Selin Kaplan
Yaz aylarında Türkiye’nin en popüler tatil bölgeleri, renkli tezgâhları ve hareketli sokaklarıyla canlanıyor. Bu canlılığın ardında, çoğunlukla kadınların işlettiği el emeği ürünler ve el işi tezgâhları yer alıyor.
Ancak bu kadınlar için yaz sezonu, yoğun çalışma ve mücadele anlamına gelirken, kış ayları işsizlik ve belirsizlikle geçiyor. Ayvalık’ta sezonluk çalışan kadın esnaflar, ekonomik belirsizlik ve sosyal zorluklarla mücadele ediyor. Yılın büyük bölümünde işsizlikle karşı karşıya kalan bu kadınlar, yalnızca yaz sezonundaki kısa süreli çalışmayla geçinmenin mümkün olmadığını belirtiyor. Kadınlar, daha
fazla destek ve görünürlük beklediklerini ifade ederek, emeklerinin karşılığını almak için dayanışma içinde mücadelelerini sürdürüyor.
“Tatilciler karşı adalara yöneliyor”
Cunda Adasında el yapımı dekoratif ürünler ve çantalar satan Gülşah Laleli, 18 yıldır tatil bölgelerinde kadın esnafların yaşadığı
zorlukları yakından biliyor. Laleli, özellikle kış aylarında iş imkânlarının azalmasının kadınlar için büyük bir sorun olduğunu vurguluyor. Laleli, “Erkekler en azından kışın balığa çıkabiliyor, iş bulabiliyorlar onlar için iki sezonda da çalışabilecekleri işler var. Biz kadınlar için burada kışın iş yok. İki çocuk annesi olarak ev ve iş sorumluluklarını aynı anda yürütmek gerçekten çok zor” diyor.
Son yıllarda Yunan adalarının turizm açısından ön plana çıkmasının da yerel esnafı olumsuz etkilediğini belirten Laleli, “Tatilciler artık buraya değil karşı adalara yöneliyor, bu durum satışlarımızı ciddi şekilde etkiliyor” diye yakınıyor.
“Tezgahlarda erkek esnaf zorbalığına maruz kalıyoruz”
Ayvalık’ta saça boncuk örgü yaparak geçimini sağlayan Kübra Sarıtaş ise 25 yıldır bu işi sürdürüyor. Annesi ve ablasıyla birlikte çalışan Sarıtaş, ekonomik koşulların giderek zorlaştığını ve erkek egemen bir ortamda mücadele etmek zorunda kaldıklarını söylüyor:
“Kadın esnaf olarak sadece ekonomik değil, sosyal anlamda da baskı altındayız. Erkeklerin yoğun olduğu tezgâhlarda zorbalığa maruz kalıyoruz, kendilerinden başka birinin para kazanmasını istemiyor ve işlerimizi baltalamaya çalışıyorlar. Ayrıca yerli olmamamız nedeniyle dışlandığımız durumlar oluyor”
Sarıtaş, kadın esnafların karşılaştığı bu zorlukların işlerini yürütmelerini daha da güçleştirdiğine dikkat çekiyor. Takı ve toka yapımıyla 26 yıldır uğraşan Nesin Çoban ise el emeği ürünlerin artık eskisi kadar değer görmediğini dile getiriyor. “Eskiden kadınlar bir araya gelir, birlikte üretir ve yaptıkları ürünler ilgi görürdü” diyen Çoban, el emeği ürünlere ilgi azaldığından yakınıyor.
Çoban, kadınların hem ev hem iş sorumluluklarını üstlenirken, kendilerini ihmal ettiklerini ve iş imkânlarının azalmasının kadınlar üzerindeki baskıyı artırdığını dile getiriyor.
News
