Van Gölü için yol haritası açıklandı, gözler uygulamada

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Fatma Uçkan

Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı’nda havzanın 2050 vizyonuna ilişkin kapsamlı öneriler açıklandı. Havzanın tek çatı altında yönetilmesi, Van Kapalı Havzası Master Planı’nın hazırlanması, atıksu arıtma altyapısının geliştirilmesi ve dijital izleme sistemlerinin kurulması öne çıkan başlıklar oldu. Ancak kararların hangi kurumlar tarafından, hangi takvim ve bütçeyle uygulanacağı henüz netleşmedi.

Van Gölü kıyılarındaki kirlilik, gölü besleyen dere ve akarsuların taşıdığı atıklar ve yetersiz arıtma altyapısı, havzanın geleceğine ilişkin temel sorunlar arasında yer alıyor. Van ve Bitlis başta olmak üzere çok sayıda yerleşimi kapsayan havzada farklı kurumların yetki ve sorumluluk üstlenmesi de bütüncül bir yönetim modeline duyulan ihtiyacı artırıyor.

20-21 Temmuz 2026’da gerçekleştirilen çalıştayda kamu kurumları, üniversiteler, yerel yönetimler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri bir araya geldi. Sonuç bildirgesinde havza yönetiminden tarıma, su kaynaklarından turizme kadar birçok alanda öneriler sıralandı.

Havza için tek çatı önerisi

Çalıştayın öne çıkan önerilerinden biri, Van Gölü Havzası için tüzel kişiliğe sahip, özerk bir yönetim modeli oluşturulması oldu. Bu kapsamda görev ve yetkileri belirleyecek yasal bir çerçeve hazırlanması ve bağımsız mali yapıya sahip, tek bütçeyle çalışacak bir “Van Gölü Havzası Dijital Yönetim Merkezi Üst Kurulu” kurulması önerildi.

Bildirgeye göre Havza Koruma Eylem Planı’nın mekânsal planlarla bütünleştirilmesi ve öncelikle 1/25 bin ölçekli nazım imar planının hazırlanması da gerekiyor. Su kaynaklarının korunması, ileri biyolojik arıtma sistemlerinin yaygınlaştırılması, sürdürülebilir tarım ve dijital izleme mekanizmalarının geliştirilmesi diğer öncelikler arasında yer aldı. Ancak önerilerin uygulamaya nasıl geçirileceği konusunda henüz ayrıntılı bir takvim ortaya konulmuş değil.

Mustafa Sarı

“Çalıştay doğrudan uygulama mekanizması değil”

Piri Reis Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı,  çalıştayda alınan kararların doğrudan uygulamaya dönüşmesini beklemenin doğru olmayacağını belirtti.

Çalıştayların uygulamaları hayata geçiren mekanizmalar olmadığını vurgulayan Sarı, tartışmaların ve tavsiye kararlarının zaman içinde çevre ve iklim politikalarının şekillenmesine katkı sağlayabileceğini söyledi. Sarı, bu sürecin Van Gölü gibi iklim değişikliğine karşı hassas su ekosistemlerinin korunmasına yönelik çalışmaları güçlendirebileceğini ifade etti.

Arıtma altyapısı temel sorunlardan biri

Türkiye Çevre Platformu Genel Sekreterliği görevine getirilen çevre aktivisti Ali Kalçık da Van Gölü’ndeki çevre sorunlarının yıllardır devam ettiğine dikkat çekti.

Van Çevre Derneği’ni 2005’te kurduklarında öncelikli hedeflerinin Van Gölü’nü korumak olduğunu belirten Kalçık, aradan geçen yıllara rağmen sorunların derinleştiğini söyledi.

Havza çevresinde yaklaşık 1 milyon 200 bin kişinin yaşadığını belirten Kalçık, evsel atıkların ve yetersiz arıtma sistemlerinin göl üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti. Gölü besleyen dere ve akarsuların da kirlilik taşıdığına işaret eden Kalçık, Van Gölü’nden sulak alanlara, kıyı işgallerinden çevre kirliliğine kadar birçok konuda mücadeleyi sürdüreceklerini kaydetti.

Alan Başkanlığı ile havza yönetimi nasıl ilişkilendirilecek?

Çalıştay sonrasında yanıt bekleyen sorulardan biri de uzun süredir gündemde olan Van Gölü Alan Başkanlığı ile önerilen havza yönetim modelinin nasıl ilişkilendirileceği. Van Gölü Alan Başkanlığı fikri, gölün korunması ve farklı kurumların çalışmalarının koordinasyonu amacıyla gündeme getiriliyor. Çalıştayda önerilen tüzel kişiliğe sahip özerk havza yönetiminin Alan Başkanlığı’nın yerine mi geçeceği, yoksa iki yapının birlikte mi çalışacağı konusunda ise sonuç bildirgesinde ayrıntılı bir model sunulmadı.

Erdoğan Özel

Vangölü Aktivistleri Derneği İstişare Kurulu Üyesi Dr. Öğretim Üyesi Erdoğan Özel, gölle ilgili çalışmaların çok sayıda kurum tarafından yürütüldüğünü, yetki ve sorumlulukların dağınık olmasının koordinasyon sorunlarına yol açabildiğini belirtti. Alan Başkanlığı’nın koruma, planlama, bilimsel araştırma, çevre yönetimi, turizm ve kültürel miras çalışmalarını ortak bir çatı altında koordine edebileceğini söyleyen Özel, böyle bir yapının kararların uygulanmasını hızlandırabileceğini ifade etti.

Çalıştay kararlarının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Özel, Van Gölü’nün korunması için kamu kurumları, üniversiteler, yerel yönetimler ve sivil toplumun bilimsel veriler ışığında birlikte hareket etmesi gerektiğini kaydetti.

Samed Ağırbaş

Yol haritasının uygulama takvimi bekleniyor

Çalıştayın ardından Sıfır Atık Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Samed Ağırbaş da toplantıyı, Van Gölü’nün sorunlarının tartışıldığı bir buluşmanın ötesinde, geleceğe yönelik yol haritasının başlangıcı olarak nitelendirmişti.

İklim değişikliği, su güvenliği, biyolojik çeşitlilik, tarım, şehircilik, döngüsel ekonomi, turizm, kültürel miras ve dijital dönüşüm gibi alanlarda ortak hedeflerin belirlendiğini açıklayan Ağırbaş’ın değerlendirmesi, çalıştayın kapsamının çevre politikalarıyla sınırlı olmadığını ortaya koymuştu.

Bundan sonraki süreçte havza yönetiminin hangi hukuki düzenlemeyle kurulacağı, finansmanın nasıl sağlanacağı, Van Kapalı Havzası Master Planı’nın ne zaman hazırlanacağı ve arıtma tesisleriyle dijital izleme sistemlerinin hangi takvimle hayata geçirileceği belirleyici olacak.