Kadınların soyadı hakkı için imza kampanyası

Kadınlar, Anayasa Mahkemesi kararına rağmen “soyadında eşitlik hakkını” iptal edecek yeni yasa teklifine karşı ayakta. Kadının İnsan Hakları Derneği’nden Savunuculuk Sorumlusu Ezel Buse Sönmezocak, kadınların bu önemli kazanımının hükümet tarafından tehdit edildiğini ifade ederek, “Kadınların yıllardır süren eşitlik mücadelesinin sonucu olarak kazanılmış bu hakkın geri alınmaya çalışılmasını kabul etmiyoruz” dedi. Dernek, Change.org sitesinde yasa değişiklik teklifinin geri çekilmesi için imza kampanyası başlattı.

Anayasa Mahkemesi Şubat 2023’te kadınların evlenmeden önceki soyadlarını evlendikten sonra kullanamamalarının anayasanın eşitlik ilkesini ihlal ettiğine karar vererek, Medeni Kanun’un ilgili maddesini iptal etmişti. Bu karar, Ocak 2024 itibariyle yürürlüğe girdi ve Türkiye’de kadınların evlendikten sonra kendi soyadlarını kullanabilmelerinin yolu açıldı. Ancak iktidar partisi, Anayasa Mahkemesi’nin söz konusu kararına rağmen, Medeni Kanun’un iptal edilen hükmünü geri getirecek bir kanun maddesini 9. Yargı Paketi’ne dahil etti. İlgili madde konusunda, “Kadının kendi soyadını kullanmasının çocuk üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceği” ve bunun “Türk toplumunun temeli olan aile bütünlüğüne zarar verebileceği” gerekçe gösterildi.

Kadının evlenmeden önceki soyadını kullanmasına karşı gerekçe olarak gösterilen “çocuğun olumsuz etkilenebileceği” ya da “aile bütünlüğüne zarar verebileceği”  iddialarının “anlamsız ve temelsiz” olduğunu söyleyen Sönmezocak 9. Köy’e yaptığı açıklamada,  “Kadının soyadını tek başına eşit bir yurttaş olarak kullanmasının aile bütünlüğü ve çocuğun üzerinde olumsuz bir etkisi olacağına dair bilimsel veya sosyal bir dayanak yok” diye konuştu.

Sönmezocak, bu yasa değişikliğinin kadın haklarına ciddi bir saldırı olduğunu vurguladı: “Kadınların eşit olmadığını ve olamayacağını savunmak patriyarkada ısrarcı olmaktır. Kadınların eşitsizliğe ve ikinci sınıf yurttaşlığa mahkum olduğunu düşünen bu yasa değişikliği teklifini reddediyoruz.” Yasa değişikliğinin kabul edilmesi halinde, kadınlar için pratikte birçok zorluk ortaya çıkacağına da dikkat çeken Sönmezocak, “Kadınlar, uzun süren ve yorucu yargılama süreçlerine başvurmak zorunda kalacaklar. Resmi belgelerde değişiklik yapmaları gerekecek, bu da ciddi bir bürokratik yük yaratacak” diye konuştu.

Kadının İnsan Hakları Derneği’nin söz konusu yasa teklifine karşı kamuoyuna yönelik kampanyalar, milletvekillerine yönelik lobi faaliyetleri ve imza kampanyaları düzenlediğini de anlatan Sönmezocak, kadın milletvekillerine de yasa teklifine karşı harekete geçme çağrısında bulundu. Sözmezocak, “Tüm kamuoyunun desteğine ihtiyacımız var çünkü bu sadece kadınların meselesi değil. Burada gerçekten bir hukuk devleti skandalı yaşanıyor. Anayasa Mahkemesi’nin eşitlik kararına aykırı olan bir karar uygulanmayarak tekrar geri getiriliyor. Bu lütfen sadece kadınların sorunuymuş gibi bırakılmamalı” dedi.

Yasa teklifinin antidemokratik bir yasa yapım şekli olan torba kanunla getirildiğine dikkat çeken Sönmezocak; torba yasaların, çeşitli kanunların tek bir paket halinde sunulması ve kamuoyunun görüşü alınmaksızın yasalaştırılması anlamına geldiğini vurguladı. İzlenen bu yöntemi “demokratik olmayan bir yasa yapım süreci” olarak nitelendiren Sönmezocak, “Bu teklif, kadınların eşitlik mücadelesine ve kazanılmış haklarına bir saldırıdır. Kamuoyunu ve tüm siyasi partileri bu teklife karşı durmaya çağırıyoruz. Kadınlar eşit ve özgür yurttaşlardır ve bu gerçeği reddeden her türlü girişime karşı durmalıyız” dedi. Sönmezocak, Kadının İnsan Hakları Derneği’nin söz konusu yasa teklifine karşı change.org’da imza kampanyası başlattığını da anlatarak, herkesi bu kampanyaya katılmaya çağırdı.