AVM’lerde mesai bitmiyor, çalışanlar çalınan saatler için mücadele veriyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Nurefşan Çetin

Alışveriş merkezlerinde müşterilerin alışverişini tamamlayıp mağazalardan ayrılması, çalışanların mesaisinin de sona erdiği anlamına gelmiyor. Mağazanın toparlanması, kasa işlemlerinin tamamlanması, ürünlerin düzenlenmesi ve kapanış hazırlıkları nedeniyle çalışanlar mağazanın resmi kapanış saatinden sonra da iş başında kalabiliyor. Sabah saatlerinde ise mağazanın açılış hazırlıkları için müşterilerden önce işyerinde bulunmaları istenebiliyor.

Bu sürelerin günlük çalışma saatlerine dahil edilip edilmediği ve fazla mesai olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ise çalışan ile işveren arasında uyuşmazlıklara neden oluyor.

“Her gün erken gelip, kapanışta 15 dakika geç çıkıyoruz”

AVM’de çalışan Betül Koç, mağazadaki çalışma düzeninde resmi açılış ve kapanış saatlerinin dışında kalan sürelerin günlük rutinin bir parçası haline geldiğini söyledi.

Koç, “Her gün AVM’ye erken gelip kapanışta 15 dakika geç çıkmamız bizim için bir zorunluluktur” dedi. Mağazadaki işlerin tamamlanmasının çalışanların mesai saatinin dışına taşabildiğini belirten Koç, yöneticilerin işlerin bitmediğini gerekçe göstererek çalışanlardan kapanış sonrasında da kalmalarını istediğini söyledi. Bazı günlerde saat 22.00’den sonra da çalışanların mağazada tutulduğunu belirterek, bu sürenin “ekstra gün değerlendirmesi” gerekçesiyle uzatıldığını ve çalışanların bunu kabul etmek zorunda kaldığını ifade etti.

Günlük 15 ila 20 dakikalık ek çalışma, tek başına küçük bir süre gibi görünse de çalışma günleri boyunca tekrarlandığında toplam süreyi artırıyor. Özellikle mağazanın açılış ve kapanış işlemlerinin her gün çalışanlar tarafından yapılması, resmi mesai saatleri ile fiili çalışma arasında fark oluşmasına neden olabiliyor.

Antalya’daki davada fiili çalışma saatleri dikkate alındı

AVM çalışanlarının yaşadığı bu durumun hukuki boyutunu gösteren davalardan biri Antalya’da görüldü. Antalya İş Mahkemelerinde görülen davada, bir AVM çalışanı fazla mesaisinin gerçeğe aykırı düzenlendiği ve hak ettiği fazla mesai ücretinin eksik ödendiği gerekçesiyle yargıya başvurdu. Davada işçinin fiili giriş ve çıkış saatleri tanık beyanlarıyla ortaya konuldu.

Avukat Birol Çetin, mahkemenin tanık beyanlarını dikkate alarak işçinin fazla mesai alacağının eksik ödendiğine hükmettiğini ve davanın kabul edildiğini belirterek, kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğini ifade etti.

Çetin, işçinin mağazaya resmi açılış saatinden önce gelmesi ve kapanışın ardından çalışmaya devam etmesinin ay ve yıl boyunca birikerek önemli bir süre oluşturduğuna dikkat çekti.

“Normalde işçinin iş yerine erken girdiği ve geç çıktığı sürenin her gün 15-30 dakika olması, aya ve yıla vurulduğunda çok ciddi bir yekûn oluşturuyor” diyen Çetin, işverenlerin ise çalışanı yalnızca mağazanın resmi açılış ve kapanış saatleri arasında çalışmış gibi gösterdiğini ifade etti.

“İşçinin fiili giriş ve çıkış saatleri önemli”

Çetin’e göre özellikle AVM mağazalarında resmi açılış ve kapanış saatleri ile çalışanın fiilen işe başladığı ve işi bıraktığı saatler birbirinden farklı olabiliyor.

“Hayatın olağan akışı gereği saat 10.00’da açılan bir AVM’ye işçi sabah onda gelmez” diyen Çetin, mağazanın açılışına ve kapanışına ilişkin hazırlıkların da çalışma süresi bakımından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Çetin, İş Kanunu’nun 66’ncı maddesine de işaret ederek, kanunda belirtilen bazı sürelerin günlük çalışma süresinden sayıldığını belirtti. Maddenin kapsamına, işçinin işinde ve her an iş görmeye hazır halde bulunmasına rağmen çalıştırılmadan işi beklediği süreler de dahil ediliyor.

Ancak fiilen mağazada geçirilen her sürenin otomatik olarak fazla mesai kabul edilmesi yerine, yapılan işin ve çalışma koşullarının somut olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Haftalık 45 saat sınırı

4857 sayılı İş Kanunu’na göre genel bakımdan haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat. Bu sürenin üzerindeki çalışmalar, kanundaki koşullar çerçevesinde fazla çalışma olarak kabul ediliyor. Fazla çalışmanın her bir saati için işçiye normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde 50 artırılması gerekiyor.

Kanunda ayrıca fazla çalışma yaptırılabilmesi için işçinin onayının alınması ve yıllık fazla çalışma süresinin 270 saati aşmaması yönünde düzenlemeler bulunuyor.

Bu nedenle mağazanın resmi açılış ve kapanış saatleri dışında geçirilen sürenin fazla çalışma kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, çalışanın toplam haftalık çalışma süresi ve yaptığı işin niteliği üzerinden belirleniyor. Çetin, çalışanların mağazaya giriş ve çıkış saatlerinin gerçeğe uygun şekilde kayıt altına alınmasının önemine dikkat çekti.

“Bu süreler kayıtlara yansıtılmadığında ve fazla mesaide hesaplanmadığında doğrudan işçilerden çalınmış oluyor; işverence işçinin hakkı ve çalışma saati gasp ediliyor” diyen Çetin, çalışanların haklarını ararken fiili çalışma düzenini ortaya koyabilecek tanıkların önem taşıdığını söyledi.

Antalya’daki davada da çalışanların tanıklığı üzerinden fiili çalışma saatlerinin ortaya konulduğunu belirten Çetin, benzer durumda olan işçilerin mahkemede tanık beyanları başta olmak üzere delillerle çalışma düzenlerini ispatlayabildiğini ifade etti.

Çetin, “Çalışmaları bu şekilde sömürülen işçi iş akdini haklı nedenle feshettiği zaman tanık beyanlarıyla beraber hakkını arayabiliyor. Mahkemede tanıklar dinleniyor ve işverene karşı bu fiili çalışma durumu tanıkla ispat edildiği müddetçe işçi hakkını kuruşu kuruşuna alıyor” dedi.