Burak Altınok
Avrupa Birliği’nin 1979 yılında gıda ve yemde güvenliği hedefleyerek oluşturduğu ve 2014 yılında tüketicinin kullanımına açtığı RASFF sisteminde, Ocak ayında Türkiye’den ihraç edilen gıdaların 52’sinde yasaklı madde kullanımına veya doz aşımına rastlandı.
Kuruyemişten baharata, sebzeden şekerlemeye kadar 8 farklı kategoride bildirim alan ürünlerin 37’si sınırda reddedilirken, 15’i ülkelere giriş sağlayabildi. Sınırda reddedilen ürünlerin akıbeti ise bilinmiyor.
Sınırda reddedilen ürünlerin tablosuna bu linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.
En çok bildirim alan gıdalar
Bildirilen gıdalar incelendiğinde en çok bildirimin kuru incir için yapıldığı görüldü. Bildirim sayısı olarak kuru incire en yakın gıda Antep fıstığı. Listede pizza kutusu gibi gıdayla temas eden malzemelerin olması da dikkat çekti.
Bulgaristan ve İtalya 12, Fransa 11, Almanya 3, Slovenya, Yunanistan ve İspanya 2, Danimarka, Hırvatistan, Hollanda, Belçika, Kıbrıs, Polonya ve Romanya ise birer bildirimde bulundu.
Hangi maddeler bulundu?İhraç edildikten sonra çeşitli testlere tabii tutulan ürünlerde rastlanan maddeler ise şöyle: Aflatoksin B1 – Mikotoksinler (21), Klorpirifos- Metil- Pestisit Kalıntıları (9), Sildenafil – Bileşim (3), Benzo(a)piren- Endüstriyel Kirleticiler, Buprofezin- Pestisit Kalıntıları, E220- Kükürt Dioksit, Kurşun – Göç ve Okratoksin A – Mikotoksinler (2), Bor- Yüksek İçerik – Bileşim, Pirolizidin Alkaloidleri – Biyokontaminantlar, Propikonazol- Pestisit Kalıntıları, Salmonella spp. – Patojenik Mikroorganizmalar, Tebufenpyrad- Pestisit Kalıntıları, Tebukonazol- Pestisit Kalıntıları ve Asetamiprid- Pestisit Kalıntıları (1). |
Ürünlerde bulunan maddeleri inceleyen beslenme uzmanı Ersin Özdemir, bu maddelere izin verilen limitin üzerinde maruz kalınmasının insan sağlığı açısından tehlikeli olduğunu açıkladı. Özdemir, sözlerini şöyle sürdürdü: “Listede çok fazla madde var. Bu kadar bildirim almak ve izin verilen limitlerin üzerinde ilaç kullanmak önce kendi sağlığımıza zarar veriyor sonra da ülkemizi uluslararası arenada zor durumda bırakıyor. Bir domates bile yetiştirirken 5-6 tarım ilacı kullanıyoruz. Bunlar tarım zehirleri. Böceği, otu öldüren, insanı da öldürüyor. Denetimler artmalı.”
Beslenme uzmanı Ersin Özdemir, maddeleri değerlendirdi:
Hidrojen Peroksit: Sinir sistemi ve böbreğe ciddi zararlar veren bir maddedir.
Benzo(a)piren: Petrol türevi maddelerdir. Hücrede toksiklik oluşturur ve birikim yaparak hücrenin kendisini yenileme özelliğini etkiler.
E220: En yalın ifadeyle kükürt dioksittir. Solunum yolları, alerji ve epilepsi ataklarını artırdığı bilinen bir maddedir. Ürünleri albenili göstermek için kullanılır.
Salmonella: İnsan vücuduna ciddi anlamda zarar veren fırsatçı bir türdür. Maruz kalınma miktarı artarsa idrar yolu hastalıkları, mide ağrıları ve krampları gibi hastalıklara yol açabilir.
Bupurozin: Kadın rahim yolları ve erkek üreme sistemlerinde kısırlık sebebidir. Kullanımının artması kısırlık vakalarını arttırabilir.
Mikotoksin: Gıda ürünlerinde bulunan olumsuz küf ve bakterilerdir. Mikotoksinlere maruz kalmak alerji, mide sorunları, hazımsızlık gibi hastalıklara neden olabilir.
Klorpirifos, önerilen seviyenin üzerinde kullanıldığında zihinsel gelişimi etkileme gibi nörolojik etkiler gösteren, Birleşik Krallık’ta 2016 yılında, Avrupa Birliği ülkelerinde 2020 yılında kullanımı yasaklanmış bir madde. Klorpirifosun zararlarına dikkat çekmek için 1998 yılında araştırma yapan Doğal Kaynakları Savunma Konseyi’nin hazırladığı raporda, pestisitlerin çocuklar üzerinde kanser ve
nörodavranışsal hasarlar bırakabileceği belirtildi. 2017 yılında yaptıkları bir diğer araştırmaya göreyse klorpirifosun çocukların beyinlerinde kalıcı hasarlar oluşturduğu açıklandı. Klorpirifos maddesinin zararlarına dikkat çeken gıda mühendisi Bülent Şık da ele aldığı haberlerle klorpirifosun sadece insanları değil, böcekler başta olmak üzere hayvanları da etkilediğine dikkat çekiyor.
Bu zararlı maddenin ithali ve üretimi Birleşik Krallık ile aynı tarihte Türkiye’de de yasaklandı. Kararı, Tarım ve Orman Bakanlığı 28 Mart 2016 tarihinde internet sitesinden yayımladı. Karar alındıktan 8 sene sonra sadece 1 ayda 9 bildirinin olması denetimler hakkında soru işaretleri oluşturdu.