Fırat Karahan
Diyarbakır’ın Sur ilçesinde yer alan tarihi Meryem Ana Kilisesi, yüzyılların izini taşıyan yapısıyla kentin tarihi dokusunda önemli bir yer tutuyor. Kilisenin Sorumlusu Saliba Açış ile bu tarihi mekanın tarihini ve Süryani kültürünü konuştuk.
Meryem Ana Kilisesi’nin tarihinden biraz bahseder misiniz?
“Meryem Ana Kilisesi tamamen bazalt taşlardan yapılmış çok eski bir yapıdır. Kapıları Roma dönemine kadar uzanır. Zaman içinde savaşlar ve depremler gördüğü için bugünkü hali ağırlıklı olarak 1800’lü yıllardan kalmadır. Ama temelleri çok daha eskidir. Hatta milattan önce güneş tapınağından kaldığı söylenen dört taş da burada bulunmaktadır.“
Kilisenin iç yapısı ve özellikleri nelerdir?
“Kilisenin içinde bulunan tüm tablolar orijinaldir ve yaklaşık 300 yıllıktır. Hz. İsa’nın hayatını anlatan sahneler ve havarilerine ait tasvirler yer alır. Vaftiz alanımız, papazların kaldığı evler ve geçmişte öğrencilerin eğitim aldığı odalar da mevcuttur. Eskiden cemaatimiz kalabalık olduğu için iki avluyu da aktif kullanıyorduk.”
Kilise Süryani toplumu için ne ifade ediyor?
“Süryaniler, Mezopotamya’nın en eski halklarından biri olarak kabul edilirken, Diyarbakır ve Mardin tarih boyunca bu topluluğun önemli yerleşim merkezleri arasında yer aldı. Özellikle Turabdin bölgesi, Süryaniler için tarihi ve kültürel açıdan büyük önem taşıyor. Biz Süryaniler Mezopotamya’nın yerli halkıyız, burası bizim anayurdumuzdur. Meryem Ana Kilisesi bizim için çok değerlidir, adeta Diyarbakır’ın beyni gibidir. “Mor” kelimesi Süryanicede “aziz” demektir. Kilisemizde Mor Yakup’un mezarı bulunmaktadır. Aynı şekilde Mor Efrem gibi önemli isimler de bizim kültürümüzde büyük yer tutar. Yazdıkları ilahiler ve metinler bugün dünyadaki Hristiyanlar tarafından da okunmaktadır.”
“Hz. İsa ve Süryani dili hakkında neler söylersiniz?”
“Hz. İsa’nın konuştuğu dil Süryanicedir. Bu dil, Arapça ve İbranicenin de kökleri arasında sayılır. Bizim için dilimiz ve inancımız ayrılmaz bir bütündür. Bugün Süryanice okullarımız olmasa da Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi bünyesinde açılan kurslarla dilimiz yaşatılmaya çalışılıyor.”
“Kilisede bulunan kutsal emanetler hakkında bilgi verir misiniz?”
“Kilisemizde önemli dini şahsiyetlere ait emanetler bulunmaktadır. Hz. İsa’nın havarilerinden biri olan Aziz Thomas’a ait kutsal emanetlerin burada olduğuna inanılır. Kendisi 12 havariden biridir, mezarının ise Hindistan’da olduğu bilinir.”
“Diyarbakır’daki birlikte yaşam kültürünü nasıl değerlendiriyorsunuz?”
“Diyarbakır hoşgörü şehridir. Burada insanlar yüzyıllar boyunca aynı avluda ibadet etmiştir. Süryanilerle Müslümanlar arasında karşılıklı saygı ve anlayış her zaman var olmuştur. Kimse kimseye dininden dolayı baskı yapmamıştır. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi bünyesinde açılan Süryanice dil kursları da bu kadim kültürün yaşatılmasına katkı sağlıyor.
Diyarbakır’a gelenler kesinlikle korkmasın. Burası çok kadim bir şehir, her taşı tarih kokar. Sur’un dar sokakları, kiliseleri, camileri hepsi bu zenginliğin parçasıdır. Meryem Ana Kilisesi de bu mirasın en önemli simgelerinden biridir. Herkesi gelip bu kültürü yerinde görmeye davet ediyoruz.”
News
