Depremden 3,5 yıl sonra: Üretim büyüdü, kadın kooperatifinin sorunları sürüyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Merve Arısoy

6 Şubat depremlerinde henüz beş aylık bir kooperatif olan Hatay’da faaliyet gösteren Payas Kadın Kooperatifi, deprem sonrası aldığı desteklerle üretim kapasitesini artırdı. İncir ve çilek reçeli, yufka ekmek ve turşuyla yeniden başlayan üretim bugün 40’tan fazla ürüne ulaştı. Kooperatifin önündeki temel sorun ise artık üretime yeniden başlayabilmekten çok, artan üretim kapasitesini düzenli sipariş ve kalıcı satış kanallarıyla sürdürülebilir gelire dönüştürmek.

Payas Kadın Kooperatifinden Nesibe Gözde Erdem, depremden sonra yaşadıkları süreci ve bugün karşılaştıkları sorunları 9. Köy’e anlattı. Kooperatif, deprem sırasında henüz beş aylıktı ve sermayesi oldukça sınırlıydı.

Nesibe Gözde Erdem

“Sıfırdan bile değil, eksiden başladık diyebilirim”

Erdem, depremde yalnızca ürünlerini değil, ellerindeki kısıtlı malzemeleri de kaybettiklerini söyledi: “Elimizde sermaye adına neredeyse hiçbir şey yoktu. Zaten kısıtlı olan malzemelerimizi ve ürettiğimiz ürünleri de depremde kaybettik. Yani sıfırdan bile değil, eksiden başladık diyebilirim.”

Erdem’in aktardığına göre, kooperatife depremden sonra ilk ulaşan kurum Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) oldu. Kooperatif, deprem destek fonuyla incir ve çilek reçeli, yufka ekmek ve turşu üretimine yöneldi. Amaç, kısa sürede satış yaparak masrafları karşılamak ve gerekli tadilatları yaptırmaktı.

Depremden yaklaşık bir yıl sonra yerel yönetimler kooperatife prefabrik bir yapı tahsis etti. Kooperatif, bu yapıyı gıda mühendisleriyle birlikte gıda güvenliğine uygun bir üretim alanına dönüştürdü. Erdem, yurt içinden ve yurt dışından 15’ten fazla destek aldıklarını, üretimhanedeki makinelerin neredeyse tamamını bu desteklerle edindiklerini belirtti.

“4 ürün 40’a çıktı 300 kadın çalışıyor”

Kooperatif, depremin ardından dört ürünle yeniden başladığı üretimini 40’tan fazla çeşide çıkardı. Yaklaşık beş aylık çilek döneminde günde 800 kilograma kadar çilek işledi ya da ham olarak sattı. Daha önce hammaddesini üreticilerden satın alırken bugün Hatay’ın yaklaşık 10 ilçesinde bahçe ve tarla kiralıyor.

Erdem’in verdiği bilgiye göre, 2022’deki kuruluşundan bu yana kooperatif bünyesindeki kadınların sayısı 300’ü geçti. Kadınlar gıda üretiminin yanı sıra el dokuma kilim, örgü, el sanatları ve makineli dikiş atölyelerinde de çalışıyor. Halk Eğitim ile yürütülen iş birliği kapsamında kurslara katılarak eğitim ve sertifika alıyor.

Sağlanan destekler üretimhanenin kurulmasını ve kapasitenin artmasını sağladı. Ancak üretimdeki büyüme, düzenli sipariş ve kalıcı satış kanalı sorunlarını ortadan kaldırmadı.

“Büyük marketlere girmenin maliyeti yüksek”

Kooperatif, ürünlerini çeşitli e-ticaret platformlarının yanı sıra WhatsApp grupları, Instagram ve yerel satış noktaları üzerinden tüketiciye ulaştırıyor. Erdem’e göre siparişlerin sürekliliği için düzenli içerik üretmek ve paylaşımları reklamlarla desteklemek gerekiyor.

Büyük zincir marketlere girebilmek için yaptırılması gereken gıda analizleri ise kooperatif açısından yüksek maliyetli. Bazı ürünlerin üretimi için ihtiyaç duyulan makinelerin fiyatı da üretim planlarını sınırlıyor.

Kooperatif, ürünleri belirli sezonlarda üretiyor, satışını ise yıl boyunca sürdürüyor. Bu durum zaman zaman stok sorunu yaşanmasına yol açıyor. Soğuk hava deposunun bulunmaması da ürünlerin saklanmasını ve sezon dışında satışını güçleştiriyor.

Dijitalleşme ve pazarlama eğitimleri aldıklarını aktaran Erdem, çekimlerin ve sosyal medya paylaşımlarının büyük ölçüde telefonla yapıldığını belirtti: “Kendimizce kadın kooperatifleri arasında iddialı bir yerde olsak da, stil oturtma ve profesyonellik açısından maalesef büyük üreticilerle yarışamıyoruz.“