Danışanın da psikoloğun da ortak sorunu: Seans ücretleri 8-10 bin liraya dayandı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Burak Avcı

Ruh sağlığı hizmetlerinin anayasal bir hak olmaktan çıkıp serbest piyasa koşullarına terk edilmesi, derinleşen ekonomik krizle birlikte toplum sağlığında onarılması güç yaralar açıyor. Kamu hastanelerindeki hekimlerin iş yükü nedeniyle hastalarını dinleyecek vakit bulamaması ve sistemin yalnızca ilaç reçetelerine sıkışması, terapiye duyulan ihtiyacı özel sektöre yönlendiriyor. Ancak seans başı faturaların astronomik boyutlara ulaşması dar gelirli kesimlerin psikolojik destekle olan bağını tamamen koparırken, alandaki denetimsizlik ve kadro yetersizliği krizi büyütüyor. Türk Psikologlar Derneği adına değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. İnci Boyacıoğlu, mevcut sistemin yurttaşları niteliksiz hizmete, psikologları ise işsizliğe mahkûm ettiğine dikkat çekti.

Terapi koltuğunun aylık bilançosu

Piyasadaki kontrolsüz fiyatlandırma, seans sıklığı arttıkça düzenli psikolojik desteğin maliyetini dar gelirli yurttaş için karşılanamaz boyutlara taşıyor. Seans ücreti 2-3 bin lira olan uzman bulmak neredeyse imkansız. Bulunsa dahi haftada bir görüşme alındığında dahi aylık maliyet 10 bin lirayı, haftada iki görüşmeyle 18-20 bin lirayı buluyor. Seans ücretinin 5 bin lira olduğu kliniklerde bu tutar haftalık düzende ayda 20 bin liraya, haftada iki seanslık bir süreçte ise 40 bin liraya kadar çıkıyor. Ücretlerin 10 bin lirayı bulduğu merkezlerde ise aylık fatura görüşme sıklığına göre 40 bin lira ile 80 bin lira arasında değişerek asgari ücreti katbekat aşıyor.

“Psikolojik sağlığın sınıfsal ayrıcalığa dönüşmesi ciddi bir halk sağlığı sorunudur”

TPD’nin konuyu ticari bir fiyatlandırma meselesi olarak görmediğini, halk sağlığını merkeze alan bir hak mücadelesi yürüttüğünü belirten Prof. Dr. İnci Boyacıoğlu, seans ücretlerinin acımasız piyasa yasalarıyla belirlendiği, rekabetçi ve halk sağlığını tehlikeye atan bir sistemin hâkim olduğunu söyledi.

Sağlık hizmetinin ticarete dökülmesine ve yurttaşın dışarıda bırakılmasına tepki gösteren Boyacıoğlu, tablonun vahametini şu sözlerle aktardı: “Psikolojik sağlığın ticari bir meta şeklinde piyasalaştırılması, yurttaşlarımız için sınıfsal bir ayrıcalığa dönüşmesi, çok ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Kâr odaklı bu mevcut sistem, bir yandan vatandaşı terapiye erişemez hale getirirken diğer yandan genç meslektaşlarımızı eğitime ulaşamaz hale getirmekte.”

“5 dakikalık muayeneler ağır bir sistemsel hizmet kusurudur”

Kamuda terapiye erişemeyen dar gelirli yurttaşların yalnızca ilaç reçetelerine yönlendirilmesini “ağır bir sistemsel hizmet kusuru” olarak nitelendiren Boyacıoğlu, psikolojik değerlendirme ve terapinin klinik gözlem ve derinlemesine analiz gerektiren yoğun bir zihinsel emek olduğunu hatırlattı.

Sağlık sisteminin hasta sayısına indirgenemeyeceğini belirten Boyacıoğlu şunları söyledi: “Sağlık sistemimizin bir üretim bandı mantığıyla hasta sayısına indirgenmesi, danışanların sorunlarına yüzeysel müdahaleler yapılmasına ve psikolojik desteğin etkisiz hale gelmesine yol açıyor. Kamuda meslektaşlarımızın günlük 10-15 seansa, birkaç dakikalık görüşmelere zorlandığını görüyoruz. Bireyleri biyopsikososyal bir bütün olarak ele almayan bu ‘üretim bandı’ yaklaşımı, iyileşmeyi engelliyor.“

Bilimsel standartlara göre bireysel görüşmelerin 45 ile 60 dakika sürmesi ve bir psikoloğa günde azami 6 seans sınırlaması getirilmesi gerektiğini hatırlatan Boyacıoğlu, kamuda psikiyatristler ile psikoterapi yetkinliği bulunan psikologların uluslararası standartlarda ekip çalışması yürütebileceği koşulların acilen yaratılması gerektiğini belirtti.

“150 bin yetişmiş güç var, bakanlık 30-40 kadro açıyor”

Türkiye’deki 166 psikoloji bölümünden her yıl yaklaşık 13 bin mezun verildiğini ve sahada 150 bine yakın yetişmiş insan gücü bulunduğunu aktaran Boyacıoğlu, kamudaki istihdam yetersizliğinin açıklanması güç büyük bir tezat oluşturduğunu belirtti:

“Kadro alımlarında Sağlık Bakanlığı’nın 30-40 psikolog kadrosu ilan etmesi, mesleğimize ve toplum sağlığına bakış açısının ne kadar eksikli olduğunu göstermektedir. Bu tutum, yetişmiş nitelikli beyin gücümüzün heba edilmesi ve genç meslektaşlarımızın kitlesel bir işsizliğe terk edilmesi demektir. Depremlerin yarattığı travmalardan bağımlılığa, çocuk istismarından kadın cinayetlerine kadar her alanda psikolog ihtiyacı çığ gibi büyürken ‘atanmayan psikologlar ordusu’ yaratılmasını kabul etmiyoruz.“

Çözüm: Birinci basamakta ücretsiz hizmet ve meslek yasası

Sorunun aşılması için koruyucu ve önleyici psikolojik sağlık hizmetlerinin Aile Sağlığı Merkezleri ve Sağlıklı Hayat Merkezleri’nde parasız ve kadrolu psikologlarla yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayan Boyacıoğlu, TPD’nin acil taleplerini şöyle sıraladı:

Ruh sağlığı ve meslek yasası: Alanın şarlatanların işgaline uğramaması ve hizmetlerin piyasa dinamiklerine terk edilmemesi için bağımsız Psikologlar Meslek Odası’nın ve meslek yasasının acilen çıkarılması.

Birinci basamak güvencesi: SHM ve ASM’lerde günlük seans sayısının bilimsel standart olan en fazla 6 ile sınırlandırılması; gelişim, sağlık ve bağımlılık gibi klinik dışı uzmanlıkların görev tanımlarının netleştirilmesi.

Eğitim ve başarı sırası barajı: Tezsiz nitelikteki Psikolojinin Tıbbi Uygulamalar Eğitimi’nin aktif edilmesi ve üniversite tercihlerinde psikoloji bölümü için acilen 200 bin başarı sırası barajı getirilmesi.

Boyacıoğlu, psikolojik sağlık hizmetlerinin ticari bir kazanç kapısı olmaktan çıkarılarak her yurttaşın devlet güvencesiyle eşit, nitelikli ve anayasal bir hak olarak ulaşabileceği bir kamu hizmetine dönüştürülmesi çağrısında bulundu.