Yasa çare olmadı: Hayvan barınaklarında kriz büyüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Alara Türkeli

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerin ardından geçen yaklaşık iki yılda barınaklardaki koşullara ilişkin tartışmalar sürüyor. Türkiye Hayvanları Koruma Derneği (THKD) Yönetim Kurulu Başkanı Birgül Rona ile hayvan hakları savunucusu Alper Karmış, barınaklarda yaşanan kapasite aşımı, sağlık sorunları ve denetim eksikliği gibi sorunları 9. Köy’e anlattı.

THKD Başkanı Birgül Rona, 2004 yılında yürürlüğe giren kanunun temel dayanaklarından birinin “yerinde yaşatma” ilkesi olduğunu belirterek, bu ilkeyi düzenleyen 6. maddenin 2024 yılında yapılan değişiklikle kaldırıldığını söyledi. Rona, belediyelere verilen kısırlaştırma görevinin yıllarca yeterince uygulanmaması nedeniyle sokak hayvanı nüfusunun arttığını, son düzenlemenin ise toplama uygulamalarını yaygınlaştırdığını savundu.

Barınaklardaki kapasite sorununun kalıcı olarak çözülemeyeceğini ifade eden Rona, toplanan hayvanların kısa süre içinde uyutulmasının önüne geçmek için gönüllülerin, kendi imkanlarıyla çip taktırarak bu canlıları koruma altına almaya çalıştığını belirtti ve ekledi: “Asıl sorun bir barınağın kapasitesinin yeterli olup olmadığı değil. Burada en önemli faktör orada görevli olan personelin yani veteriner hekimler, yardımcıları ve bakıcıların vicdan sahibi, merhametli, görevini benimsemiş bireylerden olup olmadıklarıdır. Öte yandan, kapasitesi yüksek ve kalabalık barınaklarda barındırılan hayvanlara iyi bakılabilmesi de mümkün değildir.”

Hasta ve yavru köpeklerin vahim durumu

Barınakların çoğunda tedavi yapılmadığı için hasta köpek sayısında artış olduğunu gözlemleyen Alper Karmış, buna ek olarak yavru köpek sayısında da artış olduğu için çok fazla yavru ve yetişkin köpeğin yaşamını yitirdiği bilgisini verdi. Çok dar kafeslerde çok fazla köpek bir arada durduğunu aktaran Karmış, bu koşulların hastalıkların hızla yayılmasına neden olduğunu da ekledi.

“2025 yılında 150 bin köpeğin yaşam hakkı elinden alındı”

Sokak hayvanlarına yönelik hazırlanan planı eleştiren Karmış acele toplatılma, barınaklardaki yetersiz koşullar ve karmaşanın, çoğu zaman ötenaziye bile gerek kalmadan sayısı yüz binlere ulaşan ölümlere neden olduğunu açıkladı. 2025 yılı içinde Türkiye genelinde, resmi rakamlara göre 150 bin köpeğin yaşamını yitirdiğini aktaran Alper Karmış, tablonun vehametini şu sözlerle açıkladı:

“Resmi rakamlara göre 2025 yılında toplanan 450 bin köpeğin 150 bini hayatını kaybetti. Barınaklar hem dar hem de kapasitesinin üzerinde dolu olduğu için ölümler artıyor. Yasada belirtilen metrekare şartlarına uyulmuyor; 8-10 metrekarelik alanlarda birer adet köpek bulunması gerekirken, 10 ila 15 köpek birlikte tutuluyor. Yemeğe ulaşamayacağını hisseden veya köşeye sıkıştığını hisseden köpekler de birbirlerine saldırıyor.”

“Hayvanların durumu şeffaflıkla aktarılmıyor”

Barınaklardaki hayvanların durumuna ilişkin yeterli şeffaflık olmadığını vurgulayan Karmış, bazı barınakların, ziyaret hakkı yasa ile güvence altına alınmış olmasına rağmen bireysel ziyaretçilere ve sivil toplum kuruluşlarına ziyaret izni vermediğini açıkladı. Karmış, yapılan ziyaretlerin doğal denetleme anlamına geldiğinin altını çizerek bazı barınaklarda bu ziyaretlerin zorlu koşullara bağlandığını, bazı yerlerde ise haftada yalnızca bir ya da iki gün ziyaret izni tanındığını belirtti.

Ziyaret süreçlerine ilişkin tartışmalar zaman zaman kamuoyuna da yansıdı. Antalya’daki Kumluca Hayvan Bakım Evi’ni ziyaret eden avukatların fiziksel müdahaleyle karşılaştığı ve tesisten uzaklaştırıldığına ilişkin görüntüler de sosyal medyada gündeme gelmişti.

“Resmi verilere güvenmek mümkün değil”

Benzer eleştirilerde bulunan Hayvan Hakları Derneği Başkanı Rona da belediyelerin süreci “kapalı kutu” şeklinde yürüttüğünü öne sürdü. Kaç sokak hayvanının toplatıldığına ilişkin sağlıklı verilere ulaşılamadığını belirten Rona, bu nedenle resmi istatistiklere güvenmenin mümkün olmadığını dile getirdi.

Yasal düzenlemelere uygun davranılması hâlinde sorunların büyük ölçüde önlenebileceğini belirten Karmış, artan nüfusun barınaklardaki yaşam koşullarını zorlaştırmasına rağmen köpeklerin hızla toplanmaya devam ettiğini söyledi.

Öte yandan İçişleri Bakanlığı tarafından paylaşılan verilere göre, Mayıs 2026 itibarıyla Türkiye genelinde sahipsiz sokak köpeklerinin toplatılma oranı yüzde 82’ye ulaştı. En son açıklanan resmi verilere göre ise Nisan 2026 itibarıyla barınaklarda bulunan köpek sayısı 452 bin 587 olarak kaydedildi.