Türkiye’de tarım çöküyor: Kırsal boşalıyor, üretim alarm veriyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Belkıs Yakut

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Fikret Yaşar, Türkiye’de tarımın yüksek maliyetler, ithalat baskısı, plansız üretim ve yetersiz destekler nedeniyle sürdürülemez bir noktaya geldiğini belirtti.

Türkiye’de tarım sektörüne ilişkin sorunlar giderek daha görünür hale gelirken, üretim zincirinin birçok halkasında yapısal problemler dikkat çekiyor. Girdi maliyetlerindeki artış, ürün fiyatlarındaki dengesizlik, ithalat politikaları ve su yönetimindeki eksiklikler, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini tartışmalı hale getiriyor.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Fikret Yaşar, yaptığı değerlendirmelerde tarımda en temel sorunun çiftçinin gelir elde edememesi olduğunu vurguladı. Yaşar, çiftçinin gelir elde edememesi nedeniyle üretimden uzaklaştığını, kırsalın hızla boşaldığını ve tarımsal üretimin ciddi risk altında olduğunu ifade etti.

“En temel sorun: Çiftçinin kazanç sağlayamaması”

Prof. Dr. Yaşar, tarımda sürdürülebilirliğin en kritik unsurunun ekonomik gelir olduğunu belirterek, “Bunun en başında kazanç geliyor. Yani yaptığınız bir işten kazanç sağlıyorsanız onu devam ettirirsiniz. Kazanç yoksa kimse kazancı olmayan bir işi sürdüremez. Dolayısıyla sıkıntımız vatandaşın tarımsal faaliyetten yeterli gelir elde edememesi” sözleriyle çiftçinin ekonomik zorluklarına dikkat çekti.

Tarım politikalarının üretici odaklı olmadığını vurgulayan Yaşar, şunları kaydetti: “Türkiye’de tarım politikası çok önemli. Ancak bizdeki tarım politikaları maalesef çiftçinin kazanması üzerine değil. Sürdürülebilirliği engelleyen uygulamalar var. Örneğin bir ürün bir yıl para edecek duruma geliyor. Çiftçi de umutlanıyor. Ancak hemen ithalata başvuruluyor. Böyle olunca çiftçinin ürünü para etmiyor.”

İthalat baskısı ve üreticinin kaybı

Yaşar, ithalat politikalarının üreticiyi olumsuz etkilediğini belirterek, Türkiye’de kazanan tarafın çoğu zaman çiftçi değil ithalatçılar olduğunu söyledi.

Piyasadaki dengenin üretici aleyhine işlediğini savunan Yaşar, “Maalesef birkaç ithalatçının sözü daha çok geçiyor. Bunun sonucunda çiftçinin ürünü değerinde alıcı bulamıyor ve emeğinin karşılığını alamıyor” dedi.

Kırsaldan göç: “Köyler boşaldı”

Tarım gelirlerinin düşmesinin kırsal göçü hızlandırdığını belirten Yaşar, “Bakın bugün Türkiye’de Van’dan İstanbul’a kadar gidin. Köyler boşalmış. İnsanlar büyükşehirlere gitmiş. İnşaatlarda çalışıyorlar. Eğer çiftçi toprağından para kazanabilse ailesini bırakıp gidip inşaatlarda çalışır mı? O tehlikeleri göze alır mı?” şeklinde anlattı.

Girdi maliyetlerinin sürekli yükseldiğine de değinen Yaşar, “Girdi maliyetleri çok yüksek. Mazot, gübre, ilaç, enerji ve elektrik sürekli zamlanıyor. Ama çiftçi ürününü aynı oranda satamıyor” ifadesiyle üreticinin aynı oranda gelir elde edemediğini söyledi.

Plansız üretim ve piyasa dengesizliği

Üretim planlamasındaki eksikliğin sektörü istikrarsız hale getirdiğini vurgulayan Yaşar, “Planlama da yok. Herkes kendi kafasına göre ekim yapıyor. Bir yıl ürün çok oluyor, satılamıyor. Başka bir yıl ürün az oluyor. O zaman da ithalat devreye giriyor. Sonuçta yine çiftçi kazanamıyor” diye konuştu.

Üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının büyüklüğüne dikkat çeken Yaşar, “Çiftçi ürününü 1 liraya satıyor, vatandaş ise aynı ürünü 10 liraya alıyor” dedi ve şunları ekledi: “Çiftçinin tarlada 5 liraya sattığı ürün tüketiciye ulaşana kadar 20-30 liraya, bazen 50 liraya kadar çıkabiliyor. Bu farkın büyük kısmı aracılar, komisyoncular ve perakendecilerde kalıyor.“

Destekler ve sigorta sistemi eleştirisi

Tarım desteklerinin yetersiz olduğunu da söyleyen Yaşar, “Verilen mazot desteğiyle traktörü ancak tarlaya götürürsünüz, geri getiremezsiniz. O kadar düşük destekler bunlar” dedi.

Yaşar, tarım sigortalarına ilişkin değerlendirmesinde ise, “Geçen yıl TARSİM yetkilileri gelip bize sunum yaptı. Sigorta sisteminin kâr ettiğini anlattılar. Oysa bütün dünyada devlet tarımı destekler. Bizde ise çiftçiden kâr edildiği anlatılıyor” ifadelerine yer verdi.

“Çiftçi mecburiyetten üretim yapıyor”

Yaşar, çiftçinin tarımda kalma nedenini açıklayarak, “Bizde çiftçi kazanç için değil, alışkanlıkla ya da mecburiyetten üretim yapıyor. Başka işi olmadığı için üretmeye devam ediyor. Çünkü gerçekten kazanç sağlayamıyor” diye konuştu.

İklim değişikliğine de dikkat çeken Yaşar, “Dünyada küresel ısınma nedeniyle iklim değişiklikleri yaşanıyor. Kuraklıklar artıyor. Ancak aslında dünyada su kaybolmuyor. Sorun suyun doğru şekilde yönetilememesi” ifadesiyle suyun yönetimindeki sorunlara değindi.

Sulama yöntemleri hakkında bilgi veren Yaşar, “Salma sulama dediğimiz, halk arasında vahşi sulama olarak bilinen yöntemlerden vazgeçmemiz lazım. Damlama ve yağmurlama sistemlerini yaygınlaştırmamız gerekiyor” uyarısında bulundu.

“Barajlar dolu ama su üreticiye ulaşmıyor”

Su yönetiminde geçmiş ve günümüz karşılaştırmasını yapan Yaşar, sözlerini şöyle sürdürdü: “Ben geçmişte Devlet Su İşleri’nde çalıştım. O dönemlerde sulama planlamaları daha disiplinli yapılıyordu. Su daha verimli kullanılıyordu. Şimdi barajlar dolu görünüyor ama suyun önemli kısmı üreticiye ulaşamıyor. Bunun nedeni plansızlık ve yetersiz yönetimdir.“

Prof. Dr. Yaşar, tarımın stratejik önemine dikkat çekerek, “Tarım insanları doyuran stratejik bir sektördür. Bana göre kamu yararına faaliyet statüsünde değerlendirilmelidir. Çiftçiler özel olarak desteklenmelidir” dedi.