Şırnak’ta “Kiras u Fistan” ve “Şal u Şepik” geleneği devam ediyor

Türkiye’deki kültürel zenginlik, yöresel kıyafetlere de yansıyor. Hakkâri, Van, Şırnak, Siirt, Diyarbakır ve Mardin gibi illerde, binlerce yıllık yöresel kıyafetler özellikle düğün ve nişanlarda kendini gösteriyor. Kiras û Sermil, Xiftan, Fîstan, Şerwal û Miraxanî, Şal û Şapik, Leşkerî, Egal ve Gorê Ris gibi farklı isimlerle anılan kıyafetlerde kullanılan renk ve öğelerin hepsi ayrı anlam taşıyor.  Şırnak’ta kadınların rengarenk giydiği elbiseye Kiras u Fistan, erkeklerin giydiği şalvar, kuşak ve yelekten oluşan kıyafete ise Şal u Şepik deniliyor. Erkeklerin yöresel kıyafetleri genellikle 3 parçadan oluşuyor. Yöresel şalvar ve bu şalvarın üzerine geçirilen kuşaktan oluşan bir kıyafet. Bu şalvarın üzerine bir de yelek giyiliyor. Kıras u Fistan ise iki parçadan oluşuyor ve farklı renk ile tasarımlarıyla dikkati çeken yöresel kıyafetler olarak biliniyor.

Kürt halkının giydiği bu kıyafetleri Şırnak’ta da yaşatılmaya devam ediyor. Özel günlerde giyilen bu kıyafetler, bazen günlük hayatta ve tarlada da giyiliyor. Geleneksel kıyafetler gençler tarafından sadece özel günlerde giyilirken, yaşlı kadınlar için ise günlük yaşamın bir parçası. Yaşlı kadınlar günlük yaşamda ve taziyelerde de bu kıyafetleri tercih ediyor. Bu elbiselerin kumaşı da genellikle Irak, Hindistan gibi Uzak Doğu ülkelerden geliyor. Bunun nedeni de Şırnak’ta yaşayan insanların çoğunun ailelerinin daha önce Irak’ta yaşaması veya Irak’a komşu olmaları olarak belirtiliyor. Ayrıca Hint kıyafetlerinin tercih edilmesi de TV’de yer alan dizilerin bölge  kadınları üzerindeki etkisi ve kültürel olarak kıyafetlerde bir yakınlık duyması ön plana çıkıyor.

Şırnak’ta yıllardır yöresel kıyafet diken Ahmet Encü, 9. Köy’e yaptığı açıklamada,  “Yöresel kıyafetlerimiz, Kürt kültürü haline gelmiş durumda. Bildim bileli düğünlerde, nişanlarda veya başka özel günlerde bu kıyafetler giyiliyor. Özellikle yaşlılarımız günlük hayatında da giyiyor. Kürt kültürünün yok olmamasını için vatandaşımız, kız çocuklarına “Kiras u Fistan”, erkek çocuklarına da “Şal u Şepîk” diktiriyor. Özellikle Kürtlerin yaşadığı her evde mutlaka bu kıyafetler bulunur” dedi.

Yöresel kıyafetlerin tasarımı yapılırken rahatlığı da ön plana koyduklarını dile getiren Encü, “Bu kıyafetler uzun süre giyildiği için tasarlarken rahatlığı da ön planda tutuyoruz. Örneğin Şal u Şepik dikerken koltuk altlarında delik bırakıyoruz veya cebinin iç kısmında yine delik bırakıyoruz. Bu da vücuda havanın temas etmesini ve terlememesini sağlıyor. Özellikle kumaşı da çok önemli. Örneğin kumaşı çok ince ve yumuşak. Kadınların elbiselerinde de kumaş çok incedir” şeklinde konuştu.

Yöresel kıyafetlerin çeşitlerinin yaşa göre değişkenlik gösterdiğini dile getiren Encü, “Genç erkekler Leşkeri, kızların ise Kıras u Sermil, orta yaşlı kadınların Levendi, yaşlıların ise şel u Şepik ve Xıftan giyiyor. Tabi bu durum bazen değişebiliyor. Mesela genç erkekler Şel u Şepik de giyiyor” dedi.

Elbiselerin dikim fiyatlarının genelde kumaşa ve modele göre değiştiğini belirten Encü, şu bilgileri verdi:
“Modele göre, 300 ile 3 bin TL arasında değişiyor. Kumaşlar genelde iki parça oluyor ama bazen de üç parça da olabiliyor. Özellikle yaz aylarında düğün sezonu açıldığı için yöresel kıyafetlerde rağbet artıyor. Diktiğimiz elbiseler genel olarak düğünlerde giyiliyor. Bunu yanı sıra günlük hayatta da giyenler de var. Bizim kültürümüz olduğundan dolayı Kıras u fistanlar çok önemlidir. Eskiden gelinler bir sene boyunca giyerlerdi. Böylelikle evin gelini olduğu giydiği elbiseden anlaşılırdı. Ayrıca bizim kadınlarımız, bu elbiseleri kendilerine çok yakıştırıyor.”

Yöresel kıyafetlerin, kendilerine atalardan kalan bir miras olduğuna da dikkat çeken Encü, “Kıras-Fistan ve Şal u Şepik, yüzlerce yıldır giyilen ve günümüze kadar gelen bir değerdir. Geçmişte nasıl değer veriliyorsa, bugün de aynı değeri taşıyor. Bizim amacımıza bu kültürel değerimizi gelecek kuşaklara aktarmaktır. Bugün hemen hemen her evde mutlaka yöresel kıyafetlerimizden var. Bu geleneksek kıyafetler sayesinde biz para kazandığımız gibi, şimdiki nesillere de bu kıyafetleri unutturmuyoruz. Büyüklerimiz de özel
günlerde sürekli giydiği için gençlere de cazip gelmeye başlıyor” dedi.

Kadın kıyafetlerinde akla gelen her rengin kullanıldığını, erkeklerde Leşkeri’de siyah ve gri renk tercih edilirken Şal u Şepik’te genellikle mavi rengin tercih edildiğini söyleyen Encü, şöyle konuştu:

“Dükkanlarda her çeşit yöresel elbise var. Taşlı, taşsız dikilmemiş kumaşlar bulunur. Müşteri, bizden alır, kendisi istediği modeli başka yerde de diktirir. Fiyat elbiseye ve kaliteye ve işlenmiş modele göre değişir. Genelde Irak’tan ve Uzak Doğu ülkelerinden getiriyoruz. Bu kıyafetler her düğünde değişik modellerle giyilir.”