Ayşegül Erkaya Arslan
Türkiye hızla yaşlanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre, 65 yaş ve üzeri nüfus oranı yüzde 7,1’den yüzde 11,1’e yükseldi. Yaşlı nüfus 9 milyonu aşarken, bu artış yerel yönetimlerin politikalarını da doğrudan ilgilendiriyor.
Peki belediyeler yaşlanan topluma ne kadar hazır?
65+ Yaşlı Hakları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ferhat Boratav ve İstanbul’un farklı ilçelerinde yaşayan yurttaşlar, yerel yönetimlerden beklentilerini ve öncelikleri 9. Köy’e anlattı.
“Onurlu, aktif ve eşit bir yaşam istiyoruz”
Ferhat Boratav, yaşlıların karşı karşıya olduğu temel sorunları “3Y” kavramıyla özetliyor: “Yalnızlaşma, yoksunlaşma ve yoksullaşma.“
Bu sorunların yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını ancak ekonomik zorlukların etkisiyle Türkiye’de daha derin hissedildiğini belirten Boratav, yaşlılığa bakışın değişmesi gerektiğini vurguladı. Yaşlı hakları denildiğinde bütünlüklü bir desteği savunduklarını, kapsayıcı hizmetlerin, sosyal çevrenin yaşlılar için yaşanır bir hale gelmesini ve onurlu yaşam koşullarını amaçladıklarını söyleyen Boratav, “Kadirbilirlik bekleyişi değil bir hak talebi, bir insan hakkı meselesi olduğunu savunuyoruz.’Yaşlı hakları’ deyince işte bu bütünü; onurlu, aktif ve eşit bir yaşamı anlıyoruz” dedi.
Boratav,yerel yönetimlerin öncelikli yapmasını gerektiğini düşündüklerini şöyle sıraladı: “Fiziksel erişilebilirlik ve güvenlik, yerinde yaşlanma desteği, sosyal katılım, üretkenlik ve istihdam, yalnızlıkla mücadele ve kuşaklararası dayanışma, kapsayıcı dijitalleşme, katılım ve karar alma mekanizmalarına dahil olma.”
“Bakıma muhtaç zihniyetini değiştirmeliyiz”
Yaşlılara yönelik politikaların yardım temelli değil, hak temelli bir anlayışla ele alınması gerektiğini belirten Boratav, yaşlıları “bakıma muhtaç” bireyler olarak gören zihniyetin değiştirilmesi gerektiğini söyledi. Gönüllülük programları, ilgi alanlarına yönelik kurslar, toplumsal üretimin bir parçası olmak adına önemli diyen Boratav, en kritik nokta dediği kısımda ise düşme riskine işaret etti. Boratav, “Yaşlılara ve yakınlarına düşmeyi önleme eğitimleri verilmeli, evlerdeki riskli alanların düzenlenmesi için destek sağlanmalı” diye konuştu.
“Yerinde yaşlanmak en doğal haktır”
Yaşlıların alıştıkları çevrede yaşamlarını sürdürmesinin temel bir hak olduğunu vurgulayan Boratav, evde bakım hizmetlerinin de yalnızca sağlıkla sınırlı kalmaması gerektiğini, temizlikten tamir-tadilata, kişisel bakımdan psikososyal desteğe uzanan bütüncül bir “evde destek” sisteminin şart olduğunu aktardı. Dijitalleşmenin yaşlıları dışlamaması gerektiğine de dikkat çeken Boratav, belediyelerin yüz yüze ve telefonla başvuru kanallarını koruması ve yaşlılara yönelik dijital okuryazarlık eğitimleri düzenlemesi çağrısında bulundu.
“Gezdirmeli turlar yapsalar giderdim arkadaşlarımla”
9.Köy’e konuşan İstanbul’da konuşan 65 yaş üstündeki vatandaşlar, belediyelerin yaşlı bireylerin biraraya geleceği etkinlikler düzenlemesini istiyor. Gemicilikten emekli olduğunu söyleyen 68 yaşındaki ir vatandaş, belediyelerin gezi turları düzenlemesini, kendi yaşıtlarıyla biraraya geleceği mekanlar açmasını önerdi. Belediyelerin “iyi” uygulamalarına ise ulaşımın 65 yaş üstü için ücretsiz olması ve kent lokantalalarını örnek gösterdi.
72 yaşında, felçli eşinin bakımını üstlenen bir kadın ise belediyeden şu ana kadar pazar yardımı ve gıda yardımları aldığını, ayrıca evde bakım için bir kere aradığını ve geldiklerini söyledi Ancak 65 yaş üstü bireylere yönelik sosyalleşecek alanların az olduğunu çay kahve içebilecek yerler olsa gidebileceğini belirtti.
“Sosyal tesislerde nakit geçmemesi yaşlıları mağdur edebiliyor”
61 yaşında Gümrük Müşavirliği emeklisi Yüksel Bayram ise sokağa çıktıklarında hayatlarını zorlaştıran durumlar olduğunu söyledi: “Sokağa çıktığımız zaman hayatımızın kolaylaşmasını isteriz, mesela kaldırımların üzeri dolu araçlar park ediyor.”
Kendi bulunduğu bölgenin sosyal açıdan iyi olduğunu söyleyen Bayram, park ve bahçeleri beğendiğini ancak sosyal tesislerde nakit geçmemesi durumunun yaşlıları mağdur edebildiğini söyledi. Bayram, yaşlılara yönelik hizmetler için şu önerilerde bulundu:
“Mahallesinden hiç çıkmamış deniz görmeyen insanlar var, milli günler de geziler olabilir, tarihi yerlere gidilebilir sosyal etkinlikler olabilir. Evi olmayanlara kira yardımı yapılmalı. Yalnız yaşayan kişilere de özellikle gıda yardımı, hastaneye götürme kişisel bakım gibi destekler verilmeli.”
Bayram, yerel yönetimlerdeki kişilerin seçim sonrası siyasi kimliklerini bir yana bırakması gerektiğini belirterek, “Seçilene kadar ve seçildikten sonra siyasi kimliklerini devam ettiriyorlar bir başkan seçildikten sonra oranın başkanı olması gerekiyor siyasi kimliğini bırakması gerekiyor” dedi.
News
