Yüz yıllık zanaatlar yok oluyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fırat Karahan

Bir zamanlar çekiç seslerinin eksik olmadığı Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki sokaklarda bugün sessizlik hâkim. Yüzyıllardır sürdürülen semercilik ve kalaycılık gibi geleneksel meslekler; teknolojinin gelişmesi, değişen yaşam alışkanlıkları ve çırak yetişmemesi nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Sur’da mesleklerini sürdüren son ustalar ise hem geçim kaynaklarını hem de kültürel mirası yaşatabilmek için mücadele ediyor.

“Çırak yok, semercilik yok oluyor”

37 yıl önce ustasının yanında başladığı semerciliği bugün hâlâ sürdüren usta, geçmişte Diyarbakır’da yaklaşık 20 semerci dükkânının bulunduğunu ve her dükkânda yeni ustaların yetiştiğini söyledi.

Hayvanların ulaşım ve yük taşımacılığındaki yerini motorlu araçlara bırakmasıyla birlikte semerciliğin büyük ölçüde gerilediğini belirten usta, kentte bu mesleği sürdüren son isimlerden biri olduğunu ifade etti.

Bir semerin yaklaşık 3 günde tamamlandığını anlatan usta, yapım sürecinde keçe, deri, semer otu, çivi, çınar veya meşe kerestesi, telis ve raptiye kullanıldığını belirtti.

Semer yapımında önce ahşap iskeletin hazırlandığını, ardından deri ve keçenin işlenerek arasına semer otu doldurulduğunu anlatan usta, bu yöntemle hayvanın sırtının taşınan yükten korunduğunu söyledi.

Eskiden at ve eşeklerin günlük yaşamda önemli bir yere sahip olduğunu dile getiren usta, bugün ise semerlere daha çok nostalji amacıyla ilgi gösterildiğini kaydetti.

Kalaycılıkta son ustalar mesleği ayakta tutmaya çalışıyor

Sur ilçesindeki Bakırcılar Çarşısı’nda yıllardır kalaycılık yapan 67 yaşındaki Seyithan Taşıyan da mesleğin geleceğinden endişeli olduğunu söyledi. Ustasının vefatından sonra birçok kalay dükkânının kapandığını belirten Taşıyan, gençlerin bu mesleği devralmak istemediğini ifade etti.

Eskiden neredeyse her mahallede bir kalaycı dükkânı bulunduğunu anlatan Taşıyan, bakır kap kullanan herkesin belirli dönemlerde kalay hizmetine ihtiyaç duyduğunu söyledi.

1970’li ve 1980’li yıllardan sonra kalaycı dükkânlarının giderek azalmaya başladığını aktaran Taşıyan, bir dönem gezici kalaycıların mahalle mahalle dolaşarak mesleği sürdürdüğünü ancak zamanla onların da sayısının azaldığını dile getirdi.

Bugün kalaycılığı sürdüren usta sayısının parmakla sayılacak kadar az kaldığını belirten Taşıyan, “Bizden sonra bu mesleği sürdürecek kimse görünmüyor” diyerek endişesini dile getirdi.

En büyük sorun çırak yetişmemesi

Semercilik ve kalaycılıkta ortak sorun olarak çırak eksikliği öne çıkıyor. Yılların birikimiyle öğrendikleri meslekleri devredecek yeni ustalar bulamadıklarını belirten zanaatkârlar, geleneksel mesleklerin geleceği için gençlerin teşvik edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Ustalar; meslek edindirme projelerinin artırılması, geleneksel el sanatlarına destek verilmesi ve gençlerin bu alanlara yönlendirilmesi gerektiğini belirterek, aksi halde Sur’un yüzyıllardır süren zanaat kültürünün zamanla tamamen kaybolabileceği uyarısında bulunuyor.