Ağrı Dağı buzulları neden eriyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İhsan Birgül

Küresel ısınma ve iklim değişikliği tüm dünyada farklı şekil ve oranlarda etkisini hissettirirken, zirvesinde dört mevsim kar taşıyan ve turistler için bir cazibe merkezi olan Ağrı Dağı da iklim krizinden nasibini alıyor.

Ağrı Dağı’nda özellikle son yıllarda ciddi artış gösteren zirvedeki buzul erimeleri hem dağın fiziki yapısını bozuyor hem de ciddi ekolojik sorunlar doğuruyor. Buzul erimeleri sonucu oluşan taşkınlarda iri taşlar da sularla aşağıya iniyor ve dağın eteklerindeki yerleşim alanları için tehdit oluşturuyor. Uzmanlar dağın rakımının yüksekliğinden dolayı bu taşkınlarda sularla birlikte taşların daha büyük bir hız ve ağırlıkla aşağıya indiğine dikkat çekiyor.

Peki Ağrı Dağı’nın buzulları neden eriyor?

Uzun yıllardır bölgede yaptığı çevre ve ekoloji çalışmaları ile tanınan çevre aktivisti, TÜRÇEP Üyesi Mehmet Nuri Taşdemir 9.Köy’e yaptığı açıklamada, buzul erimelerinin tek nedeninin iklim krizi olmadığını ve bunun yerel etkenleri de olduğunu söylüyor. Taşdemir, Ağrı Dağı’ndaki son duruma ilişkin şu bilgileri veriyor:

“Tüm dünyayı etkisi altına alan küresel ısınma maalesef Ağrı Dağı üzerinde de çok ciddi etkiler yaratıyor. Her yaz adeta bir şapkayı andıran zirvesindeki karla dikkatleri üzerine çeken Ağrı Dağı, son yıllardaki buzul erimelerinin etkisi ile bu cazibesini yitirecek gibi. Dağdaki buzullar 1987 yılında 8.42 kilometre alanı kaplarken 2022’de yapılan en son ölçümde 4.96’lara düştüğü tespit edildi. Her geçen gün bu küçülme gözle görülür bir şekilde kendini gösteriyor.”

Buzul erimelerinin tek nedeninin küresel iklim krizi olmadığını belirten Taşdemir, yerel etkenler konusunda şunları söylüyor: “Buzul erimelerini sadece mevcut küresel ısınmaya bağlamak doğru olmaz. Bunun etkileri ile birlikte var olan yerel etkenler de var. Bu etkenlerin başlıcaları; Doğubeyazıt Sazlıkları’nın kuruması, yanlış toprak ıslahı ve 90’lı yıllardaki çatışmalı süreçte Ağrı Dağı eteklerinde yaşanan orman yangınları olarak sıralanabilir.”

Mehmet Nuri Taşdemir

“Bilinçsiz toprak ıslahı sazlıkları kuruttu”

Bilinçsizce yapılan toprak ıslahı sonucu kuruyan sazlıklardan göçen kuşlar ve yok olan endemik bitkilere de dikkat çeken Taşdemir, sözlerini şöyle sürdürüyor: “80’li yılların sonu ve 90’lı yılların başında neredeyse bölgenin tüm kamış saz ihtiyacını karşılayan ve milli park olarak da ilan edilen bu bölgede bulunan Doğubeyazıt Sazlıkları, bilinçsizce açılan sulama kanalları yüzünden adeta çorak bir tarlaya dönmüş durumda. Küçük bir kısmı dışında sazlıklar kuruyup gitmiş. Çünkü kanalların yanlış açılması etraftaki suyu kanallara çekerek sazlıkları kuruttu. Bundan dolayı susuz, oksijensiz kalan alandaki birçok endemik bitki yok olurken, çok sayıda kuş türünün de başka diyarlara göçüne sebep oldu. Sazlıklar kurumadan burada bulunan kuş türleri ile burası adeta bir kuş cennetiydi.”

“Orman yangınları sonucu dağın etekleri çoraklaştı”

Çatışmalı süreçte yaşanan orman yangınlarının da büyük bir etken olduğunu belirten Taşdemir, şunları da ekliyor: “90’lı yıllardaki çatışmalı süreç çok sayıda orman yangınına sebep oldu. Ağrı Dağı eteklerinde bulunan meşe, çam, sedir ve karaçam gibi ağaç türlerin bulunduğu mini ormanların yanması sonucu havada oluşan gazlar oksijenin azalmasına sebep olup buzul erimelerinin hızlanmasına sebep oldu. Çoraklaşan toprak arkasından aldığı rüzgarla yazın dağı adeta kasıp kavuruyor. Bu da her sene dağın zirvesindeki karın biraz daha erimesine neden oluyor.”

“Dağın fiziki yapısının bozulması turizmi ciddi etkiler”

Buzul erimelerinin devam etmesi halinde doğacak riskleri sıralayan Taşdemir, bunun önüne geçmek için ise şu önerileri yapıyor: “Buzul erimelerinin devam etmesi halinde bölge turizmi ciddi bir sekteye uğrar. Çünkü Ağrı Dağı, İshak Paşa Sarayı ile birlikte Ağrı’ya en çok turist çeken yerlerin başında geliyor. Buzul erimeleri sonucu bu cazibesini kaybederse bu da turizmde düşüş demektir. Bununla birlikte ortaya ciddi çevresel ve ekolojik sorunlar da çıkacaktır. Buzul erimeleri sonucu oluşan taşkınlar ve toprak kaymaları dağın fiziki yapısını değiştirip cazibesini kaybetmesine sebep olacağı gibi dağın eteklerindeki yerleşim alanları için de büyük tehditler oluşturur.”

Taşdemir, bu nedenle sazlıkların tekrar hayat bulması için yeni bir toprak ıslahı planlaması ve Ağrı Dağı eteklerinde ağaçlandırma çalışmalarının yapılması gerektiğini kaydetti.