Gençler üniversiteden vazgeçiyor: “Diplomalı işsiz ordusuna katılmak istemiyoruz”

4

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Melek Çelik / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

2025 Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) başvuran aday sayısı geçtiğimiz yıla göre yaklaşık 560 bin azaldı. Birçok gence göre bunun temel nedeni, “ekonomik yetersizlik” ve üniversite mezuniyetinin iş garantisi getirmemesi. Sınav başvurusunda yapmayan gençlerin büyük bölümü, gerekçelerini “Üniversite mezunu işsizlerle aynı kaderi paylaşmak istemiyoruz” diye açıklıyor.

Uzmanların tespitleri de gençleri destekliyor. Rehberlik öğretmeni Havva Gençoğlu, gençlerdeki motivasyon kaybını, eğitim sistemine olan güvensizliğe ve mezuniyet sonrasındaki umutsuzluğa bağlıyor. Türkiye’de üniversite sayısı son yıllarda hızla arttı ancak giren sayısı tersine bir eğilim gösterdi. Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) verilerine göre bu yıl başvurular geçen yıla oranla 560 bin düştü. YÖK düşüşteki nedenleri, 2023 yılında depremzedelere tanınan “ücretsiz sınav hakkı” ve eğitimde 4+4+4 sisteminin geçen yıl ilk mezunlarını vermesi nedeniyle o yıllarda başvuruların artmasına bağladı. YÖK’e göre, bu etkenler 2025 yılında ortadan kalktığı için düşüş yaşandı.

Ancak bu açıklama, düşüşü tam olarak açıklayamıyor. Çünkü yine YÖK verilerine göre eski mezun adayların yeniden başvurularında 120 bin kişilik azalma oldu.

9. Köy Haber Merkezi, gençlerin üniversiteden vazgeçiş nedenlerini araştırdı.

“Sınav bitti ama kaygılarım hala devam ediyor”

Lise son sınıf öğrencisi Hira Ece Defişeft, TYT ve AYT olmak üzere 2 oturuma da girmiş. Ama sınavı kazansa bile, geleceğinden endişeli. “Biz artık hayal kurarak değil, endişe ederek büyüyoruz” diyen Defişeft, çevresinden örnekler verirken istediği bölümü bile tercih etmekten vazgeçiş nedenlerini şöyle anlattı:

“Çevremde üniversite mezunu olmasına rağmen iş bulamayan birçok insan var. Bu da biz gençlerin geleceğe dair ümitlerini kırıyor. Ataması olan bir meslek seçmek zorunda kalacağım. Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) bölümü hayalimdi fakat KPSS alımları azalınca önü açık bir 2 yıllık sağlık bölümü tercih etmeyi düşündüm. Ancak artık bu bölümlerde de ciddi bir yığılma var. Son birkaç yıldır bu artış fazlasıyla hissediliyor. Gençler olarak kafamız karışık.”

Liseden geçen sene mezun olan Zehra Çelik, bu yıl YKS’ye girmeme kararı almış. Meslek lisesi mezunu olan Çelik, “Üniversite mezunu işsizler” safına katılmak yerine, bir iş bulup çalışmayı düşündüğünü ifade etti. Çelik, “Aileme destek olmak için iş arıyorum. Sınavla kaybedecek vaktim yok” sözleriyle durumunu özetledi.

“Hayal kurmaya cesaretimiz yok”

3 yıldır Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) kapsamında staj yapan Mustafa Furkan Kalalı, iş tecrübesi kazanmanın, üniversite diplomasından daha değerli hale geldiği görüşünde. Üniversite sınavına giren Kalalı, sonrasında nasıl bir yol izleyeceği konusunda kafasının karışık olduğunu vurguladı. Hayalindeki değil, iş garantili alanları tercih etmeyi düşündüğünü belirten Kalalı, şu görüşleri dile getirdi: “Eskiden hayal kuruyorduk, şimdi plan değil strateji yapıyoruz. Çünkü artık hayal kurmaya bile cesaretimiz yok. 4 yıl okuyup zaman kaybeden birçok genç mezun olduktan sonra işsiz kalıyor. Ben de aynı duruma düşmek istemiyorum. Meslek lisesinde okuyup iş öğrenmek, bir meslek sahibi olmak bence çok daha önemli.”

“Sınav ve yükseköğretim sistemi gözden geçirilmeli”

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Öğretmeni Havva Gençoğlu’na göre, üniversite sınav başvurularındaki azalışının dikkate alınması ve irdelenmesi gereken bir durum. Üniversiteye giriş ve yükseköğretim sisteminin gözden geçirilmesi gerektiğini belirten Gençoğlu, “Bu düşüş sadece sayısal değil, gençlerin yükseköğretim ve gelecek beklentilerindeki dönüşümün bir yansımasıdır” dedi.

“Ailelerin ve gençlerin motivasyonu düştü”

Rehberlik ve Psikolojik Danışman Havva Gençoğlu, son yıllarda hem öğrencilerde hem de ailelerde yükseköğretime yönelik ciddi bir motivasyon eksikliği gözlemlediklerini belirtirken birçok gencin de Türkiye’de gelecek görmediği için göç etmeyi düşündüğünü söyledi. Gözlemlerini de paylaşan Gençoğlu, üniversiteye ilginin azalmasının nedenlerini şöyle anlattı:

“Bunun temel sebeplerinden biri, diplomalı işsiz sayısının artmasının yanı sıra, alternatif kariyer yollarının gelişmesi ve bu yolların üniversite mezuniyetinden çok daha yüksek gelir sağlaması olabilir. Eğitim sistemine yönelik ciddi güvensizlikler söz konusu. Gençler arasında gelecek kaygısı ve umutsuzluk var. Üniversite sayısındaki artış ve akademik kadro yetersizliği, üniversite eğitiminin kalitesiyle ilgili endişeleri artırıyor. Motivasyon düşüklüğü sadece öğrencinin bireysel ilgisizliğiyle açıklanamaz. Türkiye’deki eğitim sistemi, ne yazık ki gençlere cazip bir gelecek vaadi veya garanti sunmadığı için öğrenciler arasında yükseköğretime yönelik ciddi bir güvensizlik ve motivasyon eksikliği yaşanıyor.”

Gençoğlu, tıp ya da iyi bir üniversitede mühendislik gibi garantili bölümler dışındaki tercihlerin artık öğrencilere cazip gelmediğin vurguladı. Daha önce en çok tercih edilen öğretmenlik, psikolojik danışmanlık ve rehberlik gibi bölümlerin, atama sorunu yüzünden artık daha az tercih edilmeye başladığını belirten Gençoğlu, “Atama sayılarındaki düşüş, öğrencilerin istedikleri mesleklerden uzaklaşmasına ve düşük gelirli alanlara yönelmesine neden oluyor. Öğrenciler eğer okuyacağım bölüm bana bir kazanç, bir gelir, bir gelecek sunmayacaksa buna yıllarımı vermemin anlamı yok diyorlar” dedi.