Çayda üreticinin yüzü gülmedi: 35 liralık fiyat maliyetlere takıldı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Beyza Nur Duvan

Çay, Karadeniz’de binlerce ailenin en önemli geçim kaynaklarından biri olmaya devam ediyor. Ancak üreticiler, artan maliyetler ve pazarlama sorunları nedeniyle çaydan elde ettikleri gelirin giderek azaldığını dile getiriyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2026 yılı yaş çay alım fiyatının kilogram başına 35 lira olarak açıklanmasına karşın üreticiler, işçilik, gübre, ulaşım ve diğer giderlerin kazançlarını erittiğini belirtiyor. Üreticiler ayrıca, ÇAYKUR’un uyguladığı kotalar nedeniyle ürünlerinin önemli bir bölümünü daha düşük fiyat veren özel sektöre satmak zorunda kaldıklarını ifade ediyor.

9.Köy, Karadeniz’de çay üreticilerinin yaşadığı sorunları araştırdı.

Artan üretim, yetersiz kapasite

Çay üreticileri adına konuşan Metin Çavuş Özarslan, çay üreticilerinin sorunlarının her geçen yıl arttığını söyledi.  Özarslan, özel fabrikaların kapasite yetersizliği nedeniyle belirli aralıklarla çay alımı yapmasının üreticileri mağdur ettiğine dikkat çekti. İlçede 3 özel çay fabrikası olduğunu belirten Özarslan,  ÇAYKUR’un  sahil kesimlerinde sınırlı ve kotalı alım yaptığına dikkat çekti. Üreticinin bu nedenle ürünlerini özel çay fabrikalarına satmak zorunda kaldığını anlatan Özarslan, şu görüşlere yer verdi:

“Tarım alanları çoğaldı, orman vasfını kaybetmiş arazilere de çay dikildi. “ÇAYKUR buralardan alım yapmadığı için insanlar ürününü özel fabrikalara vermek zorunda kalıyor.Ama fabrikaların kapasiteleri yine aynı kaldı. Çay alanları artınca ilçemizdeki üç özel fabrika yetişemez oldu.”

Çay alım fiyatının bu yıl düşük olduğunu belirten Özarslan, gübre, işçilik maliyetlerindeki artışlar nedeniyle üreticilerin zor durumda kaldığını ifade etti. Özel sektör fabrikalarının da alımlarda keyfi uygulamalara gittiğini vurgulayan Özarslan, “Şu mahalleden iki gün aralıklarla alım yapılacak deniyor, insanlar ona göre topluyor, sonra ‘Fabrikalar dolu arıza var’ deniliyor. Geçenlerde bir vatandaşın iki ton çayı yandı. Madem almayacaksın niye toplatıyorsun?”  dedi.

Özarslan, mevcut fabrikaların kapasite yetersizliği nedeniyle ÇAYKUR’un bölgeye her gün çay alımı yapacak araçlar göndermesi halinde sorunun kısmen çözülebileceğini ifade etti. Ancak kalıcı çözümün devletin Eynesil’e yeni çay fabrikası yapması olduğunu vurguladı.

“İki ton çayın parası nerede?”

Giresun’un Eynesil ilçesinde çay üreticiliği yapan Hanife Alemdar, köyde yaşayanların büyük bölümünün geçimini çaydan sağladığını ancak elde edilen gelirin üreticiye kalmadığını söyledi.

Bir üretici olarak mağdur olduklarını ifade eden Alemdar, şöyle konuştu: “Görüyorsunuz, köydeki insanların çoğunun geliri çaydan. Benim bir tane erkek kardeşim var, annem ve babam da çok yaşlı. İşçi alıyoruz çay toplatmak için. İşçiye para gidiyor, yemeğe para gidiyor, yol ücreti var. İki ton çayın parası nerede hani? Babamın maaşı da yok, aylığı da yok. Ne yiyecek bunlar şimdi?“

Özel sektör ve ÇAYKUR kıskacı

Üreticiler, ÇAYKUR’un peşin ödeme avantajına rağmen düşük kota uygulamaları ve alım noktalarına ulaşımda yaşanan sorunlar nedeniyle ürünlerini çoğu zaman özel sektöre vermek zorunda kaldıklarını anlatıyor.

Alemdar, özel sektörün üreticiyi farklı şekillerde mağdur ettiğini savunarak şunları söyledi: “Biz bu çayı ne yapalım? Bizim bu çayı yığıp bir yerde kullanma şansımız yok. Özel fabrikalar çayı almak için kapına kadar geliyor ama çay arabasının parasını da bizden kesiyor. Bir çay tentesinden üç kilo kesiyor. Bir tentede ne kadar çay var? Vatandaş olarak ezilen biziz“

Üreticiler, özel fabrikaların ödemeleri aylar sonra yapmasının ya da peşin ödeme durumunda resmi alım fiyatının altında fiyat vermesinin de önemli bir sorun olduğunu belirtiyor. Alemdar, geçen yıl özel sektöre sattıkları ürünün parasını aylar sonra alabildiklerini anlatarak şöyle konuştu: “Geçen sene özel fabrikaya eylül-ekim aylarında verdiğimiz üçüncü çayın parasını bu sene mayısın birinde aldık. Çay parasını peşin verseler, ÇAYKUR’un belirlediği fiyattan düşük alıyorlar. Her türlü biz zarardayız. Bizim de mağduriyetimizi görsünler.”

“Çayda kazanç işçiye, yük üreticiye”

Çay işçilerinin zorlu koşullarda çalıştığını belirten Alemdar, buna rağmen asıl yükün üreticinin üzerinde kaldığını savundu: “Çaya giden işçilerin aldıkları ücret iyi ama onlara da üzülüyorum. Üstü başı çamur oluyor, eve gidiyor, bir o kadar da çamaşırla uğraşıyor ama işte elinde harçlığın oluyor. Günlük 3-4 bin lira para az mı? Ama üretici için aynı şeyi söyleyemeyeceğim.“

Bölgede hem çay işçiliği yapan hem de üreticilikle uğraşan, ismini vermek istemeyen bir vatandaş ise artan maliyetlerin üreticiyi çıkmaza sürüklediğini söyledi.

“Benim bir ton çayım var mesela, toplatırken yedi işçi alıyorum. Bu sene çayın günlük ücreti standart 4 bin lira diyelim. Ben çaya beş torba da 25-5-10 içerikli gübre atıyorum, bir torbası 700 liraydı. Hani vatandaşın kârı nerede? Diyorlar ki ‘Senin bir ton çayın var, 35 liradan satarsan 35 bin lira alacaksın.’ Ama işçilerin parası ne olacak? Yemek de yediriyoruz, gübreyi de kendi cebimizden veriyoruz. Sonra bana ‘Bir ton çay verdin, kâr ettin’ diyorlar. Hayır, vatandaş her şekilde ezilmeye mahkûm oluyor.“

Üretici, günlük işçi ücretlerinin çalışanlar açısından cazip görünse de üreticinin işçilik, ulaşım ve yemek maliyetlerini karşılamakta zorlandığını belirterek şunları söyledi: “Günde iki öğün yemek yediriyorsun. Taksi çağırsan işçilere 500 liradan aşağı gelmiyor. Yani her şekilde artık çiftçi zararda.“