Dolaplar açıldı: Kullanılmayan eşyalar yeniden ekonomiye dönüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Alev Celep

Bir evin dolabında kullanılmadan bekleyen bir tişört, başka birinin üzerinde yeniden hayat buluyor. Artık ihtiyaç duyulmayan bir ayakkabı sahibine küçük bir gelir sağlarken, başka birinin bütçesini rahatlatıyor. Kimi zaman ise ürünün karşılığında para değil, yalnızca teşekkür ve dua alınıyor.

İzmir’de WhatsApp üzerinden oluşturulan takas ve ikinci el grupları ile semt pazarları, kullanılmayan eşyaların yeniden dolaşıma girdiği alternatif bir ekonomik alan oluşturuyor. Evlerde atıl durumda kalan ürünler, takas ya da satış yoluyla başka sahipler bulurken, bu süreç aynı zamanda dayanışma ve yeniden kullanım kültürünü de büyütüyor.

“Küçük küçük de olsa damlaya damlaya göl oluyor”

Yaklaşık iki yıl önce kurulan ve bugün 400’ün üzerinde üyeye ulaşan WhatsApp grubunun yöneticisi Gülgün Yapıcı, grubun çıkış noktasının evlerde kullanılmayan eşyaları değerlendirmek, ihtiyaç sahiplerini bu ürünlerle buluşturmak ve özellikle kadınların ev ekonomisine katkı sağlamasına yardımcı olmak olduğunu anlatıyor.

Grup üyelerinin ellerindeki eşyaları birbirleriyle takas ettiğini ya da satışa sunduğunu belirten Yapıcı, zaman zaman ihtiyaç sahiplerine ücretsiz ürünler de ulaştırıldığını ifade ediyor.

İkinci el gruplarının sayısının arttığına dikkat çeken Yapıcı, küçük alışverişlerin zaman içinde önemli bir toplam oluşturabileceğini söylüyor. Yapıcı’ya göre ikinci el alışverişe yönelimin arkasında ekonomik koşullar da bulunuyor. Kullanılmayan bir eşyanın satılması, sahibine küçük de olsa gelir sağlarken, alıcı açısından aynı ürünün daha uygun fiyata edinilmesini mümkün kılıyor.

Ancak Yapıcı, bu grupların yalnızca satış amacıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Kullanılmayan eşyaların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması ve ürünlerin yeniden kullanıma kazandırılması da grubun temel amaçları arasında.

Alıcı da satıcıya dönüşüyor

İkinci el alışverişin giderek daha fazla kişi tarafından benimsenmesiyle birlikte gruplardaki kullanıcı profili de değişiyor. Daha önce yalnızca alışveriş yapan kişiler zaman içinde ellerindeki kullanılmayan eşyaları satışa veya takasa sunmaya başlıyor. Bu durum, ikinci el ekonomisinin yalnızca “satıştan para kazanmak” şeklinde değil, aynı zamanda daha az harcayarak ihtiyaçlarını karşılamak şeklinde de işlediğini gösteriyor.

WhatsApp’tan semt pazarına

Dijital ortamda başlayan ikinci el alışveriş, İzmir’deki semt pazarlarında fiziksel bir buluşmaya da dönüşüyor. Narlıdere’deki ikinci el pazarının kuruluşunda emeği bulunan emekli öğretmen Cemalettin Özün, pazarda satış yapanların önemli bir bölümünün emekli olduğunu belirtiyor: “Arkadaşlarımızın da çoğu burada emekli. Hem ikinci bir iş oluyor onlar için hem de değişik çevrelerden gelen arkadaşlara farklı ürünlerle hizmet sunmuş oluyoruz.”

Özün’e göre pazarın amacı yalnızca para kazanmak değil, insanların ihtiyaçlarına uygun ürünleri daha erişilebilir fiyatlarla buluşturmak ve sosyal bir ortam yaratmak. Bazı müşterilerin beğendikleri ürünleri almaya parasının yetmediğini anlatan Özün, böyle durumlarda ürünlerin ücretsiz verilebildiğini söylüyor: “Bazen öyle bir kişi geliyor ki beğeniyor fakat parası yetmiyor; ‘Canı sağ olsun, bugün hayrına verdik’ diyoruz. Kiminin parası, kiminin duası.“

“Buraya daha fazla alıcı gerekiyor”

Narlıdere’deki pazarın bir yılı aşkın süredir faaliyet gösterdiğini belirten Özün, müşteri sayısının ise beklentilerinin altında kaldığını ifade ediyor: “Buranın reklamı biraz az yapıldı. Burada da çeşit var ama alıcıların burayı bilmemesi yüzünden bazen oturup muhabbetle, sohbetle, sosyalleşmek adına vakit geçiriyoruz.“

Özün, Seferihisar’daki daha eski ikinci el pazarının daha hareketli olduğunu belirterek Narlıdere’deki pazarın daha fazla tanıtıma ve alıcıya ihtiyacı olduğunu söylüyor. Buna rağmen pazarın kendileri için sosyal bir işlevi de olduğunu belirten Özün, “Sabah geliyoruz, akşam gidiyoruz. Hayatımızdan memnunuz” diyor.

Bir tişört yeniden hayat buluyor

İkinci el alışverişin yalnızca ekonomik değil, kişisel ve çevresel bir boyutu da bulunuyor. Grupta ve pazarda ikinci el ürünlerle ilgilenen Ziraat Mühendisi Şenay, kullanılmayan eşyaların başka insanların hayatında yeniden değer kazanabileceğine inanıyor. Şenay, ikinci el ürünlere ilgisinin temelinde yeniden kullanım fikrinin bulunduğunu söylüyor ve ekliyor: “Bendeki enerjisi tükenmiş bir eşyanın başka birisinde enerjisini yükselteceğine inanıyorum.”

Şenay, yakın zamanda ikinci el aldığı bir tişörtü kumaş parçalarıyla yeniden tasarladığını anlatıyor: “Çarşamba günü şu üstümdeki tişörtü ikinci elden aldım. Aynı gün evime parça kumaş almıştım, birleştirdim, diktim ve giyiyorum. İnanın bunu vitrinden alsam bu kadar zevk almam.”

İkinci el kullanımının hem bütçesine hem de kendisine iyi geldiğini belirten Şenay,  hem keyif aldığını, hem de kendisine gelir sağladığını ifade ediyor.

İkinci el ekonomisi büyüyor

WhatsApp gruplarında ve semt pazarlarında görülen bu küçük ölçekli alışverişler, Türkiye’de giderek büyüyen tüketiciden tüketiciye ticaretin yerel örneklerini oluşturuyor.

Ticaret Bakanlığı’nın Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü 2025 raporuna göre tüketiciden tüketiciye (C2C) sürdürülebilir e-ticarette işlem hacmi 21,8 milyar TL’ye, işlem sayısı ise 23,6 milyona ulaştı. İşlem hacminde giyim, ayakkabı ve aksesuar sektörü yüzde 36,7 ile en büyük payı oluşturdu.

Bu veriler, kullanılmayan ürünlerin yeniden satışa ve dolaşıma girmesinin yalnızca bireysel bir tasarruf yöntemi olmaktan çıkıp daha geniş bir ekonomik hareketliliğin parçası haline geldiğine işaret ediyor.