadıklarını açık şekilde ifade ediyor. Görünüşün etkisi, terfi ve işe alım süreçlerinde büyük ölçüde eşitliğin sağlanmadığına inanıyorlar.

• %50’si meslek hayatında tacize uğradığını söylüyor
• %93’ü mevcut yasaların kadın gazetecileri yeterince korumadığını düşünüyor
• %93’ü işe alımda dış görünüşün etkili olduğunu belirtiyor
• %70’i meslektaşları tarafından sadece “kadın gazeteci” olarak tanımlandıklarını ifade ediyor
• %35’i erkek meslektaşlarının cinsiyetçi tutumlar sergilediğini belirtiyor
• %51’i kurumlarında kadın-erkek ayrımcılığı yapıldığını düşünüyor
• %80’i erkeklerin sektörde daha çok istihdam edildiğini söylüyor
• %62’si terfi ve kariyer ilerlemesinde eşit fırsatlara sahip olmadıklarını ifade ediyor
• %70’i rekabete eşit koşullarda başlamadığını düşünüyor
• %83’ü, evlilik ve çocuk gibi nedenlerle mesleği bırakan çok sayıda kadın gazeteci olduğunu belirtiyor

Mesleğe bağlılık ve gelecek kaygısı

Kadın gazeteciler mesleklerini sevdiklerini belirtse de, geleceğe dair umutları zayıf. Dayanışma eksikliği ve sektörel belirsizlikler en çok öne çıkan duygular arasında.

• %72’si gazeteci olmaktan mutlu olduğunu söylüyor
• %78’i kadın gazeteci olmanın erkek meslektaşlara göre daha zor olduğunu ifade ediyor
• %87’si mesleğin geleceğine dair ciddi endişeler taşıyor
• %62’si kadın gazeteciler arasında dayanışmanın yetersiz olduğunu düşünüyor

Bu veriler, sahada çalışan kadın gazetecilerin tanıklıklarıyla birleşince tablo daha netleşiyor.

“Fail hâlâ sektörde”

Taciz vakaları, yalnızca yaşanmakla kalmıyor; failler, kısa süreli iş kayıplarının ardından başka kurumlarda çalışmaya devam edebiliyor. Bu durum, hem cezasızlık kültürünü besliyor hem de mağdurların yeniden aynı kişilerle karşılaşma ihtimalini canlı tutuyor.

Genç bir kadın muhabir, yaşadıklarını şöyle anlatıyor:

“Gazeteciliğe başladığımda başka bir gazeteci tarafından tacize uğradım. Bildirdiğimde işten çıkarıldı ama başka kurumda işe girdi. Hâlâ bu sektörde çalışıyor.”

Bir başka kadın gazeteci ise görünmeyen baskı mekanizmalarına dikkat çekiyor:

“Birine gülümsüyorsun, herkesle aran iyi olsun diye çalışıyorsun. Ama bu sefer ‘çok samimi oldun’ deniyor. Giyimine dikkat et uyarısı değişmeyen bir baskı. Hele ki sahadaysan…”

Bu ifadeler, bireysel anıların ötesinde, kadın gazetecilerin iş yerlerinde karşı karşıya kaldığı sistematik baskının somut örnekleri.

Spor haberciliğinde “erkek alanı” bariyeri

Kadın gazeteciler, spor haberciliği gibi “erkek egemen” görülen alanlarda daha yoğun ayrımcılık ve önyargılarla karşılaşıyor.

Eski bir kadın spor muhabiri, yaşadığı olayı şöyle aktarıyor:

“Maça gittiğimde akreditasyonum olduğu hâlde sahaya girmem engellendi. Erkek meslektaşım yanımdaydı ve o hiçbir sorun yaşamadan geçti. Yöneticilere söylediğimde ‘Yanlış anlaşılma olmuştur’ dediler. Ama bu yanlış anlaşılmalar hep bizim başımıza geliyor.”

Bu durum, kadınların spor medyasında hâlâ “misafir” gibi görüldüğünü ve kalıcı, eşit bir kabulle işlerini yapamadıklarını ortaya koyuyor.

Alan ayrımcılığı: Haber “yakıştırmaları”

Kadın gazetecilere sıklıkla magazin, sağlık veya yaşam gibi “daha yumuşak” görülen haber alanları öneriliyor. Politika, ekonomi, adliye ya da savaş muhabirliği gibi “sert” olarak kabul edilen alanlarda ise erkek meslektaşların önceliklendirildiği dile getiriliyor.

Bir kadın gazeteci, yaşadığı deneyimi şöyle paylaşıyor:

“Politika haberlerinde daha fazla görev almak istedim ama bana sürekli kültür-sanat sayfasında iş verildi. Oysa politika alanında deneyim kazanmak istiyordum.”

Bu tür yönlendirmeler, hem kadın gazetecilerin kariyer gelişimini hem de medyadaki temsiliyet dengesini doğrudan etkiliyor.

ÇGD’den politika metni hazırlığı

Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) Genel Sekreteri Ceren Bayar, sektördeki cinsiyet temelli sorunların aşılmasına yönelik politika metni hazırlamayı planladıklarını belirtti.

Bayar, çalışmanın amacını; haber dilinde cinsiyetçi olmayan, eşitlikçi bir dilin kullanımına dair ilkeleri, kadınların meslekteki koşullarına dair pozitif önerileri içeren bir politika metni hazırlamak olarak ifade etti. “Çalışmamız başladığında bu alanda fikri ve birikimi olan tüm meslektaşlarımızın katkılarına açık olacağız.” dedi.

Kadın gazetecilerin tanıklıkları,TGC’nin verileri ile birleştiğinde, medyada cinsiyet eşitsizliğinin bireysel değil yapısal bir sorun olduğu açıkça görülüyor. Tacizden mobbinge, alan ayrımcılığından yönetim kademelerindeki görünmezliğe uzanan bu tablo, yalnızca kadın gazetecilerin değil, haberciliğin geleceğini de ilgilendiriyor.

Çözüm için ise bireysel dayanışmanın ötesinde; sendikaların, meslek örgütlerinin ve medya kurumlarının somut, uygulanabilir adımlar atması gerekiyor.

Bu haber, Avrupa Birliği finansal desteği ile üretilmiştir. Haberin içeriği tamamıyla İbrahim Türk’ün sorumluluğu altındadır ve hiçbir durumda Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmamaktadır.