Çin’den Moskova çıkarması

Haber: Ahmetcan Uzlaşık / Kapak Fotoğrafı: Depophotos

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping,  Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Rus lider Putin’i “savaş suçu işlemekle” suçladığı dönemde, Moskova’ya tarihi bir ziyarette bulundu. Çinli liderin üç gün süren ziyaretinden Moskova ve Pekin arasındaki stratejik işbirliğinin artırılması kararı çıktı.

Emekli Büyükelçi Hakan Okçal, Xi’nin küresel alanda dengeleri değiştirebilecek Moskova ziyaretini 9. Köy’e yorumladı.

“Çin lideri Xi Jinping’in Moskova ziyareti, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Putin hakkında verdiği tutuklama kararından önce planlanmış ve açıklanmış olsa da, kararın hemen sonrasına rastlaması nedeniyle Putin’le dayanışmayı gösteren önemli bir jest olduğu gibi, Putin’e yönelik savaş suçlarının kabul edilmediğini vurgulaması bakımından özel bir simgesel önem taşımaktadır. Bu ziyaret Kremlin tarafından Rusya’nın Batı tarafından içine alınmak istenen izolasyonun kırılması için uzun zamandan beri arzulanıyordu. Ziyaretin Putin’in en yalnızlaştığı bir zaman dilimde gerçekleşmiş olması Rusya için değerini daha da artırmıştır.”Emekli Büyükelçi, Çin’in savaşın birinci yıl dönümünde yayınladığı ve uluslararası alana “Pekin’in barış planı” olarak lanse edilen tutum belgesinin Rusya’nın işine yaradığını da söyledi. “Bu belgede Rusya’ya ateşkes çağrısı yapılırken Ukrayna topraklarından çıkılması şartı getirilmemektedir. Bu, Rusya’nın işine gelen, savaştan daha fazla yıpranmadan karlı çıkmasını sağlayacak bir tutumdur” diyen Okçal ayrıca, Xi’nin bu 12 maddelik belge ışığında Putin’e telkinlerde bulunmuş olabileceğini de söyledi.

Ziyaretin esas odak noktasının ekonomik ilişkiler olabileceğini belirten Okçal, “Çin liderinin Moskova temaslarında Rusya ile ekonomik işbirliğini artıracak öneriler getirmesi, bu kapsamda Rusya’dan ucuz petrol ve doğalgaz sağlanırken Rusya’ya mal ihracatını artıracak yeni önerilerde bulunması, beklenmektedir. Buna karşılık, Çin’in Rusya’ya silah ve askeri malzeme satışından kaçınması öngörülmektedir”diye konuştu.

Çin’den aktif diplomasi

Çin 2023 yılının başından bu yana uluslararası alanda izlediği aktif diplomasi ile dikkat çekiyor. Ukrayna savaşının birinci yılında bir “tutum belgesi yayınlayan” Pekin yönetimi, son olarak Ortadoğu’daki yaklaşık 10 yıldır diplomatik ilişkisi bulunmayan İran ve Suudi Arabistan arasındaki normalleşmede de arabulucu rolü oynadı. Hakan Okçal, Çin’in uluslararası alandaki bu etkinlik artışını da şu sözlerle değerlendirdi;

“Çin, ABD’nin uluslararası etkinliği kırmak ve yeni nüfuz alanları elde etmek için son yıllarda etkin bir çaba içine görünmekte. Bu kez, İran- Suudi uzlaşmasına arabuluculuk yaparak çok önemli bir diplomatik başarıya imza attı, uluslararası alanda geleneksel olarak etkin olmadığı alanlarda da liderlik yapabileceğini kanıtladı. Rusya- Ukrayna barışı için açıklanan 12 maddelik tutum kağıdı da bu yönde bir hamledir. ABD’nin uluslararası alanda zayıfladığını, Rusya’nın kendisine bağımlı hale geldiğini hesaplayan Çin’den benzeri yeni hamleler gelecektir.”