Tasarımda yapay zekâ tartışması: Hız mı, özgünlük mü?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Rümeysa Nur Karaosmanoğlu

Yapay zekâ, grafik tasarım sektöründe yalnızca üretim hızını artırmakla kalmadı, mesleğin çalışma biçimini de kökten değiştirdi.. Tasarımcılar, yapay zekânın rakip değil güçlü bir araç olduğu konusunda büyük ölçüde hemfikir olsa da, teknolojiyi kullanmayanların sektörde ayakta kalmasının giderek zorlaşacağı görüşünü dile getiriyor.

Grafiker Mevlüt Gül, yapay zeka kullanımını, rakip değil, fırsat olarak değerlendiriyor ve bir rakip olarak değil, iş süreçlerinde verimliliği büyük ölçüde artıran bir “başasistan” olarak tanımlıyor. Gül, hızlanan mesai akışını şu sözlerle ifade ediyor:

“Eskiden bir marka için kapsamlı konsept tasarımı hazırlarken stok görsel aramak, arka plan temizlemek ve bunu ürüne uyarlamak günümüzü alabiliyordu. Şimdi ise sıfırdan özgün bir tasarım üretip gerçekçi bir sunuma dönüştürmek birkaç saat içinde tamamlanabiliyor.“

Ancak sektördeki her tasarımcı bu dönüşüme aynı iyimserlikle yaklaşmıyor. Tasarımcı Seda Sevda Bakkas, madalyonun diğer yüzüne yani mesleki tehlikeye dikkat çekiyor. ChatGPT, Gemini ve Canva gibi platformlar sayesinde teslimat sürelerinin belirgin şekilde azaldığını aktaran Bakkas bir saatlik işlerin dakikalar içinde çözülebildiğini söylüyor. Bakkas, bu kontrolsüz ve hızlı üretim sürecinin mesleğin geleceği açısından ciddi bir risk taşıdığını savunuyor.

Yaratıcılığı besliyor mu, tekdüzeleştiriyor mu?

Algoritmik üretimlerin tasarımdaki kişisel çizgiyi zayıflattığını savunan Seda Sevda Bakkas, “Eskiden kendi aramızda bir tasarıma baktığımızda ‘Bu Esma’nın çizgisini taşıyor’ ya da ‘Bu Seda’nın tasarımı’ diyebilirdik. Artık tasarımlardaki bu kişisel farklar ve imza niteliğindeki özellikler kaybolmaya başladı” diyerek özgünlük kaygısına dikkat çekiyor. Bakkas’a göre bu durum, tasarımların giderek birbirine benzemesine ve görsel bir tekdüzeliğe yol açma riski taşıyor.

Bakkas’ın bu estetik endişesine karşın, yapay zekayı yalnızca süreci kolaylaştıran bir enstrüman olarak gören Mevlüt Gül; tasarıma asıl kimliğini verenin yine insan zihni olduğunu savunuyor. Teknolojinin yaratıcılığı köreltmediğini aksine desteklediğini belirten Gül, “Yapay zekanın kendisinde bir duygu yok. O sadece hızlı bir araç; ressamın fırçası neyse yapay zeka da benim için o” sözleriyle insanın süreçteki belirleyici rolüne vurgu yapıyor.

Gül’ün bu yaklaşımını bir adım öteye taşıyan Tasarımcı İrfan Demir ise yapay zekanın, tasarımcının yönlendirmeleriyle çalışan çok daha kapsamlı bir sisteme dönüştüğünü ifade ediyor. Bu teknolojiyi tasarımcının gelişmiş bir yansıması olarak nitelendiren Demir, durumu şu sözlerle özetliyor:

“Aslında karşındaki senin bir başka versiyonun oluyor. Daha hızlı, daha detaycı ve daha profesyonel… Bir yandan senin fikrini benimserken diğer yandan dünyayı tarayıp sentezleme yapabiliyor.“

Sanatsal ve özgünlük boyutundan sıyrılıp meseleye pazar gerçekleri üzerinden yaklaşan Ufuk Avcuoğlu ise reklam sektörünün dinamiklerine dikkat çekiyor. Avcuoğlu, müşteri taleplerinin çoğunlukla sanatsal bir ruhtan ziyade doğrudan satışa dönük işlevsellik aradığını hatırlatıyor. Avcuoğlu; yapay zekanın ürettiği tasarımların hız, pratiklik ve maliyet avantajıyla markaların kampanya amaçlarına başarıyla hizmet ettiğinin altını çiziyor.

“Tasarım süreci tuşa basmaktan ibaret değil”

İşlerin saniyeler içinde çözülebilir hale gelmesi, müşterilerin “Neden bu kadar ücret ödüyorum?” sorusunu sormasına zemin hazırlasa da, grafikerler tasarım sürecinin sadece bir tuşa basmaktan ibaret olmadığı konusunda hemfikir. Sektör temsilcilerine göre tasarıma asıl değerini katan şey; programı kullanma hızından ziyade, arka planda işleyen strateji ve tüketici psikolojisi.

İrfan Demir, nöromarketing (nöropazarlama) dinamiklerini sürece entegre ettiğini belirtiyor. Sadece göze hitap eden bir görsel üretmek yerine tüketici psikolojisini tasarıma yansıttığını söyleyen Demir, müşterilerini salt hızla değil, sunduğu bu stratejik derinlikle ikna ettiğini ifade ediyor.

Tasarımcıların ve ajansların temel varlık nedeninin “strateji” olduğunu vurgulayan Ufuk Avcuoğlu da bu görüşü destekliyor. Yapay zekanın tek başına ticari başarı getiremeyeceğini savunan Avcuoğlu, durumu şu sözlerle özetliyor:

“Müşteriler, sırf Instagram sayfalarını doldurmak için değil, o sayfalardan kazanç elde etmek amacıyla profesyonellere ihtiyaç duyuyor. Çünkü bu sürecin arkasında sadece bir görsel üretmek yok; doğru tasarım fikrini bulmak, reklam yönetimini kurgulamak ve kar-zarar tablosunu optimize etmek gibi kapsamlı bir uzmanlık yatıyor.“

Telif krizinden hibrit geleceğe

Yapay zekanın milyarlarca görseli işleyerek kendini eğitmesi, sektörde telif hakkı ve veri gizliliği tartışmalarını alevlendirdi. Eserlerinin algoritmalara “yem” olmasından endişe duyan Mevlüt Gül, adil bir telif yasasına acilen ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Tartışmanın veri güvenliği boyutuna dikkat çeken Seda Sevda Bakkaş ise tehlikenin altını şu sözlerle çiziyor: “Sisteme sadece kendi tasarımlarımızı değil, kişisel ve kurumsal verileri de yüklüyoruz. Bu durum gelecekte çok büyük krizlere yol açabilir.“

Gül ve Bakkaş’ın telif ve güvenlik endişelerine karşın, İrfan Demir ve Ufuk Avcuoğlu meseleye tarihsel bir pencereden yaklaşıyor. Sanat tarihinde hiçbir yaratımın dış etkenlerden bağımsız olmadığını belirten  Avcuoğlu, yapay zeka kullanımını  şu sözlerle savunuyor: “Dünyadaki hiçbir sanatçı etki altında kalmadan eser üretemez. Algoritma da aslında tıpkı bizim gibi binlerce veriyi harmanlayıp yepyeni bir sonuç ortaya çıkarıyor. Dolayısıyla burada bir telif ihlali görmüyorum.“

Teknolojinin bu hızlı ilerleyişi, mesleğin tamamen “Komut Mühendisliğine” dönüşüp dönüşmeyeceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Ancak baskı sektöründeki renk ayrımı gibi fiziksel gereksinimler, şimdilik insan müdahalesini zorunlu kılıyor.

Gelecekte tasarımcıların sadece mekanik birer komut yazıcısı olmayacağını belirten Avcuoğlu, “Özgün ve nitelikli tasarımlar istiyorsanız, zekasını devreye sokacak ve işin mutfağını bilen bir tasarımcıyla çalışmak zorundasınız” sözleriyle tasarımın insan ve makine ortaklığında yeni bir yapıya evrileceğini vurguluyor.