Engeller kentin içinde: Van’da engelli olmak

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Cihan Mert

Van’da engelli bireylerin kent yaşamına katılımı, fiziksel çevreden toplu taşımaya, kamu hizmetlerinden kültürel ve sosyal alanlara kadar pek çok alandaki erişilebilirlik sorunları nedeniyle güçleşiyor. Kaldırımların işgal edilmesi, standartlara uygun olmayan yaya yolları ve toplu taşıma araçları, engelli bireylerin günlük yaşamını doğrudan etkiliyor.

Sosyolog Rıdvan Karaman, engelliliğin sadece  bireyin fiziksel ya da zihinsel özellikleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Engelli bireylerin kent yaşamına katılımını belirleyen temel etkenlerden birinin kentsel çevrenin erişilebilirliği olduğunu vurgulayan Karaman, şöyle konuştu:

“Asıl sorun, kentsel çevrenin bu farklılıkları dikkate alarak düzenlenip düzenlenmediğinde ortaya çıkar. Merdiven kullanamayan bir birey için merdivenin bulunması bir engel oluştururken, aynı mekânda uygun bir rampa ya da asansörün bulunması bu engeli büyük ölçüde ortadan kaldırabilir.”

Görme engelli bireyler açısından sesli trafik ışıkları ve yeterli yönlendirme sistemlerinin önemine de dikkat çeken Karaman, aynı fiziksel özelliklere sahip kişilerin yaşadıkları kentin veya mahallenin koşullarına bağlı olarak farklı deneyimler yaşayabileceğini belirterek, şu görüşleri dile getirdi:

“Erişilebilir ulaşım araçlarının, düzenli kaldırımların, uygun konutların, rampaların, asansörlerin ve erişilebilir kamu binalarının bulunduğu bir çevrede kişi daha bağımsız yaşayabilir. Buna karşılık ulaşımın yetersiz, kaldırımların düzensiz ve kamu binalarının erişilemez olduğu bir çevrede aynı kişi sürekli olarak başkasının yardımına ihtiyaç duyabilir.“

Van’da engelli bireylerin kent deneyiminin ekonomik koşullar, ulaşım olanakları ve kamu hizmetlerine erişimle de şekillendiğini belirten Karaman, özellikle kent merkezi ile çevre ilçeler arasındaki hizmet farklılıklarına dikkat çekti. Karaman, “Gelir düzeyi düşük olan bir birey için erişilebilir olmayan toplu taşıma, yalnızca ulaşım sorunu değil; sağlık, eğitim ve istihdama ulaşma sorunu anlamına da gelebilir” diye konuştu.

Engelliliğin değerlendirilmesinde bireyin yapamadıklarından çok toplumun ve kentin önüne koyduğu engellerin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Karaman, Van’daki durumun da kentin fiziksel ve sosyoekonomik yapısıyla birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

“Kaldırım işgalleri erişimi engelliyor”

Van Bedensel Engelliler Derneği Başkanı Hanefi Baykara, Van’ın engelli bireylerin günlük yaşamını zorlaştıran bir kent olduğunu söyledi. Erişilebilirliğin önündeki sorunlara dikkat çeken Baykara, şunları söyledi:

“Kent içinde en büyük sorun erişim. Erişimin olmadığı bir şehirde engellinin hiçbir sosyal hayatı olmuyor. Toplu taşıma araçlarından tutun, kaldırım işgali yapan esnafa, kaldırımlarda bilinçsizce yapılan çalışmalar ve standartlara uygun olmayan kaldırımlar, engellinin kent içinde zorlandığı alanların en somut örnekler.”

“Hastanelerde işitme engellilere yönelik eksiklikler var”

Kamu kurumlarının yeni yapılar sayesinde daha erişilebilir hâle geldiğini belirten Baykara, hastanelerde işitme engelli bireylere yönelik önemli eksiklikler bulunduğunu söyledi. Baykara, özellikle işaret diliyle iletişim sağlayabilecek tercümanların eksikliğine dikkat çekti.