Halime Erdem
Temizlik, tekstil, bakım ve hizmet sektörlerinde çalışan göçmen kadınların büyük bir bölümü kayıt dışı olarak istihdam edilirken, çok farklı sorunlarla karşı karşıya kalıyor. Düşük ücretler, uzun mesai saatleri ile şiddet ve istismar riski, kadınların çalışma yaşamında karşılaştığı başlıca sorunlar arasında. Çalışma izinlerine erişemeyen ya da kimliksiz yaşam nedeniyle güvencesiz koşullarda bulunan kadınların bu durumu hak talep etmelerini ve sosyal hizmetlere ulaşmalarını zorlaştırıyor.
Göçmen kadınlar en çok temizlik, tekstil, bakım ve hizmet sektörlerinde istihdam ediliyor. Bu alanlarda çalışan kadınların önemli bir bölümünün kayıt dışı çalıştırıldığı belirtiliyor. Kayıt dışı istihdam, ücretlerin düşük kalmasına, çalışma saatlerinin uzamasına ve iş güvencesinin bulunmamasına yol açıyor.
Çalışma izni ve kimlik engeli
Çalışma izni bulunmayan kadınlar, iş değişikliği ya da hak talebi konusunda sınırlı imkânlara sahip. Kimlik belgesi olmayan ya da geçici statüyle yaşayan kadınlar ise resmî kurumlara başvurmakta ve sosyal hizmetlerden yararlanmakta güçlük çekiyor. Bu durum sağlık, sosyal destek ve hukuki başvuru süreçlerine erişimi zorlaştırıyor. Çalışma yaşamında karşılaşılan sorunlar arasında şiddet ve istismar riski de yer alıyor. Göçmen kadınlar, çalışma koşulları nedeniyle bu risklere karşı daha kırılgan bir konumda bulunuyor. Hak arama mekanizmalarına erişimde yaşanan engeller, bu sorunların görünür olmasını da zorlaştırıyor.
Bu kapsamda Suriye ve Afganistan uyruklu kadınların çalışma koşulları, maruz kaldıkları uygulamalar, sosyal hizmetlere erişimde yaşadıkları sorunlar ve yerel halkla kurdukları ilişkiler çeşitli başlıklar altında ele alınıyor.
Veriler ne söylüyor?
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) raporlarına göre; temizlik, tekstil, bakım ve hizmet sektörlerinde çalışan göçmen kadınların yaklaşık yüzde 70–80’i kayıt dışı istihdam ediliyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) verileri ise çalışma çağındaki göçmen kadınların yüzde 60’tan fazlasının çalışma iznine erişemediğini ya da kayıt dışı çalıştığını gösteriyor. Raporlarda bu kadınların yarıdan fazlasının asgari ücretin altında gelir elde ettiği ve sosyal güvenceye sahip olmadığı bilgisi yer alıyor.
Suriyeli göçmen kadın Gülşirin Mahmud, evlere gündelik işlere gittiğini belirterek çoğu zaman anlaşılan ücretin altında ödeme yapıldığını anlatıyor. Herhangi bir hakka sahip olmadıklarının düşünüldüğünü ifade eden Mahmud, bu durumun göçmen kadınlara yönelik daha sert ve zorba tutumlara yol açtığını dile getiriyor.
Mahmud, “Hakkımız verilmiyor. Çoğu zaman insanların kötü bakışları arasında emeğimizle çalışıp para kazanmaya çalışıyoruz. Gittiğimiz yerlerden bazen hakkımızı dahi alamadan dönüyoruz” diyor.
Van Barosu bünyesinde faaliyet yürüten Göç ve İltica Komisyonu, göçmen kadınların çalışma yaşamında en yaygın sorunların kayıt dışı istihdam, çalışma iznine erişememe ve hak arama mekanizmalarına ulaşamama olduğunu belirtiyor.
Komisyona göre yasal statü ve kimlik sorunları kadınları düşük ücretli ve güvencesiz işlerde çalışmaya itiyor; bu durum ücretlerin eksik ödenmesi, uzun çalışma saatleri ve sosyal güvenceye erişememe gibi sorunları beraberinde getiriyor. Ayrıca bu güvencesizliğin hukuki ve sosyal destek mekanizmalarına başvuruyu da zorlaştırdığı ifade ediliyor.
Göçmen kadınların çalışma yaşamına ilişkin tablo; kayıt dışı istihdam, güvencesizlik ve haklara erişimde yaşanan sorunların yaygınlığını ortaya koyuyor. Veriler, bireysel anlatılar ve hukuki değerlendirmeler temizlik, tekstil, bakım ve hizmet sektörlerinde çalışan göçmen kadınların çalışma koşullarının yapısal sorunlar içerdiğini gösteriyor.
News
