“Nerede o eski fuar?”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Alev Celep

Bir zamanlar İzmir için takvimlerin en heyecanla beklenen günleri vardı. Ağustosun üçüncü haftası ya da sonlarına doğru kapılarını açan İzmir Enternasyonal Fuarı, yalnızca bir fuar değil, kentin adeta bayramıydı. Ege’nin dört bir yanından insanlar İzmir’e gelir, aileler evlerini yakınlarına açar, çocukların elinden tutulur ve soluğu Kültürpark’ta alırdı.

İzmir Enternasyonal Fuarı, 5-13 Eylül 2026 tarihleri arasında ziyaretçilerini 95’inci kez ağırladı.  Ancak yıllar içinde fuarın değişen kimliği, “Fuar mı değişti, yoksa İzmir mi?” sorusunu da beraberinde getiriyor.

Cumhuriyet sergisinden kentin eğlence merkezine

Fuarın hikâyesi 1923 İzmir İktisat Kongresi kapsamında düzenlenen Yerli Malları Sergisi’ne kadar uzanıyor. 1936’da Kültürpark’ın kurulmasıyla uluslararası bir kimlik kazanan fuar, kısa sürede ticaretin çok ötesine geçti.

1937’de hayvanat bahçesi ve Paraşüt Kulesi’nin açılması, 1938’den itibaren lokantalar, gazinolar ve tiyatroların eklenmesiyle Kültürpark, İzmirlinin buluşma noktası oldu. Yabancı pavyonlar, stantlar, lunapark, minyatür tren ve sahneler… Bir dönem fuara gitmek, yalnızca alışveriş yapmak değil; görmek, eğlenmek, karşılaşmak ve şehirde olup bitenin bir parçası olmaktı.

Zeki Müren gibi dönemin yıldızlarının sahne aldığı gazinolar da fuarın hafızasında ayrı bir yer edindi. Fuar geceleri yalnız çocukların değil, anne babaların ve gençlerin de heyecanla beklediği bir şehir ritüeline dönüştü.

İki kuşak, iki farklı fuar

Fuarın değişimini en iyi anlatan ise arşivlerden çok, onu yaşamış olanların anıları. 48 yaşındaki HaleY.için fuar; uçan balonlar, çam kokusu, lunapark ve kalabalık aile sofraları demek: “Eskiden köyden eş dost toplaşıp gelir, bizde kalırdı sırf fuara gitmek için. Okul alışverişini stantlardan yapardık. Şimdiki fuar bana sadece boş bir alan gibi geliyor.”

18 yaşındaki Naz U. ise aynı fuarı bambaşka bir yerden tanıyor: “Annemin yaşadığı fuarı hiç görmedim. Eskiden lunaparktaki oyuncakları hatırlıyorum, şimdiyse sevdiğim sanatçıların konserlerine geliyorum.”

İki kuşağın anlattıkları, fuarın değişiminin aynı zamanda İzmir’in değişen sosyal ve ekonomik yapısına da işaret ettiğini gösteriyor.

Ticaret Gaziemir’e, anılar Kültürpark’a

Fuarın dönüşümü yalnızca nostaljiyle açıklanabilecek bir değişim değil. 1980 öncesinde kapalı ekonomi nedeniyle yabancı pavyonlar, Türkiye’de bulunmayan teknolojileri ve tüketim ürünlerini tanıtan önemli bir vitrin işlevi görüyordu. Ancak ithalatın serbestleşmesi, AVM’lerin yaygınlaşması ve sonrasında e-ticaretin hayatımıza girmesiyle fuarın bu işlevi giderek azaldı.

Asıl büyük kırılma ise 2015’te yaşandı. İZFAŞ’ın ticari ihtisas fuarlarını Gaziemir’deki 330 bin metrekarelik Fuar İzmir’e taşımasıyla Kültürpark’taki fuarın ticari kimliği de değişti. İzmir Enternasyonel Fuarı,  konser, tiyatro, sergi ve açık hava etkinliklerinin ağırlık kazandığı tematik bir kent festivaline dönüştü.

Uzun yıllar fuarın simgelerinden biri olan Kültürpark Lunaparkı’nın tahliye edilmesi ve alanın 2026’da “Zeytin Sahne” adıyla yeşil bir etkinlik alanına dönüşmesi de bu değişimin son halkalarından biri oldu.

Eski fuar yok, hafızası var

Bugünün İzmir Enternasyonal Fuarı, geçmişteki fuarın ticari ve sosyal işlevlerinin tamamını taşımıyor. Ancak eski fuarın hafızası, onu yaşayan kuşakların anlatılarında varlığını sürdürüyor. Çam kokusu, kalabalık aile sofraları, gazino ışıkları, yabancı pavyonların yarattığı merak, lunapark heyecanı ve eylül gecelerinde Kültürpark’a akan kalabalıklar, fuarın ortak hafızasındaki yerini koruyor.