Ceyda Maldan
Türkiye’de geçim mücadelesi artık yalnızca işsizlerin ya da düşük ücretli çalışanların gündeminde değil. Gazetecilerden akademisyenlere, mühendislerden tasarımcılara ve ofis çalışanlarına kadar birçok beyaz yakalı, tam zamanlı bir işe sahip olmasına rağmen ay sonunu getirmekte zorlanıyor. Artan kira, fatura ve temel tüketim giderleri karşısında maaşının yetersiz kaldığını düşünen çalışanlar, mesai sonrasında freelance işler alıyor, hafta sonları ek iş yapıyor ya da dijital platformlar üzerinden gelir elde etmeye çalışıyor. Böylece düzenli bir işte çalışmak, ekonomik güvence sağlamanın ötesinde, ikinci bir çalışma mesaisinin başlangıcına dönüşüyor.
Türkiye İstatistik Kurumunun 2026 yılı üçüncü çeyrek işgücü verilerine göre, istihdam edilenlerin haftalık ortalama fiili çalışma süresi 42,3 saat olarak gerçekleşti. Aynı dönemde atıl işgücü oranı yüzde 30,9 oldu. Bu oran; zamana bağlı eksik istihdamı, potansiyel işgücünü ve işsizleri birlikte kapsıyor. Veriler, çalışma hayatındaki ekonomik ve yapısal baskıları anlamak açısından önemli bir çerçeve sunarken, beyaz yakalıların ne kadarının ikinci iş yaptığını doğrudan göstermiyor.
Ankara’da özel sektörde çalışan Berfin Kaya, tam zamanlı işinin yanında ek işler alarak geçimini sürdürmeye çalıştığını anlatıyor. Kaya, maaşının kira ve temel giderleri karşılamakta zorlandığını, bu nedenle akşamları ve hafta sonları da çalıştığını belirtiyor. Ek işlerin başlangıçta geçici bir çözüm olarak görüldüğünü ancak zamanla günlük hayatının bir parçası haline geldiğini ifade eden Kaya, dinlenmeye ve sosyal yaşama ayırabildiği zamanın giderek azaldığını söylüyor.
Ek iş yapmak, çalışanlar açısından yalnızca gelir artırma yöntemi olarak görülse de sürekli çalışma hali zamanla fiziksel ve psikolojik sonuçlar doğurabiliyor. Mesai saatlerinin dışında da işle ilgilenmek zorunda kalan çalışanlar, dinlenme ve sosyal yaşam için ayırabilecekleri zamanı kaybedebiliyor. Ekonomik kaygıların süreklilik kazanması ise gelecek belirsizliğini ve stres düzeyini artırabiliyor.
Psikolog Deniz Ulusoy, uzun çalışma saatlerinin bireylerin ruh sağlığını ve sosyal ilişkilerini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekiyor. Ulusoy, dinlenme süresinin azalması, sürekli üretken olma baskısı ve ekonomik kaygıların çalışanları kronik stres altında bırakabildiğini belirtiyor. Zihnin sürekli işle meşgul olmasının zihinsel yorgunluk yarattığını ifade eden Ulusoy, iş ve özel yaşam arasındaki dengenin bozulmasının sosyal ilişkileri ve günlük rutinleri de etkilediğini vurguluyor.
İletişim sektöründe çalışan ve boş zamanlarında sosyal medya içerikleri hazırlayarak ek gelir elde eden Burak Demir de ikinci işin gündelik yaşamını değiştirdiğini anlatıyor. Demir, ana işinin ardından başka projeler yetiştirmeye çalıştığını, hafta sonlarını da çoğunlukla ek işlerine ayırdığını belirtiyor. Gelirini artırmak için başladığı bu çalışma düzeninin zamanla dinlenme süresini azalttığını söyleyen Demir, kendisine ve yakınlarına ayırdığı zamanın giderek daraldığını ifade ediyor.
TÜİK’in 2025 Gelir ve Yaşam Koşulları İstatistikleri’ne göre, medyan gelirin yüzde 60’ı esas alınarak hesaplanan göreli yoksulluk oranı yüzde 20,6 olarak gerçekleşti. Bu gösterge, çalışan yoksulluğunu doğrudan ölçmese de gelir dağılımındaki eşitsizlik ve geçim koşullarının toplumsal boyutunu ortaya koyuyor.
Çalışanların geçim sorununu yalnızca ek iş yapma tercihi üzerinden değerlendirmek ise sorunun yapısal boyutunu gözden kaçırabilir. Ücretlerin temel yaşam giderleri karşısındaki durumu, güvenceli istihdam, çalışma saatleri ve dinlenme hakkı birlikte ele alınmalı. Emek örgütleri de insanca yaşamaya yetecek ücret, güvenceli çalışma koşulları ve çalışma sürelerinin düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Beyaz yakalılar açısından ikinci iş, kimi zaman mesleki üretim ve kişisel gelişim fırsatı olarak görülse de geçim zorunluluğuna dönüştüğünde farklı bir anlam kazanıyor. Bir çalışanın geçinebilmek için günün geri kalanını da çalışarak geçirmek zorunda kalması, yalnızca gelir meselesi değil, çalışma ve yaşam koşullarına ilişkin daha geniş bir soruna işaret ediyor. Düzenli bir işe sahip olmanın ekonomik güvence sağlamadığı bu tabloda asıl soru, çalışanların ne kadar daha fazla çalışabileceği değil; tek bir işle insanca yaşayabilecekleri koşulların nasıl kurulacağı.
1
“Yaşlıların bakımında kamu sorumluluk almalı”
16195 kez okundu
2
Şırnak sofrasının şifalı yemeği: Hengedan
9187 kez okundu
3
Halfeti’nin çiçeği ‘Karagül’ü dünya tanıyor
8619 kez okundu
4
Azerbaycan akraba evliliklerini yasakladı
7058 kez okundu
5
Azerbaycan’da taksi sorunu: Taksi çok, fiyatı ucuz, trafiğe yük!
6570 kez okundu
6
“Aile diş hekimliği” sözü tutulmadı: 40 bin ağız ve diş sağlığı teknikeri atama bekliyor
5511 kez okundu
7
Toprakkale Kalesi kaderine mi terk edildi?
5241 kez okundu
1
Emekli maaşında dönüm noktası, 2008 oldu!
31433 kez okundu
2
Şişli Feriköy’de 2. el gece pazarı
17806 kez okundu
3
“Altın Sarısı” Şemdinli tütünü, altınla yarışıyor
9358 kez okundu
4
Üniversite bitirmek için “garsonluk-bulaşıkçılık” yapan öğrenci öyküleri
6033 kez okundu
5
Çiftçi tarlasına ne ekeceğini e-devletten öğrenecek!
4940 kez okundu
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. KVKK uyarıları ve detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.