Van’da cinsiyet uçurumu: Erken evlilik ve ataerkil gelenekler kadınları eğitimin dışına itiyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fatma Öztürk

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2024 yılı eğitim verilerine göre ortalama eğitim süresinin en kısa olduğu ilk beş ilden biri olan Van’da, okuma yazma bilmeyen kadınların sayısı erkeklere kıyasla yaklaşık 5,8 kat fazla.

TÜİK verilerine göre, Van’da okuma yazma bilmeyen kadınların oranı, erkeklere göre belirgin bir şekilde yüksek. Eğitim uzmanları, sorunun çözümü için kız çocuklarının okullaşma oranını artıracak projelerin daha etkin bir şekilde uygulanması gerektiğini vurguluyor. Özellikle kırsal bölgelerde sosyo-ekonomik faktörler ve kültürel alışkanlıkların, kız çocuklarının eğitimine erişimini kısıtladığı belirtiliyor.

Türkiye’de eğitimde cinsiyet eşitsizliği, özellikle kız çocuklarının okullaşma oranlarında ve eğitime erişiminde devam ediyor. 15 yaşında erkeklerin okullaşma oranı kızlara göre yüzde 20 daha yüksek. Yapılan araştırmalara göre eğitim materyalleri, kadınları genellikle aile rolleri veya geleneksel mesleklerle sınırlandırırken, erkekleri daha çeşitli mesleklerde gösteriyor.

“Çocuklarım öğretmenlik yaptı”

Halime Ç., Van’da ailesi tarafından okula gönderilmeyen bir kadın. Ancak evlendikten sonra, eşinin desteğiyle okuma yazma öğrenmeye karar vermiş. Çocuklarını okula gönderdikten sonra ders çalışarak okuma-yazma öğrendiğini belirten Halime Ç.’yi çocukları motive etmiş:

“Benden 1,5 yaş büyük abim okutulurken, kız çocuğu olduğum gerekçesiyle ben okutulmadım. Kendimi ifade etmekte zorlanıyordum. Evlendikten sonra eşim bana destek oldu, çocuklarım okula başlayınca da onların daha iyi ders çalışması için onlarla birlikte öğrenmeye gayret ettim. Çocuklarım bana öğretmenlik yaptı. Şimdi kendimi daha rahat ifade edebiliyor ve okuma yazmayı iyi derecede biliyorum. Son yıllarda kız çocuklarının eğitimde eskisi kadar geri planda kalmadığını görsek de, kırsal bölgelerde bu sorunlar hala devam ediyor. İlgili kurumların kadınlara destek olması ve eğitimde eşitlik sağlaması gerekiyor.”

Ferhat Men

“Okul çağında evlendiriliyorlar”

Türk Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Derneği Van İl Başkanı Ferhat Men, eğitimde cinsiyet eşitsizliğine yol açan 2 temel nedeni şu şekilde açıkladı:

“Van’da kadınların okuma yazma oranı oldukça düşük bunun iki temel nedeni var: maddi yoksulluk ve köklü ataerkil gelenekler.
Maddi zorluklar, özellikle kız çocuklarının okula gönderilmemesine yol açıyor. Aileler genellikle erkek çocuklara öncelik tanıyor; bir erkek çocuk orta düzeyde başarılı olsa bile eğitimine devam ederken, kız çocuklarının okutulması için olağanüstü çaba veya başarı bekleniyor. Ataerkil yapı ise kadını yalnızca anne veya eş rolüne sıkıştırıyor, eğitimi ikinci plana atıyor. Bu durum, erken yaşta evlilikleri tetikliyor; 15-17 yaşında evlenen kızlar, tam da okul çağında eğitimden kopuyor.”

Türkiye’deki eğitim sisteminin kırsal bölgelerde yeterince etkili olmadığı söyleyen Men, eğitim kurumları, sivil toplum ve eğitimciler ve muhtarların bir araya gelerek mahalle bazlı çalışma yapmalarını önerdi. Yetişkin kadınlara okuma-yazma öğretilmesi çağrısı da yapan Men, “Okuma yazma kursları, mesleki eğitim programları ve özellikle 35 yaş üstü kadınlar için devlet politikaları yaygınlaşmalı. Okullar, sadece çocuklar için değil, anne-babalar için de eğitim merkezi haline gelmeli. Kadınların sürekli eğitim fırsatlarına erişimi sağlanmalı” dedi.

“Aileler ve toplum kadınları cesaretlendirmeli”

Vangölü Aktivistleri Genel Başkan Yardımcısı Ali Emrah Dağer, Van’ın Türkiye’de ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu illerden biri olduğunu vurguladı. Dağer de mahallelerde ücretsiz okuma-yazma kurslarının başlatılmasının önemine vurgu yaparken, kadınların evdeki iş yükünün de hafifletilmesi gerektiğini vurguladı:

“Bu kurslar, kolay ulaşılabilir ve güvenli mekanlarda düzenlenmeli. Kadınların günlük yükleri, özellikle çocuk bakımı, göz ardı edilmemeli; bu konuda destek sağlanmalı. Ailelerin ve toplumun kadınları cesaretlendirmesi gerekiyor. Daha fazla kadının eğitimde aktif rol alması, toplumun yükselmesi için şart.”