Yağmur Abay
Türkiye’de sağlık hizmetine erişim son yıllarda en çok tartışılan konulardan biri hâline geldi. Özellikle devlet hastanelerinde randevu bulmakta yaşanan zorluklar ve özel hastanelerde artan ücretler, birçok yurttaşı tedaviye erişim konusunda zor durumda bırakıyor. Uzmanlar ise bu durumla ilgili sağlık hizmetine erişimin giderek gelir düzeyine bağlı hâle geldiğine dikkat çekiyor.
Veriler ne diyor?
Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) verilerine göre, 2025 yılında sistem üzerinden 388 milyondan fazla randevu verildi. Günlük randevu sayısı 1,7 milyon civarında açıklanırken, çeşitli araştırmalar birçok branşta randevu bekleme süresinin 8 ile 15 güne kadar uzayabildiğini gösteriyor.
Aynı araştırmalara göre hastaların yüzde 52’si özel hastanelerde daha kısa sürede randevu bulabildiğini belirtiyor. Bu durum, kamu hastanelerinde randevu bulamayan hastaların özel hastanelere yönelmesine neden oluyor.
Ancak bu kez de karşılarına yüksek fark ücretleri çıkıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun karşıladığı tutarın üzerine alınan fark ücretleri nedeniyle vatandaşlar; muayene, tahlil ve ameliyat gibi işlemler için yüksek ücretler ödemek zorunda kalıyor. Bazı işlemlerin özel hastanelerde kamu hastanelerine göre yüzde 200 ila 300 oranında daha pahalı olabildiği belirtiliyor.
Türkiye İstatistik Kurumu verileri de vatandaşın sağlık için cebinden yaptığı harcamaların hızla arttığını ortaya koyuyor. Buna göre hane halkının cepten yaptığı sağlık harcaması son bir yılda yüzde 100’ün üzerinde artarak 442 milyar TL’ye ulaştı. Toplam sağlık harcamaları içinde vatandaşın cebinden yaptığı harcamaların payı ise yüzde 18,8 olarak hesaplandı. Bu veriler, sağlık harcamalarında kamunun payı sınırlı kaldıkça vatandaşın cebinden çıkan paranın arttığını gösteriyor.
Vatandaşlar sistemden şikayetçi
Tedavi sürecinde özel sağlık kuruluşuna gitmek zorunda kalan Zehra Sevil Öğütlü, yaşadığı süreci şöyle anlatıyor: “Özel fizik tedavi için 10 bin lira ödedim. Sadece emekli maaşımla geçiniyor olsaydım bu ücreti karşılamam çok zor olurdu. Sağlık hizmetine erişimin maddi duruma bağlı olduğunu düşünüyorum.”
Sağlık sistemindeki yoğunluk ve hizmet kalitesi tartışmalarına ilişkin konuşan Dr. Neslihan Okatan ise hastaların özel hastanelere yönelmesinde yalnızca randevu sorununun değil, hizmet kalitesi beklentisinin de etkili olduğunu söylüyor.
“Aslında randevu bulmak çok zor değil; ancak burada hizmetin kalitesi sorgulanmalı. Birçok hasta, çok yeni ve tecrübesiz asistan hekim muayenesinden ve muayene sürelerinin çok kısa olmasından rahatsız oluyor. Hastalar bu nedenle özel hastanelere gidiyor; daha kaliteli hizmet almayı amaçlıyorlar. Bugün gelinen noktada sağlık hizmetinde kalite büyük ölçüde satın alınabilir hâle gelmiş durumda. Mevcut sistem ise büyük ölçüde sayısal istatistiklere dayanıyor. Bu durum ne hastayı ne de sağlık çalışanını memnun ediyor. Bu hâliyle sistemin sürdürülebilir olması da zor görünüyor.”
Tüm bu veriler ve yaşanan deneyimler birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’de sağlık hizmetine erişimin giderek daha fazla ekonomik koşullara bağlı hâle geldiği yönündeki endişeler artıyor.
Uzmanlar, sağlık hizmetine erişimin temel bir hak olduğunu vurgularken randevu sistemindeki yoğunluk, artan fark ücretleri ve vatandaşın cebinden yaptığı harcamalardaki yükselişin sağlıkta eşitsizlik tartışmalarını daha da büyüttüğünü belirtiyor.
News
