“Normal doğum” tartışması: Kadınların doğum tercihlerine baskı mı?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kenan Sevimli / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

Sağlık Bakanlığı’nın, sezaryenle doğum oranlarını azaltmak için başlattığı “normal doğum” kampanyası tartışmayı da beraberinde getirdi. Bir futbol maçında, oyuncuların “doğal olan normal doğum” pankartıyla sahaya çıkması da tartışmaları alevlendirdi. Kadın hakkı savunucuları ve hekimler, “normal doğum” ifadesinin bile kadınların bedenleriyle ilgili kararlara doğrudan müdahale anlamına geldiğini belirterek, “Normal olan, hekimle birlikte karar verilmesi” diyor.

Sezaryen ve diğer cerrahi müdahalelerin zorunlu olmadıkça önlenmesi amacıyla bakanlık tarafından “Normal Doğum Eylem Planı” hazırlandı. Sezaryen oranlarının dünya ortalamalarının üstünde olduğu da belirtilerek, vajinal doğumun faydalarına dikkat çekildi.

Bu konunun, tıbbi ve ideolojik arka planını Kadının İnsan Hakları Derneği İletişim ve Yayınlar Koordinatörü İrem Gerkuş ve Türk Tabipleri Birliği (TTB) Merkez Konseyi Üyesi Dr. Ayşegül Ateş Tarla ile 9. Köy adına konuştuk.

İrem Gerkuş, bir futbol maçında oyuncuların açtığı “doğal olan normal doğum” pankartındaki gibi söylemlerin “kadının doğum tercihlerine doğrudan baskı” olduğunu söyledi. Gerkuş, “Bu durumu, kadınların bedenleri üzerindeki söz hakkına dair erkek egemen tahakkümün sağlık sistemi üzerindeki yansıması olarak ortaya koymak mümkün” dedi.

Gerkuş, bu tür söylemlerin ayrımcı bir baskıya dönüştüğünü ve kadınların sağlık hismetlerine erişimin kısıtlanmasına neden olduğunu vurguladı.

“Doğum standartlaştırılabilecek bir deneyim değil”

Gerkuş, bir doğum yönteminin doğal, makbul, normal ya da ideal olarak etiketlenmesinin, kadınların doğum tercihlerine yönelik bir denetim mekanizması kurduğuna dikkat çekti. Gerkuş, şu görüşleri dile getirdi:

“Bu ifadeler doğumu normlara göre ölçen, sıralayan, değerlendiren bir çerçeveye sokuyor. Oysa doğum, standartlaştırılabilecek bir deneyim değil; her kadının bedeni, koşulları ve öncelikleri farklı. Örneğin, düşük gelirli bir kadın doğum yapacağı sağlık kurumunu ya da ekibini seçemeyebiliyor; kırsalda yaşayan bir kadın, en yakın hastaneye ulaşmak için saatlerce yol gitmek zorunda kalabiliyor; engelli ya da göçmen bir kadın, dil, erişilebilirlik ve ayrımcılık nedeniyle destekten yoksun kalabiliyor. Bu koşullar altında kadınlar zaten seçim yapma hakkından fiilen yoksun kalırken, üstüne bir de “doğru seçimi yapmadıkları” ima ediliyor.Toplumsal ve tıbbi baskılarla değil; güven, bilgi ve rıza temelinde şekillenen doğum süreçleri, kadınların sağlık hakkı ve beden özerkliği açısından hayati önemde.”

“Kadın bedenine yönelik, ideolojik bir müdahale”

Bu söylemlerin, hangi doğumun “doğru”, hangi annenin “ideal”, hangi bedenin “makbul” olduğuna kadar kadınlar adına karar vermeye kadar gidebildiğini ifade eden Gerkuş, “Bu bağlamda, doğal doğum, gibi söylemler de sadece bir sağlık meselesi olmaktan çıkıyor; kadın bedenine yönelik ideolojik bir müdahalenin parçası hâline geliyor” dedi.

“Kadın rızasını esas alan politika belirlenmeli”

Kadınların doğum tercihene ilişkin ayrımcı söylemler yerine hak temelli deneyimleri çeşitliliğiyle kabul eden, yargılamayan, destekleyici bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini belirten Gerkuş, doğru bilgi ve sağlık hizmetlerine güvenli erişimi temel alan politika izlenmesi gerektiğini söyledi. Gerkuş, sağlık politikalarının da bu çerçevede gözden geçirilmesi gerektiği görüşünde:

“Sağlık politikalarının kadınların beden bütünlüğünü, rızasını ve kararlarını esas alan bir yaklaşımla yeniden düzenlenmesi gerekiyor.
Bunun için ise kadınların tam bilgiye erişimi, maddi olarak ulaşılabilir ve şiddetsiz sağlık hizmetlerine sahip olması gerekiyor. Bu nedenle kadının bedensel özerkliğini, rızasını ve kararlarını merkeze alan politikalar hayati önem taşıyor.”

Dr. Ayşegül Ateş Tarla

“Normal olan hekimle birlikte karar verilmesi”

TTB) Merkez Konseyi Üyesi Dr. Ayşegül Ateş Tarla ise tıpta “normal” diye bir kavram kullanılmadığına işaret etti. Doğumda da “vajinal doğum ve sezaryen doğum” ifadelerinin kullanıldığını belirten Tarla, “Çünkü doğum şekli, hekim ve hastayla birlikte düşünebileceğimiz; bunun şartlarına, bebeğin gelişine, kişilerin hastalık durumuna göre düşünebileceğimiz bir süreç. Normal olan, kişinin hekimle birlikte ortak karar verdiği bir süreçten geçmesidir” diye konuştu.

“Sağlıklı doğum için destekler sağlanmalı”

Tarla, sağlıklı doğum süreci için sadece vajinal doğumu teşvik etmenin yetmeyeceğini vurguladı ve yapılması gerekenleri şöyle anlattı:

“Türkiye’de sezaryen oranları yüksek olduğu için bu noktaya gelindi deniyor. O zaman vajinal doğumun koşullar bağlamında daha sağlıklı olabilmesi için ebe desteğinin artırılması, insanların daha rahat doğum yapabileceği ortamların sağlanması, doğum öncesi doğum bakım desteği denilen desteklerin arttırılması gerekiyor. Çünkü Türkiye’deki anne ölümleri, bebek ölümleri ve bu noktada insanların karşılanamayan bir sağlık ihtiyaçları var. Yani bunlar karşılansa, insanlara iyi bir hizmet anlayışıyla daha insani, eşit ve etik bir hizmet verilse bu tartışma noktaları da düşer.”

Hekimlerin, çalışma koşullarının Tarla, doğumda önemli bir destekçi olan ebelerin sayısının da artırılması gerektiğini söyledi. Kota koyarak veya başka baskıcı yöntemlerle sonuç alınamayacağını vurgulayan Tarla, “Bu sefer şöyle bir şey olmaya başlar; insanlar sezaryen olması gerekirken vajinal doğuma zorlanır, vajinal doğum üzerinden de komplikasyon gelişebilir ve bu da istenmeyen sonuçlara yol açabilir” dedi.