Dengeli beslenme rehberi: Okul beslenme çantası nasıl hazırlanmalı?

İlayda User

Okulların açılmasıyla birlikte çocukların gün içinde tüketeceği besinlerin seçimi yeniden önem kazandı. Çocukların büyüme ve gelişme döneminde ihtiyaç duyduğu besin ögelerini karşılayabilmesi için beslenme çantalarının tek bir besin grubuna dayanmaması, farklı besin gruplarının dengeli şekilde bir araya getirilmesi gerekiyor.

Diyetsiyen Sevde Denizhan, beslenme çantası hazırlarken dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.

Beslenme çantasında denge önemli

Çocukların beslenme çantasında farklı besin gruplarına yer verilmesi gerektiğini belirten Diyetisyen Sevde Denizhan, “Çocukların beslenme çantasında temel olarak protein kaynakları, tam tahıllı/kompleks karbonhidratlar, sebze-meyveler ve süt/süt ürünleri yer almalı” dedi.

Protein kaynakları arasında yumurta, peynir ve yoğurdun; karbonhidrat kaynakları arasında ise tam buğday ekmeği, yulaf ve bulgurun tercih edilebileceğini belirten Denizhan, mevsim meyveleri, ve sebzenin vitamin, mineral ve lif açısından önemli olduğunu vurguladı, suyun ise beslenme çantasının “olmazsa olmazı” olduğunu belirtti. Denizhan, ideal bir beslenme çantasında bulunması gerekenleri şöyle sıraladı: “Tek bir besin grubuna ağırlık vermek yerine çeşitlilik ve denge sağlanmalı. Sadece sandviç veya sadece meyve koymak yerine; tam tahıllı ekmekle hazırlanmış peynirli/yumurtalı bir sandviçin yanına meyve ve su eklenebilir“

“Çocuklarda porsiyonları yetişkin ölçülerine göre belirlemek doğru değil”

• Yaş, büyüme-gelişme dönemi, fiziksel aktivite düzeyi, iştah ve çocuğun genel beslenme düzeni dikkate alınmalı. Özellikle küçük çocuklarda küçük porsiyonlarla başlayıp çocuğun açlık durumuna göre ekleme yapılmalı.
• Çocuğu tabağındaki her şeyi bitirmeye zorlamak yerine açlık ve tokluk sinyallerine saygı göstermek önemli.

“Sağlıklı beslenmenin mutlaka pahalı olması gerekmez”

• Mevsiminde alınan meyve-sebzeler, yumurta, peynir, yoğurt, kuru baklagiller ve tam tahıllı ekmek gibi besin değeri yüksek ve ekonomik seçenekler kullanılabilir. Örneğin yumurtalı bir sandviç, mevsim meyvesi ve su hem ekonomik hem de dengeli bir öğün oluşturabilir. Sağlıklı beslenmenin mutlaka pahalı olması gerekmez.

Beslenme çantasında su ve protein unutulmamalı

• Çocuğun bütün gün sadece meyve suyu, süt veya aromalı içeceklerle sıvı ihtiyacını karşılaması yerine temel içeceğin su olması gerekir.
• Her gün aynı menüyü vermek yerine farklı protein, sebze, meyve ve tahıl seçenekleriyle çeşitlilik sağlanmalı.
• Dışarıdan seçim yapılması gerektiğinde mümkün olduğunca basit içerikli ve az işlenmiş ürünler tercih edilmeli. Örneğin sade yoğurt/kefir, ayran, peynirli veya yumurtalı bir sandviç, mevsim meyvesi gibi seçenekler değerlendirilebilir. Etiket okurken içindekiler listesinde şekerin farklı isimlerle bulunabileceği de unutulmamalı.

Bu hatalara dikkat

Ebeveynlerin beslenme hazırlarken en sık yaptığı hatalara da dikkat çeken Denizhan, en sık karşılaşılan hatalardan birinin beslenme çantasının “paketli ürünlerle” doldurulması olduğunu söyledi. Çocuğun yaşına göre porsiyon hazırlamak, tabağındaki her şeyi bitirmeye zorlamanın diğer hatalar olduğuna dikkat çeken Denizhan, çocuğun sevmediği yiyecekleri sürekli zorlamak yerine, sağlıklı alternatiflerin farklı şekilde sunulması gerektiğini ifade etti.

“Diyabetli çocuklarda beslenme bireyselleştirilmeli”

Diyabetli çocukların beslenme planının uzmanlar tarafından çocuğa özel hazırlanması gerektiğini belirten uzman diyetisyen, “Diyabetli çocuklarda beslenme planı mutlaka çocuğun takip eden çocuk endokrinolojisi ekibi ve çocuk konusunda deneyimli diyetisyen tarafından bireyselleştirilmelidir” dedi.

İnsülin tedavisi, öğün saatleri, karbonhidrat miktarı ve fiziksel aktivitenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Denizhan, “Beslenme çantasında karbonhidrat içeren besinlerin miktarının bilinmesi ve öğünlerin düzenli olması önemlidir” dedi.

Çocuklarda sağlıklı beslenme ve hareket dengesi önemli

Çocuklarda obeziteyi önlemede yalnızca kilo vermeye odaklanılmaması gerektiğini belirten Denizhan, sağlıklı gelişmeyi destekleyen yeme alışkanlıklarının geliştirilmesi gerektiği uyarısında bulundu.

Denizhan, beslenmenin yanısıra spor aktivitenin de önemine dikkat çekti: “Hareket de en az beslenme kadar önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü, 5–17 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerin gün boyunca ortalama en az 60 dakika orta-yüksek şiddette fiziksel aktivite yapmasını öneriyor. Bunun yanında uyku düzeni ve uzun süreli hareketsiz ekran kullanımının sınırlandırılması da sağlıklı yaşamın önemli parçalarıdır.

En önemlisi, çocuklarda sağlıklı beslenme yasaklar ve kilo baskısı üzerinden değil; ailece oluşturulan sağlıklı alışkanlıklar üzerinden ele alınmalıdır.”