Aynur Hokmuravan
Dağlık Karabağ sorununun Azerbaycan’ın zaferi ile sonuçlanmasının ardından, bölgedeki Rusya-Türkiye ortak ateşkes gözlem merkezinin akıbeti de belli oldu. Rusya, Karabağ’daki askerlerinin geri çekilmesine resmen başladı. Azerbaycan’ın önde gelen gazetecileri 9. Köy’e, Rus askerlerinden sonra Türkiye’nin de bölgedeki merkezde görev yapan askerlerini geri çekmesinin beklendiğini ifade etti.
Rusya’nın Karabağ’daki ateşkes gözlem gücünü çekmesine ilişkin açıklama, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Dış Politika Departmanı Direktörü Hikmet Hacıyev’den geldi. Hacıyev, “Azerbaycan topraklarından geçici olarak Rusya Federasyonu askerlerinin zamanından erken çekilmesi konusunda, 10 Kasım 2020 tarihinde imzalanan üçlü deklarasyon temelinde her 2 ülkenin rehberliğinde bir karar alınmıştır. Artık süreç başlamıştır. Azerbaycan ve Rusya Savunma Bakanlıkları kararın uygulanmasıyla bağlantılı olarak uygun tedbirler aldı” dedi.
Azerbaycan’ın önde gelen gazetecilerinden Anar Şuşalı, Azerbaycan Lideri İlham Aliyev’in siyasi iradesi sonucunda Karabağ sorununun çözüldüğünü ve Rus askerlerinin bölgeden çıkarılmasının sağlandığını belirtti:
Anar Şuşalı
“Türk gücünün de artık sona erdiğini söyleyebiliriz”
“2020’de imzalanan üçlü anlaşma uyarınca Rus askerlerinin 2025’e kadar görevlerini yerine getirmeleri gerekiyordu. Ancak Azerbaycan’ın istediği zaman mevcut durumdan vazgeçebileceği ve barış güçlerine ihtiyaç duymayacağı yönünde bir öneri de vardı. Sonuç olarak, pozisyonumuzu yeniden belirledik ve Rus askerlerinin topraklarımızdan çıkarılmasını gerçekleştirdik. Azerbaycan ordusunun başarılı politikası sonucunda barış güçleri topraklarımızı terk etti. Silahlı teknisyenler demiryolu ile Rusya’ya nakledildi.“
Şuşalı, Rusya ile ortak merkezde görev yapan Türk askerleri konusunda ise şunları söyledi:
“Karabağ’da Ruslarla birlikte denetim misyonuna rehberlik eden Türkiye temsilcileri olduğunu biliyoruz. Bu süreç Azerbaycan’ın talebi üzerine gerçekleşmiş ve bu olayın hayırlı bir şekilde işlediğine şahit olmuştuk. Bugünlerde artık barış güçleri olmadığı için bu misyon tam hizmet verebilecek yetkin kişilere devredilecektir. Bu aynı zamanda Türk gücünün de artık sona erdiğini söyleyebileceğimiz anlamına geliyor. Bunun, o dönem Rus askerlerinin herhangi bir rahatsızlık vermemesini sağlamak için oluşturulduğu açıktır.“
“Rus askerinin erken çekilmesi Ukrayna ile ilgili”
Gazeteci ve siyasi yorumcu Kenan Novruzov ise 2020 yılındaki anlaşma ile kurulan ateşkes izleme misyonunun amacının Azerbaycan ordusu ile Ermeniler arasında olası bir çatışmayı önlemek olduğuna dikkat çekerek, “Azerbaycan ise terör rejiminin kaldırılmasıyla böyle bir senaryodan kendisini tamamen muaf tutmuştur. Karabağ’daki her türlü tehdit ve tehlikeden bağımsız olarak, bu sürece karşı koyabilecek güçlü iç imkanlara sahibiz” dedi.
Kenan Novruzov
Rus askerlerinin anlaşmada öngörülen süreden erken ayrılmalarını “Artık Karabağ ile ilgili bir sorun kalmadı” diye açıklayan Novruzov, “Karabağ’da herhangi bir tehdit ya da tehlike yok. Yani, barış gücüne ihtiyaç yok” diye konuştu. Rus askerlerinin Azerbaycan’dan ayrılmasının, Ukrayna’nın durumu ile ilgili olabileceğini de kaydeden Novruzov, şöyle konuştu:
“Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın 2 yılı aşkın bir süredir devam ettiğini biliyoruz. Hem Rusya hem de Ukrayna, ciddi kayıplar verebilir. Bu da Rusya’nın askere ihtiyacı olduğu anlamına geliyor. Ben askerlerin buradan oraya transfer edileceğini düşünüyorum.“
Karabağ’da bulundukları sürede Rus askerlerinin ciddi ekipmanla donatıldıklarını da vurgulayan Novruzov, “Bu teçhizatın parasının Kremlin tarafından ödendiği biliniyor. Rusya’nın şimdi aynı süreci devam ettirme imkanı yok. Bu nedenle Azerbaycan topraklarını terk etmelerinin daha uygun olduğuna karar verildi. Ukrayna’ya ya da Rusya’ya dönmeleri daha iyi olacaktır. Bunun temel nedeni Rusya ve Ukrayna arasında artan gerilim olabilir. Siyasette uluslararası ilişkiler sisteminin görünen ve görünmeyen tarafları vardır. Altında ne olup bittiğini bilmiyoruz” dedi.
“Türkiye ve Azerbaycan stratejik müttefik”
Novruzov, Karabağ ateşkes izleme merkezinde Rus askerleriyle beraber görev yapan Türk askerleri konusundaki soruyu ise şöyle yanıtladı: “Karabağ’da Türk ve Rus ortak izleme merkezlerinin bulunduğuna dikkatinizi çekmek isterim; bu merkezlerin işlevi çoğunlukla ateşkesi izlemekti. Ancak Türkiye’nin orada herhangi bir kişisel heyeti ve teknolojisi yoktu. Sadece bir merkez vardı ve izleme orada bulunan gözlemciler tarafından yapılıyordu. Mevcut durumda artık buna gerek kalmadı. Türkiye’nin varlığının dengeleyici bir güç olduğunu söyleyebiliriz. Rusya varsa Türkiye de olmalı. Bilinsin ki Türkiye artık orada olmayacak. O olmadan da Türkiye ve Azerbaycan stratejik müttefiktir.”
“Azerbaycan Türkiye’de, Türkiye de Azerbaycan’dadır”
Gazeteci Azer Hesret de Azerbaycan’ın Karabağ’daki terörle mücadele operasyonunu başarıyla tamamlamasının ardından, bölgede Rus askeri varlığına gerek kalmadığını kaydetti:
“Yerel terörle mücadele operasyonunun 19-20 Eylül 2023’de başarıyla tamamlanmasının ardından Azerbaycan kamuoyunda Rus barış güçlerinin topraklarımızı vaktinden önce terk etmesi gerektiği yönünde bir görüş oluştu. Biz hem devlet hem de toplum olarak, bu olayı gerginlik ve karşı durmayla yapmak istemiyorduk. Ona göre konuyla ilgili sakin ve temkinli görüşler dile getirildi. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev her zaman olduğu gibi bu sorunun çözümü için çalıştı. Bildiğiniz gibi zaten bir karar alınmış, Azerbaycan ve Rusya Cumhurbaşkanlarının ortak kararıyla barış güçlerinin topraklarımızdan çekileceği resmen açıklandı. Eylül ayı sonuna kadar tüm süreç tamamlanacak.“
Azer Hesret
Azerbaycan’daki Türk gözlemcileri konusunu ise Hesret şöyle yorumladı;
“Türk temsilcilerinin Azerbaycan’dan çıkarılması olayını bazı güçler, tüm Türklerin Azerbaycan’dan çıkarılması gibi göstermeye çalışıyorlar. Tabii ki böyle bir şey yok. Olamaz da. Çünkü Türkiye’nin temsilcileri Azerbaycan’da farklı alanlarda faaliyet gösteriyor. Gösterecekler de.“
Ateşkes izleme merkezine artık gerek kalmadığı için kapatılacağını da söyleyen Hesret, “Türk tarafı da bu konuyla ilgili zaten bir açıklama yapmıştı. İzleme merkezinin çalışmasına gerek olmadığı için bu merkezler de artık kapatılıyor ve orada çalışanlar evlerine gidiyor. Yani izleme merkezi, olayların objektif olarak değerlendirilmesi ve olası tehditlerin önlenmesi amacıyla tasarlanmıştı. Aynı zamanda Azerbaycan ordusunun modernizasyonu, NATO standartlarına uyarlanması, ordumuzun bir bütün olarak yeni döneme ayak uydurabilmesi için kardeş Türkiye’nin ilgili uzmanları ülkemizde bulunuyor. Kalmaya da devam edecekler. Bu 3. kişilerin müdahale edebileceği bir konu değil. Buna göre endişeye gerek yok. Azerbaycan Türkiye’de, Türkiye de Azerbaycan’dadır.” dedi.
News
