6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin en ağır yıkımı bıraktığı Hatay’da kurulan konteyner kentler, aradan geçen zamana rağmen engelli bireyler için erişilebilir değil. Geçici barınma alanı olarak kurulan bu yerlerde temel erişilebilirlik düzenlemelerinin yapılmaması yeni bir mağduriyet yaratıyor.
Rampası olmayan konteyner girişleri, yüksek eşikler, dar yollar ve kullanılamayan tuvaletler, engelli depremzedelerin günlük hayatını büyük ölçüde başkalarına bağımlı hale getiriyor. Pek çok kişi yaşadığı konteynerden tek başına çıkamadığını söylüyor.
Ece Mazı
“Engelli olarak hayata tutunmaya çalışıyoruz”
Depremlerinde İskenderun’da eşini, 5 yaşındaki kızını ve kayınvalidesini kaybeden, sağ bacağı ampute edilerek protezle yaşamını sürdüren Ece Mazı, deprem sonrası engelli bireylerin karşılaştığı zorluklara dikkat çekiyor. Enkazdan kurtarılan ve sol kolunu kaybeden kızıyla birlikte yaşamını sürdürdüğünü söyleyen Mazı, deprem sonrası kentte engelli olarak hayatın çok daha zorlaştığını ifade ediyor.
“Depremden sonra zaten yok olmuş bir şehrin içinde engelli olarak yaşamaya çalışıyoruz” diyen Mazı, erişilebilir alanların yetersizliğinin günlük hayatı zorlaştırdığını belirtiyor. Kullandığı protezin elektrikle şarj edildiğini söyleyen Mazı, “Elektrik kesildiğinde ayağım çalışmıyor. Ayağım çalışmayınca benim için hayat duruyor” sözleriyle yaşadığı güçlüğü anlatıyor.
“Bu kentler bize göre yapılmamış”
Antakya’daki bir konteyner kentte yaşayan 42 yaşındaki Mustafa Çelik, depremden sonra tekerlekli sandalye kullanmaya başladığını belirterek yaşadıklarını şöyle anlatıyor: “Kapının önünde rampa yok, eşik çok yüksek. Tek başıma dışarı çıkamıyorum. Yardım olmadan adım atmak mümkün değil. Deprem bitti deniyor ama bizim için normal bir hayat hâlâ başlamadı.“
Çelik’e göre konteyner kentler kurulurken engelli bireylerin ihtiyaçları hesaba katılmadı.
Defne’de yaşayan 55 yaşındaki Ayşe Demir, ortak kullanım alanlarını tek başına kullanamadığını belirterek yaşadığı sıkıntıyı, “Engelli tuvaleti var diyorlar ama içeri girmek bile mümkün değil. Alan dar, tutunma barı yok. Bu bir eksiklik değil, ihmal” sözleriyle ifade etti.
“Yollar çamur, hayat askıda”
Konteyner kentlerde yalnızca konteynerlerin değil, çevre düzenlemesinin de engelliler için uygun olmadığı eleştirileri gündemden hiç düşmüyor. Bozuk zeminler, çamurlu yollar ve düzensiz yerleşim, tekerlekli sandalye veya baston kullanan bireylerin hareketini büyük ölçüde kısıtlıyor.
İskenderun’da yaşayan 61 yaşındaki Ali Kaya, depremde bacağını kaybettikten sonra konteyner kentte yaşamaya başladığını belirterek şöyle konuşuyor: “Evden çıkmak bile risk. Düşme korkusu yaşıyorum. Sağlam zemin yok. Bizi koruması gereken sistem bizi eve hapsediyor.“
“Erişilebilirlik bir tercih değil zorunluluktur”
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan uzmanlara göre, afet sonrası kurulan geçici yerleşim alanlarında erişilebilirlik temel bir zorunluluk. Rampasız girişler, uygun olmayan tuvaletler ve bozuk yollar engelli bireyleri sosyal hayattan koparırken, bu durum yalnızca teknik bir eksiklik değil aynı zamanda eşit yurttaşlık hakkının ihlali olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, afet planlamasında engelli bireylerin ihtiyaçlarının baştan dikkate alınmamasının uzun süreli mağduriyetlere yol açtığını vurguluyor.
News
