Türk dizileri yurt dışında günlük yaşam alışkanlıklarını da değiştiriyor

2

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Ali Güzel

Türkiye’de toplumsal ve ailevi değerler üzerindeki etkileri nedeniyle sık sık tartışılan televizyon dizileri, akademik araştırmaların da gündemindeki yerini koruyor. Son çalışmalar, Türk dizilerinin yalnızca yurt içinde değil, uluslararası alanda da izleyicilerin günlük yaşam pratiklerini etkilediğini ve Türkiye’ye yönelik olumlu kültürel algının oluşmasına katkı sunduğunu gösteriyor.

Bu alandaki güncel çalışmalardan biri de CogentArtsandHumanities dergisinde yayımlanan, “Exploringtheculturalinfluence of Turkish TV dramas: a mixed‑methodsstudyamongTunisianviewers” (Türk Dizilerinin Kültürel Etkisini Araştırmak: Tunuslu İzleyiciler Arasında Karma Yöntemli Bir Çalışma) başlıklı makale oldu. Söz konusu araştırmaya göre Türk dizileri, birçok ülkede olduğu gibi Tunus’ta da geniş bir izleyici kitlesi tarafından takip ediliyor.

Eğlencenin ötesinde kültürel bir araç

Harran Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ferhat Kaçar ile Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İrfan Hıdıroğlu tarafından yürütülen araştırma, Türk dizilerinin uluslararası alandaki kültürel etkisini bilimsel verilerle ele alıyor. Türk dizilerinin yabancı izleyiciler üzerindeki sosyokültürel etkisini Tunus ölçeğinde inceleyen araştırmaya göre; Türk televizyon dizileri uluslararası alanda eğlence işlevinin yanı sıra kültürel bir araç niteliği de taşıyor. Araştırma bulgularına göre diziler, Tunuslu izleyiciler üzerinde Türkiye’nin imajını olumlu yönde etkiliyor; Türk diline, yaşam tarzına ve sosyal uygulamalara yönelik ilgiyi artırıyor.

Karakterler rol model oluyor

Araştırma kapsamında çeşitli metodolojilerle yaklaşık 750 katılımcıyla gerçekleştirilen görüşmeler, Tunuslu izleyicilerin Türk dizilerindeki karakterlerin giyim, hitabet ve yaşam tarzlarına yoğun ilgi gösterdiğini ve bu figürleri rol model olarak benimsediğini gösteriyor. Araştırma sonucunda Türk dizilerinin uluslararası kültürel etkileşime katkı sağladığı ve izleyicilere zengin bir hayat deneyimi sunarak onların duygu, düşünce ve davranışlarını etkilediği vurgulandı. Bulgular, dizilerde geleneksel ve modern yaşam tarzlarının harmanlanarak sunulmasının, izleyici bağlılığını ve bu yapımlara olan ilgiyi artıran temel unsurlardan biri olduğunu ortaya koydu.

Ferhat Kaçar

“Türkçe konuştuğumuzu anladıklarında farklı yaklaştılar”

Araştırmayı yürütme fikrinin, Tunus’ta yönetmen olarak çalıştığı dönemde yaşadığı deneyimlerden doğduğunu belirten Doç. Dr. Ferhat Kaçar, şu örneği verdi:

“Tunus’ta yıllarca yönetmen olarak çalıştım ve Türk dizileri ile dizi karakterlerinin oradaki insanlar üzerinde ne kadar etkili olduğunu fark ettim. Orada bazı mahallerde çekim yapmak risk oluşturabiliyordu. Ekipten bazı arkadaşlarla ‘girmeyin’ denilen bir mahalleye girdik. Hiç tekin bir mahalleye benzemiyordu ama Türkçe konuştuğumuzu anladıklarında bize karşı yaklaşımları çok farklı oldu. Korkarak girdiğimiz mahallede meyve ve kahve ikramlarıyla ağırlandık. Tunus’ta en rahat çekimimizi o mahallede yaptık. Çekimler sırasında sürekli yanımıza gelip dizi karakterlerinden ve dizi isimlerinden bahsediyorlardı. Yine Tunus’taki reklam panolarında Türk dizi karakterleri üzerinden reklamlar yapılıyordu. Tabi dizilerle ilgili olumsuz eleştiri yapanlar da vardı ama genel bir teveccüh olduğunu gördüm. Türk yapımı dizilerin orada nasıl bir etkisinin olduğunu gözlemleyince böyle bir çalışma yapmaya karar verdim.”

“Diziler, Tunus’ta kahvaltı kültürünü bile etkiledi”

Kaçar, araştırmanın Türk dizilerinin yalnızca kültürel algıyı değil, günlük yaşam alışkanlıklarını da etkilediğini gösterdiğini ifade etti. Araştırmaya katılan bazı Tunuslu izleyicilerin, Türk dizilerinde gördükleri aile kahvaltılarından etkilenerek hafta sonları ailece kahvaltı yapmaya başladıklarını aktardığını belirten Kaçar, bu durumun dizilerin gündelik yaşam üzerindeki etkisini gösteren örneklerden biri olduğunu söyledi. Kaçar ayrıca, Türk dizilerinin Türkiye’ye yönelik sempatiyi artırdığını, turizm, ticari ilişkiler, Türkiye’de eğitim görme isteği ve kültürlerarası evlilikler üzerinde de etkileri bulunduğunu söyledi.

“Yurt dışındaki etkisi Türkiye’dekinden daha fazla”

Kaçar, dizilerin Tunus’ta günlük yaşam ve davranışlar üzerinde güçlü bir etki oluşturduğunu belirterek, benzer etkinin Ortadoğu, Balkanlar ve Asya’nın farklı bölgelerinde de görüldüğünü söyledi.

Dizilerin uluslararası başarısının sürmesi için toplumsal ve kültürel değerlere daha fazla yer verilmesi gerektiğini savunan Kaçar, “Mertlik, dostluk ve adalet gibi değerlerin öne çıktığı yapımların uluslararası izleyici tarafından daha fazla ilgi göreceğini düşünüyoruz. Aynı hikâye kalıplarının ise zamanla izleyici ilgisini azaltabileceğine yönelik işaretler var.” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’de dizilerdeki yozlaşan aile yapılarına dair eleştirilerin Tunus’ta da görüldüğünü aktaran Kaçar, son olarak şunları söyledi:

“Yani biz dizilerde biraz daha toplumsal yaşama dair değerleri korursak ve bunları ön plana çıkarırsak, mertlik, dostluk ve adalet gibi şeyler gösterirsek daha fazla izleneceğini net bir şekilde görebiliyoruz. Diğer türlü yani zengin kız fakir oğlan hikayesi bir süre sonra Türkiye izleyicisini bıktırabileceği gibi uluslararası alandaki izleyicinin de talebini zamanla azaltabilir. Şimdilik azalmıyor ama bu yönde sinyaller verdiğini söyleyebiliriz.”