Uzmanlardan “helikobakter” uyarısı: “Risk grubundaysanız test yaptırın”

Gaye Şeyma Can 

Mide ağrısı, şişkinlik ve hazımsızlık gibi şikâyetlerin arkasında yer alabilen helikobakter pilori, dünyada en yaygın bakteriyel enfeksiyonlardan biri olarak kabul ediliyor. Türkiye’de yapılan en kapsamlı saha araştırmalarından biri olan TURHEP çalışmasında erişkinlerde görülme sıklığı yüzde 82,5 olarak bildirildi. Uzmanlar bu verilerin eski olduğunu, Türkiye’de teşhis edilmişler ve risk gurubuna  ilişkin güncel verilerin  yeniden ortaya konulması gerektiğini belirtiyor.

Türkiye’de görülme sıklığı tam olarak bilinmiyor 

Türkiye’de helikobakter pilori sıklığı tam olarak bilinmiyor. Yapılan çalışmalarda ise, sonuçlar çelişkili. Bunun nedeni çalışma yöntemlerinin farklı olması ve Türkiye’de bu bakterinin sıklığının bölgelere göre farklılıklar göstermesi. 2000’li yıllarda yüzde 80 civarı olan sıklık 2026 yılında 65 yaş üstü kişilerle yapılan bir çalışmada yüzde 56 olarak tespit edildi. Öte yandan diğer çalışmalar da göz önünde bulundurulduğunda yıllar içinde azalma eğilimi görülüyor. 

Gastroentoroloji uzmanı Prof. Dr. Mehmet Arhan, pozitif çıkan herkese tedavi verilmesine gerek olmadığını, riskli bireylerin (mide veya onikiparmak bağırsağı ülseri olanlar, birinci derece akrabalarında mide kanseri öyküsü bulunanların, mide lenfoması (Maltoma) veya erken yaşlarda mide ameliyatı geçirenlerin, açıklanamayan demir eksikliği anemisi veya B12 vitamini eksikliği olanların) tedavi edilmesi gerektiğini   belirtiyor. 

Herkeste belirti görülür mü? Kimler test yaptırmalı? 

Uzmanlara göre belirti vermemesi ya da belirgin şikayetin olmaması helikobakter pilori olmadığı anlamına gelmez. Belirti vermeyen birey sayısı çok. Çoğunlukla doğrudan helikobakter pilori ile ilişkili olmayan mide ve sindirim sistemi şikayetleri olanlarda veya başka bir nedenle endoskopi yapılanlarda tesadüfen tespit edilen hasta sayısı oldukça fazla. Rutin olarak tarama önerilen bir durum değil. Fakat riskli grupta olan, tespit edildiğinde tedavi edilmesi gereken grupta yer alan hastalarda bakılmalı. Bu hastalar; ailesinde erken yaşta mide kanseri öyküsü olanlar, görüntülemelerde mide duvarında kalınlaşma tespit edilen, ülser öyküsü ya da bulguları olan, demir eksikliği ve vitamin B12 eksikliği olan, gastroözofajial reflü hastalığı olup uzun süre asit baskılayıcı ilaçlar kullanması gerekenler veya uzun süre ant-romatizmal ağrı kesici kullanması gereken hastalarda bakılmalı. 

Helikobakter pilori pozitifliği oranının yüzde 3’ü kansere gelişim gösteriyor 

Ayrıca toplumda yaygın olan düşüncelerden biri helikobakter pilori bakterisinin kansere yol açtığı. Prof. Dr. Mehmet Arhan bu konudaki algının tamamen doğru olmadığını ve bazı grupların riskli olduğunu ifade ediyor. Arhan, riskli grupların; ailelerinde erken yaşta mide kanseri olanlar, sigara kullananlar, aşırı tuzlu ve işlenmiş gıdalarla beslenenlerin, kronik gastrite bağlı mide dokusunda (atrofi veya metaplazi) başlamış onlar ve toksin üreten H.pylori türlerine maruz kalanlar olduğunu söyledi ve şu uyarıda bulundu:

“Her pozitif olan bireyde Helikobakter pilori kansere neden olmasa da Dünya Sağlık Örgütü tarafından kanserojen olarak kabul edilen bir mikroorganizmadır. Bu nedenle yukarıda belirtilen kanser riskinin arttığı kabul edilen gruptaki hastaların tedavi edilmesi riski azaltmaktadır.”

Antibiyotik direnci tedaviyi değiştiriyor

Son yıllarda en önemli sorunlardan biri antibiyotik direnci olarak öne çıkıyor. Türkiye’de özellikle geçmiş yıllarda gereksiz ve yaygın antibiyotik kullanımının getirdiği en önemli sorun antibiyotiklere karşı direnç gelişimi olduğunu belirten Arhan, şunları söyledi:

“Özellikle helikobakter pilori tedavisinde yaygın kullanılan Klaritromisin ve Metronidazol’e karşı yüzde 50-60 oranlarında direnç gelişmiştir. Bu nedenle yıllar içerisinde tedavide kullanılan antibiyotik türleri ve kombinasyonları değişmek zorunda kalmıştır, özellikle Ülkemiz için üçlü kombinasyonlar yerine dörtlü kombinasyon tedavileri yaygın kullanılmaya başlanmıştır.”