Kış geliyor: “Salgın” hafızamız ne durumda?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Emre Sönmez

COVID-19 pandemisinin üzerinden yıllar geçti. Maske, mesafe ve kalabalık ortamlardan kaçınma gibi önlemler gündelik yaşamın merkezinden uzaklaşırken, kış aylarının yaklaşmasıyla solunum yolu enfeksiyonları yeniden gündeme geliyor. Okulların açılması, toplu taşıma kullanımının artması ve insanların kapalı alanlarda daha uzun süre vakit geçirmesi, grip ve diğer solunum yolu virüslerinin yayılması için elverişli koşullar oluşturuyor.

Ancak bu kışın sorusu yalnızca hangi virüsün daha fazla görüleceği değil. Pandemi döneminde edinilen korunma alışkanlıklarının ne kadarının sürdürüldüğü de önemli. Belirti gösterdiği halde işe veya okula gitmek, kapalı ortamları havalandırmamak ve el hijyenini ihmal etmek, kişisel sağlık kadar çevredeki kişileri de etkileyebiliyor.

Virüsler yeniden gündemde ancak her enfeksiyon salgın değil

Kış aylarında öne çıkan solunum yolu enfeksiyonlarının başında influenza (grip), COVID-19 ve respiratuvar sinsityal virüs (RSV) geliyor. Bu virüsler benzer belirtilere yol açabilse de farklı hastalık tablolarına ve risklere neden olabiliyor. Özellikle ileri yaştakiler, küçük çocuklar, gebeler ve kronik hastalığı ya da bağışıklık sistemi baskılanması bulunan kişiler enfeksiyonları daha ağır geçirebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 4 Kasım 2026’da yayımladığı, 25 Ekim’de sona eren 43. haftayı kapsayan küresel solunum yolu virüsü raporuna göre influenza pozitifliği dünya genelinde yüzde 10’un altında kaldı. SARS-CoV-2 pozitifliği de düşük düzeyde seyrederken RSV aktivitesinin küresel ölçekte düşük olduğu bildirildi. Bu veriler, dünya genelindeki izlem sonuçlarını yansıtıyor; Türkiye’deki vaka yoğunluğunu doğrudan göstermiyor.

Türkiye’de grip sezonunun genel olarak ekim ayının sonundan nisan başına kadar sürdüğünü belirten Sağlık Bakanlığı, özellikle kış aylarında kapalı alanlarda daha fazla zaman geçirilmesiyle üst solunum yolu enfeksiyonlarının artabildiğine dikkat çekiyor. Dolayısıyla mevsimsel artış beklentisi, tek başına olağanüstü bir salgın yaşandığı anlamına gelmiyor.

Salgın hafızası gündelik alışkanlıklara ne kadar yansıdı?

Pandemi döneminde yaygınlaşan maske kullanımı, el hijyeni ve ortamların havalandırılması gibi önlemler, kısıtlamaların sona ermesiyle birlikte büyük ölçüde gündelik yaşamın dışına çıktı. Oysa enfeksiyonlardan korunma yalnızca salgın ilan edildiğinde başvurulacak önlemlerden ibaret değil.

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Selin Arıkan, solunum yolu enfeksiyonlarında kişisel önlemlerin önemine dikkat çekerek şöyle değerlendirdi:

“Pandemi döneminde öğrendiğimiz en önemli şeylerden biri, solunum yolu enfeksiyonlarının yalnızca hastalanan kişiyi ilgilendirmediğiydi. Belirti gösteren bir kişinin kalabalık ortamlarda bulunması, özellikle yaşlı ve kronik hastalığı olan kişiler açısından risk oluşturabiliyor. Hastayken mümkün olduğunca evde kalmak, zorunlu olarak dışarı çıkıldığında maske kullanmak ve kapalı ortamları havalandırmak önemli. Bu alışkanlıkların yalnızca COVID-19 döneminde değil, her kış sürdürülmesi gerekiyor.”

Grip aşısı ve risk grupları yeniden gündemde

Kış öncesinde öne çıkan korunma yöntemlerinden biri de mevsimsel grip aşısı. Sağlık Bakanlığı, 65 yaş ve üzerindeki kişilerin, kronik kalp, akciğer, böbrek ve şeker hastalığı bulunanların, gebelerin ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerin grip açısından risk grubunda olduğunu belirtiyor. Bu kişilerin grip aşısı konusunda hekimlerine danışmaları öneriliyor. Aşı, grip enfeksiyonunu her durumda önlemese de özellikle risk gruplarında ağır hastalık ve komplikasyon riskini azaltmaya yönelik temel koruyucu araçlardan biri olarak değerlendiriliyor.

“Hastalanınca evde kalmanın önemini yeniden hatırlamalıyız”

Pandemi sonrasında günlük yaşamın normale dönmesiyle birlikte hastalık belirtilerine rağmen işe veya okula devam etmek de yeniden yaygınlaşan davranışlardan biri. Özellikle kalabalık iş yerleri, toplu taşıma ve sınıflar, solunum yolu enfeksiyonlarının başkalarına bulaşma ihtimalini artırabiliyor.

Ankara’da yaşayan ofis çalışanı Burak Yıldırım, pandemi döneminde değişen alışkanlıkların zamanla unutulduğunu belirterek şöyle konuştu: “Pandemi sırasında en küçük belirtide bile dikkatli davranıyorduk. Şimdi ise çoğu kişi hafif öksürük veya boğaz ağrısıyla işe gitmeye devam ediyor. İşlerin aksamaması ya da izin alamamak da bunda etkili. Ancak toplu taşımada ve ofiste çok sayıda insanla aynı ortamı paylaşıyoruz. Bence hastayken evde kalabilmek ve başkalarını düşünerek maske takmak, pandemi sonrasında da sürdürmemiz gereken alışkanlıklar.”

Korunma alışkanlıkları yalnızca salgın dönemlerine ait değil

TÜİK’in 2025 Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri’ne göre solunum sistemi hastalıkları, tüm ölümlerin yüzde 15,1’ini oluşturdu. Bu oran yalnızca kış enfeksiyonlarını ya da grip kaynaklı ölümleri kapsamıyor; solunum sistemi hastalıklarının tamamını içeriyor. Yine de solunum sağlığının toplum açısından önemini ortaya koyan göstergelerden biri.

Kış aylarında enfeksiyonlardan korunmak için el hijyenine dikkat etmek, kapalı alanları düzenli havalandırmak, hasta kişilerle yakın teması azaltmak ve belirtiler varken başkalarına bulaştırma riskini gözetmek önem taşıyor. Özellikle risk grubundaki kişilerin aşı ve korunma seçeneklerini hekimleriyle değerlendirmesi gerekiyor. Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bilinç değişikliği veya hızla kötüleşen belirtiler gibi durumlarda ise tıbbi yardım geciktirilmemeli.

COVID-19 pandemisi, bulaşıcı hastalıkların bireysel tercihlerden ibaret olmadığını; alınan önlemlerin toplumun en kırılgan kesimlerini de koruyabildiğini gösterdi. Kış yaklaşırken salgın hafızasını canlı tutmak, geçmişteki olağanüstü koşullara dönmek değil; hastalık dönemlerinde öğrenilen basit ama etkili korunma alışkanlıklarını gündelik yaşamın parçası haline getirmek anlamına geliyor.