Otlu peynirin tuzlu yüzü: Hem sağlığı hem cebi zorluyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mecnun Çali

Van’ın yüksek kesimlerinde yetişen endemik bitkilerle hazırlanan tescilli Van otlu peyniri, bölge halkı için vazgeçilmez bir lezzet olmayı sürdürürken, içerdiği yüksek tuz oranı nedeniyle halk sağlığını tehdit eden bir unsura dönüşüyor.

Asırlardır sofralarda yerini alan ve bazı evlerde 3 öğün tüketilen Van otlu peyniri, son dönemde yalnızca içerdiği tuz oranıyla değil, aynı zamanda ciddi ölçüde artan fiyatlarıyla da gündemde. Hem sağlık riskleri hem de ekonomik yük getirmesine rağmen yüksek oranda tüketilmeye devam edilmesi, uzmanların dikkat çektiği bir başka konu.

Uzmanlara göre fazla miktarda tüketilen tuzlu peynir, sadece hipertansiyona değil aynı zamanda mide, kolon ve gırtlak kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına da yol açabiliyor.

Bahar aylarında büyük emeklerle hazırlanan Van otlu peyniri, yaz aylarında taze olarak satışa sunuluyor. Sonrasında toprak altına gömülerek yaklaşık 5-6 ay boyunca olgunlaştırılıyor. Kış aylarında ise bu küplerden çıkarılarak tüketiliyor. Ancak her yıl düzenli olarak artan fiyatlar, bu geleneksel süreci ekonomik açıdan sürdürülemez hale getiriyor. 2024 yazında kilosu ortalama 250 lira olan otlu peynir, 2025 yazında 400 ila 500 lira arasında satışa sunuluyor.

“Tuzlu ürünler sağlığın düşmanı”

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi, Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Remzi Sarıkaya, özellikle hipertansiyon riski konusunda halkı uyarıyor: “Otlu peynir, tuzlu balık ve et ürünlerinin aşırı tuzlu tüketilmesi, hipertansiyonun en önemli nedenlerinden biridir. Beslenme alışkanlıklarımızı değiştirmemiz gerekiyor. Otlu peynirin üretiminde tuz oranı için standart getirilmeli. Tüketici ise peyniri yemeden önce suda bekleterek tuz oranını azaltabilir.”

Hazar Kerimoğlu

Fiyatlar 2 katına çıktı: “Kuyumcuya mı geldik?”

Yalnızca sağlık açısından değil, ekonomik anlamda da zorluk yaratan otlu peynir artık dar gelirli vatandaşlar için erişilemez hale geliyor. Tarihi Peynirciler Çarşısı’nın esnaflarından Hazar Keremoğlu, durumu şöyle özetliyor:

“Geçen yıl 50-100 kilo alan insanlar şimdi 10-20 kilo zor alıyor. Vatandaşlar ‘kuyumcuya mı geldik?’ diyerek tepki gösteriyor. Bu yıl üretim de azaldı. Besiciler yeterli destek görmediklerinden ve başlangıçtan bitimine kadar meşakkatli ve çok yüksek maliyetlerden dolayı artık hayvancılığı da yapmıyor.”

Muammer Ayık

“Otlu peynir dar gelirli için bir hayal oldu”

Benzer şekilde esnaf Muammer Ayık da satışlardaki düşüşe dikkat çekiyor: “Fiyatı soran çoğu vatandaş alışveriş yapmadan geri dönüyor. Artık otlu peynir dar gelirli için bir hayal oldu. Vanlıların hasretle çektiği lezzete ulaşımı her geçen gün azalıyor.”

Esnaf Atilla Emrah da, “Her geçen yıl Van otlu peynire erişim zorlaşıyor. Fiyatlar arttıkça satışlarımız azalıyor. Uzmanlar sağlık
açısından her ne kadar çok tuzlu olduğu için uyarılarda bulunsa da vatandaşlarımız az da olsa mutlaka alıyor. Bu geleneksel hale gelmiş böyle de devam edecek” dedi.

Esnaf Yasin Ayık ise “Peynir maliyetleri yüksek, süt üretimi ise geçtiğimiz yıllara göre daha az. Haliyle fiyat da yüksek oluyor. Farklı şehirlerde talepte bulunan vatandaşlar da çok oluyor. Sağlık konusunda ise vatandaşlarımız her ne olursa olsun bu lezzetten vazgeçmez” görüşünü dile getirdi.

Peynir fiyatları neden yükseldi?

Fiyat artışlarının arkasında birkaç önemli neden öne çıkıyor:

Kuraklık- süt veriminde azalma yaşandı.

Şap hastalığı- küçükbaş hayvan popülasyonu olumsuz etkilendi.

Yüksek üretim maliyetleri- otların toplanmasından olgunlaştırmaya kadar tüm süreç maliyetli hale geldi.

Arz-talep dengesizliği- üretim azaldı ancak talep yüksek kaldı.

Peynir: Kültür mü, lüks mü?

Van otlu peyniri, bölge kültürünün temel taşlarından biri. Bazı ailelerde her öğünde tüketilen bu ürün, artık birçok kişi için erişilmesi
zor bir gıda haline geldi. İsmini vermek istemeyen bir tüketici durumu şöyle özetliyor:

“Otlu peynir çocukluğumuz, soframızın tadı. Ama artık bu fiyatlarla almak mümkün değil. Emekli, kiracı, dar gelirli biri için bu peynir lüks oldu.”

Van’ın meşhur otlu peyniri hem kültürel bir miras hem de önemli bir ekonomik ürün. Ancak yüksek tuz içeriğiyle halk sağlığını, yüksek fiyatlarıyla ise vatandaşın bütçesini tehdit ediyor.