Gazi İsmailoğulları – Hatay / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos – Serdar Özsoy
Hatay’da vatandaşlar daha deprem yaralarını saramadan, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ortaya çıkan “rezerv alan” ilanının getirdiği “mülksüzleştirme” tehlikesiyle uğraşmaya başladı.
Antakya’da vatandaşların telefonlarına gelen mesajlarda, özel mülklerinin hazineye devredildiğini bilgisi verilmeye başlandı. Konu mahkemeye intikal etti. Açılan yüzlerce dava sonucunda Danıştay Savcılığı, konuya ilişkin karar merci olan Danıştay 4. Dairesine Antakya’da 307 hektar alanın rezerv alan ilanına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararının iptali yönündeki görüş bildirdi. Şimdi Hatay, Danıştay 4. Dairenin görüşünü bekliyor.
9 Kasım’da Resmi Gazete’de yayınlanan yasa değişikliklerinin ardından hiç vakit kaybetmeyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, 14 Kasım’da Hatay’ın Defne ve Antakya ilçelerinde toplamda 207 hektarlık 8 mahalleyi “rezerv yapı alanı” ilan ettiğini bildirmişti. Bunun yanı sıra Kırıkhan ve Samandağ ilçelerinde de bazı bölgeler rezerv yapı alanı kapsamına alındığı ortaya çıkmıştı. 9. Köy, Hatay halkını tedirgin eden rezerv alan düzenlemesi konunun uzmanlarıyla görüştü.
“Defne ve Antakya’nın neredeyse tamamı yeni rezerv alanı kapsamına alındı”
Hatay Barosu Eski Başkanı Avukat Cihat Açıkalın, Defne ve Antakya ilçelerinin neredeyse tamamına yakınının Rezerv Yapı Alanı ilan edildiğini söyledi. ‘Rezerv alan’ uygulamasının yürürlükte bulunan afet kanununda zaten yer aldığını belirten Açıkalın, ancak 9 Kasım’da yapılan değişiklikle, hukuksal olarak hak gasplarına neden olabilecek düzenlemeler getirildiğini vurgulayarak, şöyle konuştu:
“Afet kanununda 9 Kasım’da yapılan değişiklik Anayasa’ya aykırı bir değişikliktir. Yeni düzenleme ile bir alanın rezerv yapı alanı ilan edilebilmesi için eski düzenlemede zorunlu olan meskûn mahal olmaması koşulu kaldırıldı. Ayrıca değişikliğin 9 Kasım’da Resmî Gazete’de yayınlanan ve kentsel dönüşüme yönelik düzenlemeler içeren 6306 Sayılı ‘Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’a dayandırılması bu konuda açılacak idari davalara engel teşkil edecek kısıtlayıcı düzenlemeler de içeriyor.”
Anayasa ihlali söz konusu
Yapılan yeni düzenleme ile, meskûn mahal olan yerlerde vatandaşların taşınmazlarına el konulmasının mümkün olabileceğine dikkat çeken Açıkalın, “Bu durum her ne kadar kanuna dayandırılsa da, mülkiyet hakkı Anayasa ile korunduğu için burada net bir Anayasa ihlali söz konusu” dedi. Açıkalın şöyle devam etti:
“Yeni düzenleme ile birlikte yalnız Hatay’da değil ülkenin herhangi bir yerinde meskûn mahalleler bu kanun gerekçe gösterilerek hazineye devredilebilir. Bu durumun Anayasa’ya aykırı olduğu bilinmelidir. Türkiye’de mülkiyet hakları Anayasa ile korunmaktadır ve bu durum kanunla sınırlandırılamaz.”
Açıkalın, Hatay Barosu olarak bu sürecin takipçisi olacaklarını ve hak mağduriyeti yaşayan vatandaşlara hukuki destek vereceklerini, ayrıca TBMM’deki siyasi parti gruplarına itiraz süresi dolmadan iptal davası açmaları çağrısında bulunduklarını da anlattı.
“Hasarlı binalar ne olacak, evini kendi güçlendiren vatandaşlar ne yapacak, bilgi yok”
Defne Akdeniz Mahallesi Muhtarı Murat Sertel de 9. Köy’e yaptığı açıklamada, rezerv alan ilan edilen yerlerden olan Akdeniz Mahallesi’nde 6 bin kişinin yaşadığını, bu bölgede yıkımın diğer yerlere göre çok olmadığını vurguladı. Sertel, durumu şu sözlerle anlattı:
“Ben mahallemin neden rezerv alan kapsamına alındığını anlamadım. Hadi bu kapsama aldınız, hafif ve orta hasarlı evlerin durumu ne olacak bu konuda bir netlik yok. Ayrıca evini kendi imkanları ile güçlendiren vatandaşların durumu ne olacak bunu henüz bilmiyoruz. Evlerden karot örneği alınarak bu durumun yeniden değerlendirileceği söyleniyor. Bu konuda ne kadar objektif olacaklar bunu da henüz bilmiyoruz. Karot testi sonucu değerleri uygun çıkmayan hafif hasarlı evler yıkılacak mı, evleri hafif hasarlı olduğu için devlet yardımlarından faydalanamayan vatandaşların bu mağduriyeti bunca zaman sonra nasıl giderilecek?”
Kredisini ödeyemeyen vatandaşlara yaşadıkları evin tapusu verilmeyecek
Yeni rezerv alan düzenlemesi ile hak sahipleri borçlandırılarak kendi evlerini geri alma hakkına sahip olabilecekler. Bu durum “kendi mülkümüzü tekrar satın almak zorunda bırakılıyoruz” şeklinde eleştirilere neden olmaya devam ederken yapılacak evlerin tapularının verilip verilmeyeceğine dair de kaygıları beraberinde getirdi.
Akdeniz Mahallesi Muhtarı Sertel, konuyu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Vedad Gürgen ile de görüştüğünü, Bakan Yardımcısı’nın şu bilgileri verdiğini anlattı:
“Hafif hasarlı binaların yıkılmayacağını ama karot uygulamasına tabi tutulacağını, mahallenin demografik yapısının değişime uğramayacağını, bu konudaki kaygıların yersiz olduğunu belirtti. Ayrıca kredisini ödemeyenlerin yeni evlerde tapu alamayacağını söyledi.”
Samandağ’da sabah gelen bir SMS ile ev ve iş yerleri hazineye devredildi
Hatay’da yeni rezerv alan düzenlemesinin vatandaşa yansıyan ilk örneği ise Samandağ’da gerçekleşti. Samandağ ilçesinde yaşayan pek çok vatandaş, bir sabah erken saatlerde telefonlarına gelen bir SMS ile ev ve iş yerlerinin tapu müdürlüğünde hazineye devredildiğini öğrendi.
Kendisine de benzer bir mesaj gelen Samandağlı inşaat mühendisi Habip Yapar 9. Köy’e yaptığı açıklamada, yaşadıklarını şu sözlerle ifade etti:
“Geçtiğimiz günlerde sabah saatlerinde cep telefonuma tapu müdürlüğünden bir mesaj geldi. Mesajda Samandağ Çarşı merkezinde bulunan evimin hazineye devrinin yapıldığı belirtiliyordu. Bunun üzerine Tapu Müdürlüğü’ne gittik. Bize bu devir işleminin tam 4 ay önce yapıldığını söylediler. Bize mesajı yeni atmışlar. Bizlere metre karesi 8 bin liradan ödeme yapacaklarını ve bu konuda artık hak sahibi olmadığımızı söylediler. Bu gelişme üzerine idare mahkemesine iptal davası açtık davanın sonuçlanmasını bekliyoruz.”
Danıştay Başsavcılığı: Hatay rezerv alan uygulaması hukuka aykırı
Hatay’ın farklı bölgelerinde uygulama kararı alınan rezerv alan uygulamasına İdare Mahkemesi’nde iki yüzü aşkın dava açıldı. Dava dilekçelerinde rezerv alan uygulamasıyla Hatay halkının mülksüzleştirilme tehlikesiyle karşı karşıya kaldıkları ve bu durumun Anayasa tarafından korunan mülkiyet hakkına aykırı olduğu yönünde görüşlere yer verildi.
Davacı Hataylıların lehine sayılabilecek ilk gelişme ise geçtiğimiz hafta geldi; Danıştay Başsavcılığı yeni rezerv alan uygulamasının “hukuka aykırı olduğu” yönünde görüşünü resmen davaya bakan Danıştay 4. Dairesine gönderdi.
Hatay Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyon Başkanı Avukat Ecevit Alkan, yaşanan bu son gelişmeyi şu sözlerle anlattı:
“Danıştay Savcılığı Hatay Antakya’da depremden sonra 307 hektar alanın riskli alan ilanına ilişkin 7033 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının iptali gerektiği görüşünü Danıştay 4. Dairesi’ne bildirdi. Danıştay Savcılığı usul olarak mahkemeye görüş bildiren bir kurumdur ve bildirdiği görüşler genelde idarenin lehine olmuştur bugüne kadar. Bu defa böyle olmadı ve Savcılık yeni rezerv alan uygulamasını hukuka aykırılık içeren bir uygulama olarak değerlendirdi. Başsavcılığın en büyük itirazı, Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Yasası’nın ‘yara almama’ prensibine atıfta bulunarak depreme karşı, deprem öncesi tedbirler alınması gerektiği yönünde oldu.”
Bu gelişmenin emsal bir karar haline dönüşebileceğini de belirten Alkan, “Yalnız Hatay’da değil, tüm ülkede buna benzer durumlar için örnek bir karar olabilir. Danıştay Başsavcılığı’nın görüşüne göre, 2012’de yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Yasası, depremden önce alınacak önlemleri hedeflemekte ve ‘yara almama’ ilkesine dayanmaktadır. Bu yasal düzenleme, riskli alan ilanının depremden önce yapılmasını öngörüyor. Başsavcılık, kanunun gerektirdiği önlemlerin alınmaması durumunda riskli alan ilanının yeterli bir gerekçe olmadığını ve ilgili alanın iptal edilmesi gerektiğini belirtti” diye konuştu.
News
