Prof. Dr. Orhon: “Asıl tehdit yapay zekâ değil, düşünmeyi bırakmak”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Sümeyye Tek

Yapay zekâ teknolojileri çalışma hayatından eğitime, medyadan sanata kadar birçok alanda köklü değişim yaratırken, tartışmaların odağında artık yalnızca teknolojinin gelişimi değil, insanın bu dönüşüme nasıl uyum sağlayacağı da yer alıyor.

Anadolu Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nezih Orhon, yapay zekânın geleceğine ilişkin değerlendirmesinde, asıl tehlikenin teknolojinin kendisi değil, insanların düşünme sorumluluğunu algoritmalara devretmesi olduğunu söylüyor. Orhan, “Gelecekte insanın en büyük rakibi yapay zekânın gücü değil, insanın düşünmeyi bırakma eğilimi olacaktır. Algoritmaların konforuna teslim olmak bilişsel kaslarımızı zayıflattı” diyor.

Beyaz yakalılar daha fazla etkilenecek

Orhon’a göre yapay zekâdan en fazla etkilenecek kesim, yaygın kanının aksine fiziksel emek gerektiren işler değil, tekrar eden bilişsel görevleri yerine getiren beyaz yakalı çalışanlar olacak.

Hukuki analiz, finansal raporlama ve yazılım geliştirme gibi alanlarda yapay zekânın daha fazla rol üstleneceğini belirten Orhon, bunun orta sınıfın yapısını da değiştirebileceğini ifade ediyor.

Yaratıcılık ve karmaşık problem çözme becerilerinin geliştirilmemesi halinde toplumsal eşitsizliklerin daha da derinleşebileceği uyarısında bulunuyor.

Yeni meslekler doğacak ama…

Yapay zekânın yeni iş alanları oluşturacağını kabul eden Orhon, asıl meselenin dönüşümün hızı olduğunu söylüyor: “Önemli olan yeni işlerin ortaya çıkması değil, eski mesleklerden çıkan insanların bu alanlara ne kadar hızlı ve nitelikli geçiş yapabildiğidir.“

Eğitim sistemlerinin bu dönüşüme ayak uyduramaması halinde işsizliğin verimlilik artışının gölgesinde kalabileceğini belirten Orhon, özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin bu süreçten daha fazla etkilenebileceğini ifade ediyor. Ona göre yapay zekâ teknolojilerini üreten değil tüketen ülkelerde kısa vadede iş gücü üzerindeki baskı daha yüksek olacak.

“Çalışmanın anlamı değişecek”

Yapay zekânın üretim süreçlerinde daha fazla yer almasıyla birlikte “çalışma” kavramının da dönüşeceğini söyleyen Orhon, gelecekte insanların zorunlu çalışmaktan çok anlam üreten faaliyetlere yönelebileceğini düşünüyor: “Çalışma zorunluluğu azalırken insanlar enerjilerini sanata, yaratıcılığa ve toplumsal projelere aktarabilecek.”

Yapay zekâ rakip değil, ortak

Yapay zekânın insan zekâsının yerine geçmesinden ziyade onunla birlikte çalışacağını ifade eden Orhon, geleceğin “bilişsel ortaklık” modeli üzerine kurulacağını belirtiyor. Ancak bunun önemli bir risk taşıdığına da dikkat çekiyor: “Bir cihazın sürekli karar vermesi eleştirel düşünme yeteneğimizi köreltebilir. Yapay zekâyı yardımcı olarak kullanmak başka, onu düşünmenin yerine koymak başka.”

Orhon, yapay zekânın insan zekâsıyla aynı ölçütlerle değerlendirilmemesi gerektiğini de vurguluyor ve ekliyor: “Duygusal zekâya sahip olmayabilir ama veri işleme, örüntü tanıma ve bilişsel hız açısından farklı bir zekâ türünü temsil ediyor.”

İnsanı insan yapan ne olacak?

Prof. Dr. Orhon’a göre yapay zekâ çağında insanı farklı kılacak özellikler empati, yaratıcılık, bağlam kurabilme ve duygusal zekâ olacak. Bu nedenle eğitim sistemlerinin yalnızca teknolojiye değil sanat, felsefe ve sosyal bilimlere de ağırlık vermesi gerektiğini savunuyor. Yapay zekânın gelişmesiyle birlikte en önemli tartışmalardan biri de etik sınırlar.

Orhon’a göre bu sınırları yalnızca mühendisler ya da yalnızca hukukçular belirleyemez. “Etik teknik bir mesele değil, toplumsal bir sözleşmedir” diyen Orhan, yapay zekanın geleceğinin mühendis felsefeci, sosyologlar ve toplumun ortak katılımıyla şekillenmesi gerektiğini söylüyor.

“10 yıl sonra birlikte evrilen bir zekâ göreceğiz”

Önümüzdeki on yılda yapay zekânın gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası olacağını öngören Orhon, “süper zekâ” senaryolarından ziyade insanla birlikte çalışan sistemlerin öne çıkacağını düşünüyor: “Yapay zekâyı bizi destekleyen ama aynı zamanda eleştirel düşünmeye zorlayan bir bilişsel ortak olarak konuşacağız.”