Mehmet Duran Boztepe
Sınırların ötesine geçen gençler için asıl zorlu sınav, gidilen ülkenin günlük hayatıyla başlıyor. Türkiye’de son yıllarda giderek artan ve özellikle eğitimli genç nüfusu içine alan yurtdışına göç dalgası, kamuoyunda çoğunlukla enflasyon, işsizlik ve ekonomik kaygılar üzerinden okunuyor. Ancak yeni bir ülkenin diline, bürokrasisine ve en önemlisi sosyal dokusuna entegre olma çabası, beraberinde ağır bir psikolojik yük getiriyor.
Farklı coğrafyalarda, farklı statülerde yaşam mücadelesi veren gençlerin anlattıkları; ekonomik olarak tatmin edici koşullara ulaşılsa dahi, aidiyetsizlik ve kültürel uçurumların dönüş kararında temel belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
“Maddi tatmin yalnızlığın üstünü örtmeye yetmiyor”
Almanya’da hem eğitimine devam eden hem de yarı zamanlı çalışarak hayatını idame ettiren Simay Yenici, göçün yalnızca fiziksel bir yer değiştirme değil, ağır bir psikolojik süreç olduğunun altını çiziyor. Ekonomik refahın göçmen profilini güçlendirdiğini ve adaptasyona katkı sağladığını belirten Yenici, bunun tek başına bir çözüm olmadığını ifade ediyor.
Almanya’daki sosyal ilişkileri Türkiye’deki kaotik ama samimi yapıdan ayıran en temel farkı “mesafeli nezaket” olarak tanımlayan Yenici, bu durumun kişiye güvenli bir alan sağlarken aynı zamanda yalnızlığı da derinleştirdiğini söylüyor. Türkiye’de mesafesizliğin zaman zaman kişisel sınırların ihlaline dönüştüğünü hatırlatan Yenici, yine de memleketindeki sosyal yapının yokluğunu hissettiğini şu sözlerle dile getiriyor:
“Dünyanın neresine gidilirse gidilsin, bu maddi tatmin içsel yabancılaşmayı örtmeye yetecek bir şey hiçbir noktada olamaz gibi geliyor bana. Çünkü bu içsel yabancılaşma ekonomik kaygılardan dolayı yaşanan bir yabancılaşma değil aslında.“
Almanya’nın sunduğu güvence hissinin getirdiği konforu tercih ettiğini belirten Yenici, buna rağmen kendini tam anlamıyla oraya ait hissetmediğini, sadece “misafir profesyonel” modunda yaşamına devam ettiğini aktarıyor.
Aynı dili konuşurken anlaşılamayan duygular
Romanya’nın Baia Mare şehrinde bir gönüllülük projesi yürüten İrem Ever’in deneyimleri ise, kültürel farklılıkların günlük hayattaki sıradan anlarda nasıl devasa duvarlara dönüştüğünü gösteriyor. Yaşadığı şehri oldukça “monoton ve sıkıcı” bulan Ever, yerel halkla ofiste İngilizce üzerinden ortak bir dil kurabilmesine rağmen, insan ilişkilerindeki “duygu bariyeri”ni aşamadığını belirtiyor.
Doğu Avrupa ve Balkan kültürüyle Türkiye arasında ortak noktalar olsa da yardımlaşma, misafirperverlik ve sosyal sıcaklık konularında ciddi uçurumlar olduğunu söyleyen Ever, çevresindeki “herkes kendi başının çaresine bakmalı” anlayışının kendisine yabancı hissettirdiğini vurguluyor. Ev taşıma sürecinde yardım ettikleri kişilerden sadece “kuru bir teşekkür” almalarının bile Türkiye’deki sıcak ilişkilere duyulan özlemi tetiklediğini belirten Ever, hissettiği aidiyetsizliği şu sözlerle özetliyor: “Çok iyi davranan ve cömert olan insanlar da var. Yani bence bu genel olarak benim muhatap olduğum insanlarla alakalı. Ve onlarla bir duygu engeli hissediyorum. O yüzden bu yabancılık hissinden kurtulmak için geri dönmeyi düşünüyorum.“
ABD rüyasını yaşarken gelen “kimsesizlik”
Yurtdışı deneyimini “Amerikan Rüyası”nın kalbinde, ABD’de kendi işini kuracak kadar ileri taşıyan ancak radikal bir kararla Türkiye’ye kesin dönüş yapan Ü.Z.’nin hikayesi ise, ekonomik başarının kültürel uyumsuzluk karşısındaki yenilgisinin en somut örneklerinden biri. Work and Travel programıyla başladığı serüvende ekonomik bağımsızlığını kazanan, mülkiyet edinen ve sisteme entegre olan Ü.Z., ABD’nin acımasız bireyciliğinin göçmenler üzerinde yarattığı ağır tahribatla yüzleştiğini anlatıyor.
Türkiye’deki toplumsal dayanışma ağından ve aile çarkından kopup, her türlü riski tek başına göğüslemek zorunda kalmanın kendisini çok yorduğunu vurgulayan Ü.Z., ABD’de geçirdiği dönemi şu çarpıcı ifadelerle aktarıyor:
“Yaşadığım onca artıya, oradaki anılarımda hep ‘dünyada cenneti yaşadım’ dememe rağmen, o yalnızlık beni en çok yoran, en çok ‘öteki’ hissettiren duyguydu. Bir topluluğun parçası olamamak, o büyük dişlinin içinde yer bulamamak, ailenizin ve dostlarınızın her an yanınızda olmaması ve problemlerle yapayalnız mücadele etmek zorunda kalmak… Bu bilinmezlik beni en sonunda buraya, geri dönmeye itti.“
Ü.Z. için bardağı taşıran son damla ise, ek gelir için Uber şoförlüğü yaptığı bir gece aracına binen kişi tarafından gasp edilmeye çalışılması ve ölümle burun buruna gelmesi olmuş. Ü.Z, can havliyle eline geçen bıçakla gaspçıyı bıçaklamak zorunda kaldığını belirtiyor. Kendi tabiriyle “Azrail ile pazarlık yaptığı” o anın ardından hissettiği güvencesizlik, onu sokağa çıktığında asık suratlı insanlar görse bile kendi ülkesine dönmeye mecbur bırakmış. Yurtdışına çıkmak isteyen gençlere de tavsiyelerde bulunan Ü.Z., uçağa binmeden önce tüm “acabaların” Türkiye’de bırakılması gerektiğini ve bu zorlu yola mutlaka dünyaya aynı pencereden bakan bir “kaderdaş” ile çıkılması gerektiğini savunuyor.
“Gitmek de kalmak kadar zor”
Görünen o ki, Türkiye’nin son yıllardaki en büyük handikaplarından biri olan genç göçü, sınırın öte yanına geçildiğinde bir peri masalına dönüşmüyor. Simay, İrem ve Ü.Z.’nin deneyimleri; gençlerin bavullarına sadece hayallerini değil, arkada bıraktıkları ülkenin sosyal sıcaklığını, dayanışma kültürünü ve aidiyet hissini de koyduğunu; ekonomik refahın tek başına bir vatan yaratmaya yetmediğini acı bir gerçeklikle ortaya koyuyor.
News
