Reçetesiz ilaç masum değil, yanlış kullanım hayati risk

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Beyza Bedir

Kış aylarında artan soğuk algınlığı ve grip vakaları, birçok kişiyi kısa sürede rahatlatacak çözümler aramaya yöneltiyor. Yoğun iş temposu, sınav stresi ve hızlı iyileşme isteği, vatandaşların eczanelerden reçetesiz satılan ilaçlara yönelmesine neden oluyor. Boğaz ağrısı, burun tıkanıklığı, baş ağrısı ve ateş gibi semptomları hafifletmek isteyen pek çok kişi, bu ilaçlara kolayca erişebiliyor. Ancak uzmanlar, bu alışkanlığın göründüğü kadar masum olmadığı konusunda uyarıyor.

Reçetesiz ilaçların bilinçsiz kullanımı; çarpıntı, tansiyon yükselmesi, uyku bozuklukları, mide sorunları ve karaciğer hasarı gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Özellikle kronik rahatsızlığı olanlar, yaşlılar ve çocuklar risk grubunda yer alıyor.

“İnsanlar reçetesizse zararsız sanıyor”

Eczacı Selin A., her kış reçetesiz ilaç talebinde belirgin bir artış olduğunu söylüyor: “İnsanlar doktora gitmeden, ‘birkaç gün içinde geçer’ diyerek kendi kendine tedaviye yöneliyor. Reçetesiz ilaçlara erişim kolay olduğu için semptomları hafifletmek isteyenler doğrudan eczaneye geliyor. Ancak yanlış kullanım ciddi sağlık riskleri doğuruyor.” Selin A.’ya göre toplumda hâlâ “reçetesizse zararsızdır” algısı hâkim; “Vatandaş genellikle ilacın ismini ya da bir başkasına iyi gelmiş olmasını dikkate alıyor. İçeriğe bakılmıyor.“

Uzmandan kritik uyarılar: “Farklı markaları birlikte kullanmayın”

İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları Uzmanı Doktor Gizem B., soğuk algınlığı ilaçlarının çoğunun birden fazla etken madde içerdiğini hatırlatıyor ve en sık görülen yan etkilere şöyle dikkat çekiyor: “Çarpıntı, uykusuzluk, baş dönmesi, mide bulantısı, huzursuzluk ve karaciğer hasarı sık görülür. Özellikle dekonjestan içeren ilaçlar tansiyon yükselmesine ve ritim bozukluklarına yol açabilir.“

Uzman Doktor Gizem B.., kış aylarında yanlış kullanım nedeniyle neredeyse her gün birkaç hastanın polikliniğe başvurduğunu belirtiyor: “Kış dönemlerinde neredeyse her gün birkaç vaka bilinçsiz ilaç kullanımı nedeniyle polikliniğe başvurur. Özellikle birkaç farklı marka ilacı aynı anda kullanan kişilerde ilaç etkileşmeleri ve yan etkiler sık görülür. Özellikle genç erişkinlerde ‘kolay erişim’, yaşlılarda ise ‘çoklu ilaç kullanımı’ nedeniyle risk artıyor. Çocuklarda ise ebeveynlerin yanlış doz vermesi ciddi sonuçlar doğurabiliyor.“

Hangi maddeler risk yaratıyor?

Doktor Gizem B., bu ilaçlarda en sık ateş ve ağrıyı azaltan parasetamol veya ibuprofen bulunduğunu söylüyor. Burun açıcı maddeler olan pseudoefedrin ve fenilefrin ise özellikle tansiyonu olanlar için risk taşıyor; çarpıntı ve tansiyon yükselmesine neden olabiliyor. Burun akıntısını azaltan antihistaminikler uyku hâli ve dikkat dağınıklığı yaparken, öksürük şuruplarındaki dextrometorfan günlük işleri yapmayı zorlaştırabiliyor. Kafein içeren ilaçlar ise uykusuzluk ve çarpıntıya yol açabiliyor. Bu maddeleri içeren ilaçların yanlış veya uzun süreli kullanımı karaciğer ve böbrek hasarı, kalp ritim bozukluğu, tansiyon artışı, uyku problemleri ve bağımlılık riski yaratabiliyor.

“Her burun akıntısında ilaca sarılmayın”

Uzm. Dr. Gizem B., soğuk algınlığı yaşayanlara şu önerilerde bulunuyor: “Önce dinlenme, bol sıvı, dengeli beslenme. Gerekirse tek etken maddeli ilaçlar tercih edilmeli. Belirtiler 3–4 günde geçmezse doktora başvurulmalı. Her burun akıntısında ilaca sarılmak yerine vücudu dinlendirmek en doğru yaklaşımdır. Reçetesiz ilaç masum değildir.”

“Hastalanmamak için içiyordum”

Üniversite öğrencisi Elif’in hikâyesi, yanlış kullanımın geldiği noktayı gözler önüne seriyor. Yoğun ders temposu nedeniyle grip olmaktan korkan Elif, reçetesiz ilaçları “önlem” amaçlı kullanmaya başlamış: “Hastalanırsam ders çalışamam diye her gün bir tane içiyordum. Bir ay sürdü. Sonra çarpıntı, titreme ve uykusuzluk başladı.“

Elif, yaşadığı yan etkilerden sonra ilacı bırakmış: “O ilaçların sadece hastayken, doktor tavsiyesiyle alınması gerektiğini sonradan anladım.“