Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi kıdem tazminatı için tehdit mi?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Deniz Berk / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

Türkiye ekonomisinin 3 yıllık hedef ve politikalarının yer aldığı 2024-2026 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) açıklandı. Yeni Orta Vadeli Programı’na göre “Otomatik Katılım Sistemi”, işverenlerin de katkı sağlayacağı ikinci basamak emeklilik sistemine dönüştürülerek, “Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi” (TES) uygulamaya konulacak.

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi nedir?

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, çalışanın bireysel hesabına işveren veya devlet tarafından yapılan katkıların, emeklilik yatırım fonlarında yatırıma yönlendirileceği bir yapı olarak tasarlanıyor.

Sisteme göre çalışanlar, emeklilik fonlarını seçip dağılımını belirleyecek. Bu sayede ikinci basamak bir emeklilik sistemi oluşturulacak. Hükümet, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ni 2025’in dördüncü çeyreğinde uygulamaya koymayı planlıyor. TES taslağı kapsamında, işverenler her ay çalışanların maaşlarının %8.33’ünü tazminat olarak ödeyecek. Bu ödemeler, çalışanın kişisel hesabında birikerek emeklilik döneminde kullanılmak üzere değerlendirilecek.

Kıdem tazminatı nedir?

İşçilerin çeşitli sektörlerde çalışmaları karşılığında işverenler tarafından ödenen tazminata kıdem tazminatı denir. Bu tazminat, yasalarla güvence altına alınmış bir

İşçilerin her bir yıllık çalışmaları karşılığında, son brüt maaşlarının 30 günlük tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bu hesaplama, kıdem tazminatı tavanını aşmayacak şekilde yapılır. Kıdem tazminatı, Gelir Vergisi Kanunu’nun 25. maddesine göre gelir vergisinden, Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 77. maddesine göre ise sigorta priminden muaftır ve işçiye herhangi bir kesinti yapılmadan ödenir.

“Kıdem tazminatı tehlikede mi”

TES’in kıdem tazminatını tehlikeye atabileceğine de dikkat çeken Çelik, şu uyarılarda bulundu: “Mevcut otomatik katılım sisteminde işçilerden prim kesilmiyor, işveren ve devlet katkıda bulunuyor. Ancak TES ile işçilerden prim kesilecek. Henüz detayları açıklanmasa da, kıdem tazminatının tamamlayıcı emeklilik sistemine dönüştürülmesi riski var. Bu da çalışanların kıdem tazminatlarını kaybetmelerine yol açabilir.”

“Kamusal emeklilik sisteminin yetersizliği kabul ediliyor”

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstriyel İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aziz Çelik, TES’in mevcut emeklilik sisteminin yetersizliğini dolaylı olarak kabul ettiğini belirterek, “Kamusal emeklilik sistemi, emeklilere yeterli bir maaş sağlamıyor. Bu yüzden tamamlayıcı emeklilik sistemi gündeme getiriliyor. Oysa kamusal sistemde yapılması gereken iyileştirmelerden kaçınılıyor.” ifadelerini kullandı.

Çelik, bu adımın asıl amacının özel sigorta şirketlerine geniş bir kaynak yaratmak olduğunu ifade etti: “Tamamlayıcı emeklilik sistemi, sigorta şirketleri için büyük bir pazar yaratacak ve bu şirketler primler üzerinden ciddi kazançlar elde edecek.”

“Özelleştirme emeklilik güvencesini zayıflatır”

Emeklilik sisteminin özelleştirilmesinin uzun vadede büyük riskler taşıdığını belirten Çelik, şu ifadelere yer verdi: “Emeklilik sistemini özelleştirmek Türkiye gibi bir ülkede kolay değildir ve kamuoyu baskısıyla tamamen özelleştirilmesi imkânsızdır. Ancak TES, kamusal sistemi zayıflatacak ve sosyal güvenlik güvencesini tehdit edecek.“

Çelik, sosyal sigorta ve özel sigorta sistemlerinin farklı olduğunu vurgulayarak, “Kamu sigorta sistemi, dayanışma esasına dayalıdır. Sosyal risklerle karşılaşmasanız bile, ömür boyu küçük primler ödeyerek büyük riskler için güvence altına alınabilirsiniz. Ancak özel sigorta kar amacı güder ve primler piyasa şartlarına göre değerlendirilir.” diye konuştu.