Adana’nın görünmeyen kebap ustaları

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Rümeysa Nur Karaosmanoğlu

Mutfağın profesyoneli de olsa amatörü de olsa erkek ve şöhretli şefler hep önde kadın emeği  ve kadın eli hep arka planda. 9.Köy, Leyla Usta ile kebap dünyasında kadınları konuştu.

Mesleğiyle beş çocuğuna baktığını ve işiyle gurur duyduğunu belirten Leyla Kocaman, sektörde kadınların yapamayacağı hiçbir iş olmadığını vurguladı. Sıkça dile getirilen “anne eli değmiş gibi” söylemine kısmen hak verse de, kendi ustalığının kişisel bir mücadelenin eseri olduğuna dikkat çeken tecrübeli usta, “Belirli bir yaşa gelince kendin öğrenme çabasına giriyorsun. Ben bu işi kendi kendime öğrendim” ifadelerini kullandı.

Kadınlara usta gözüyle bakılmıyor mu?

Kadınların erkek egemen mutfaklarda sürekli küçümsendiğini belirten Kocaman, karşılaştığı önyargıları çarpıcı örneklerle anlattı. Döner keserken dahi “Bulaşık için mi geldin, bulaşığa geç” tepkileriyle karşılaştığını söyleyen Usta, “Başka bir yere gitsem bana ‘Ocak ustası mısın?’ diye sormazlar. Kebapçıyım desem, temizliğe ya da garsonluğa geç derler. Google’da hakkımda ‘Kadından kebapçı olur mu?’ diye yorum yapmışlar. Altına sadece ‘Seni de doğuran bir kadın’ yazdım, o cümle ona yetti. Kadınların yapamayacağı hiçbir şey yok” dedi.

Yardımcısı olmadan ocak başında hem yemek çıkardığını hem de salata hazırladığını belirten usta, kadın emeğinin bu denli görünmez kılınmasına isyan etti.

“Sektörde kullan-at mantığı var, haklar gasp ediliyor”

Restoran mutfaklarındaki ekonomik sömürüye ve kayıt dışı istihdama da dikkat çeken Leyla Kocaman, çalışan kadınların emeklerinin karşılığını alamadığını vurguladı. İşletmelerin arka planında çalışan kadınların sigortalarının yatırılmasının büyük önem taşıdığını ifade eden Kocaman, sektördeki güvencesizliği şu sözlerle dile getirdi: “Kebapçılık sektöründe birkaç ayda bir eleman değiştirip ‘Sizi beğenmedik’ diyerek işin içinden çıkıyorlar. İşçiye haklarını vermemek için bunu yapıyorlar. Halbuki bir gün bile çalışsa sigortası başlamalı.”

Yeni doğum yapmış kadınların dahi güvencesiz koşullarda çalışmak zorunda bırakıldığına dikkat çeken Kocaman, elinde yeterli imkanı olması halinde ilk iş olarak kadın dayanışmasını merkeze alıp kadın personellere öncelik vereceğini belirtti.

Erkek meslektaşlarına hijyen eleştirisi

Mutfakta kadın ve erkeğin çalışma koşulları ile sektörel farklılıklarına da değinen Kocaman, hijyen konusunda erkek meslektaşlarına eleştiriler yöneltti. Kadınların sektörden çekilmesi halinde mutfakların yürüyemeyeceğini savunan Kocaman, “Kadınlar olmazsa işi yürütemezler. Yürütseler dahi hijyen olmaz. Kadınların eli günde 4-5 saat çamaşır sulu suyun içinde ve doğasından gelen bir temizlik var” diyerek sektördeki hijyen standardını kadınların yükselttiğini vurguladı. Her iki cinsiyette de avantaj ve dezavantajlar olduğunu vurgulayarak, erkeklerin güvenlik açısından daha caydırıcı olduğunu fakat kadınların akşam saatlerinde, özellikle sarhoş müşterilere karşı güvenlik zafiyeti yaşadığını ve fiziksel olarak dezavantajlı duruma düşebildiklerini de sözlerine ekledi.

Kadınlara meslek çağrısı

Çıraklık eğitimi almadan kendi çabasıyla öğrenerek eğitmen konumuna kadar yükselen ve ustalığı Cumhurbaşkanlığı seviyesinde takdir görerek alkışlanan Leyla Kocaman, meslek edindirme konusunda kadınlara açık bir çağrı yaptı. Elinde güç olması halinde tüm kadın sivil toplum kuruluşlarını bu amaç doğrultusunda toplayarak kadınları her alanda ön plana çıkaracağını söyleyen Kocaman, sözlerini sokaktaki çaresiz kadınlara umut olacak şu ifadelerle noktaladı: “Sokaklarda çok fazla meslek sahibi olmayan kızlarımız var… Yazık günah değil mi bu insanlara? Herkes bir meslek sahibi olabilir. Ben kebap ustalığını okuyarak elde etmedim, yeter ki istesinler. Aşçı okulu bitirdiği halde ‘usta’ denilmeyen, sadece bulaşığa itilen kadınlarımız var. Kadınlarımızın hakkı evde de işte de hiçbir zaman yenmemeli.“