Van’da 3 kuşaktır aynı meslek: 122 yıllık sabunculuk geleneği sürüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Zerrin Sargut

Van’da üç kuşaktır sürdürülen sabunculuk mesleği Bedesten Çarşısı’nda küçük bir dükkânda yaşatılmaya devam ediyor. 65 yaşındaki Murat Sait Yaşar, dedesinin 1902 yılında başlattığı sabun üretimini aynı yöntemlerle sürdürüyor. Hiçbir kimyasal madde kullanmayan Yaşar, sabunlarını Van Gölü suyu, doğal yağlar, süt, bal ve tereyağı gibi içeriklerle hazırlıyor.

Dedesinin 1902 yılında Van’da ilk sabun atölyesini açtığını söyleyen Yaşar, “Dedem bu işe başladığında 37 yaşındaymış. Ben üçüncü kuşağım. Aile mesleğimizi sürdürüyorum. Çünkü bu sadece bir iş değil, bir gelenek. Şifa dağıttıkça bu mesleğe daha çok bağlandım” diyor.

Van Gölü’nün tuzu sabunlara şifa katıyor

Murat Sait Yaşar’a göre Van’da sabunculuğun tarihi yaklaşık bin yıl öncesine, 1040’lı yıllara dayanıyor. Yaşar, sabunların temel malzemesi olarak Van Gölü’nün mineral bakımından zengin suyunu kullandıklarını belirtiyor ve şunları ekliyor: “Van Gölü’nün suyunda, çıktığınızda ciltte beyaz izler bırakan doğal tuzlar bulunur. Biz sabunlarımızı o suyla yapıyoruz. Ürünlerimizde kesinlikle boya, koku ya da kimyasal katkı maddesi yok.”

İhracatı bırakıp yerel pazarlara dönüş

Uzun yıllar boyunca Erzurum’dan İstanbul’a, Urumiye’den Tebriz’e kadar birçok bölgeye sabun gönderdiklerini aktaran Yaşar, son yıllarda ihracatı bıraktıklarını ve daha sade bir üretim anlayışı benimsediklerini ifade ediyor. “İhracat elbette kazandırdı ama huzurumuzu bozdu. Artık Bedesten’deki atölyemizde, daha az ama daha anlamlı üretim yapıyoruz” diyen Yaşar, doğallığı ve geleneksel üretimi ön planda tutmaya devam ettiklerini vurguluyor.

Bal, süt ve tereyağlı sabuna yoğun ilgi

Yaşar’ın son dönemde geliştirdiği bal, süt ve tereyağı içeren sabun özellikle kadınlar tarafından büyük ilgi görüyor. Yaptığı araştırmalar sonucunda bu sabunun cilt lekelerini azaltıp cilt tonunu dengelediğini belirten Yaşar, “Çekoslovakya’da kadınların yüzyıllardır aynı sabunu kullandığını öğrendim. Oradan esinlenerek bir tarif geliştirdim. Bu sabun, cilde parlaklık veriyor ve doğal yoldan nem sağlıyor” ifadelerini kullanıyor.

Sabunları soğuk sistemle üretim

Yaşar ailesinin sabunlarının dikkat çeken bir diğer özelliği de üretim yönteminde gizli. Sabunlar, ısıtılmadan, soğuk sistemle üretiliyor. Bu sayede içerikteki doğal yağların özelliği korunuyor. Yaşar bunu, “Yağları kaynatmıyoruz. Bu yöntem sayesinde sabunlar cildi ve saçı kurutmuyor, aksine besliyor. Ürünlerimiz hem temizlik hem bakım sağlıyor” diye anlatıyor.

Sabun ve müzik aynı çatı altında

Ailede sabunculuğun yanı sıra müzik de kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Murat Sait Yaşar müzisyen; babası da aynı şekilde bu sanat dalıyla ilgilenmiş. Kızı ise matematik öğretmeni olmasına rağmen yan flüt çalıyor. Yaşar, “Sabun da bir sanattır, müzik de. Biz ikisini birlikte yaşatıyoruz. Üretim yaparken müzik dinlerim, bu işin ruhu böyle” diyor.

“Bu meslek dedemin mirası, Van’ın kokusu”

Bugün Bedesten Çarşısı’ndaki dükkânında üretimini sürdüren Murat Sait Yaşar, sabunculuğu bir yaşam biçimi olarak gördüğünü ve bu kültürü yaşatmayı kendine görev bildiğini söylüyor. Yaşar, “Bu sadece sabun değil; geçmişle bugün arasında bir köprü. Dedemin kokusu, Van’ın havası, doğanın özü… Bu sabunlarda hepsi var. Bu işi para için değil, miras için yapıyorum” sözleriyle mesleğine ve geleneklere verdiği değeri dile getiriyor.