Muz üreticisi bahçe söküyor: 42 liraya mal oluyor, 20 lira etmiyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Burak Altınok

Türkiye’de son yıllarda uygulanan tarımsal teşviklerle ivme kazanan muz üretimi, artan girdi maliyetleri, piyasadaki fiyat dengesizlikleri ve politikalar nedeniyle yapısal bir daralma yaşıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 1988 yılında 35 bin ton olan muz üretimi, 2022 yılında 997 bin 244 ton ile zirve noktasını görerek, iç pazar talebinin büyük bölümünü karşılar konuma geldi. 2025 yılına gelindiğinde Türkiye’deki muz üretiminin kendine yeterlilik oranı yüzde 80,7 olarak açıklandı.

Değişen kararlar, tarladaki yansımalar

2020 yılı yerli üretici için önemli bir dönüm noktası oldu. 5 Ağustos 2020’de alınan İthalat Rejimi Kararıyla, ithalatta uygulanan gümrük vergisi yüzde 145,8‘den yüzde 7’ye düşürüldü. Bu kararla birlikte yerli çiftçinin, ithal ürünle rekabeti tarladaki tabloyu tersine çevirmeye başladı.

Ahmet Şeref Gümüş

9.Köy’e konuşan Anamur-Bozyazı Ziraat Odası Başkanı Ahmet Şeref Gümüş, bir kilo muzun üretiminin 42 TL’ye mâl olduğunu açıklarken, üretimin tamamına yakınının karşılandığı Mersin ve Antalya illerindeki üreticilere göre, tüccarlar muzun kilosuna 10-15 TL fiyat veriyor.

Gümüş, “Seranın kiralanmasından tut, fidenin alınması, gübresi, ilacı, bakımı, açıp kapatması, suyu ya da aklına ne gelirse hepsinin maliyeti 42 lira 35 kuruş. Bütün girdi maliyetleri yüzde 50-60 artarken, bizler muzu üretim maliyetinin yüzde 50 altına satıyoruz” dedi.

Mevcut piyasa koşullarında çiftçinin korunması için acilen devlet müdahalesine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Gümüş, tarımda taban fiyat mekanizmasının önemini şu sözlerle açıkladı: “Ziraat Odası olarak ben bu ülkede üretilen her ürünün taban fiyatının olmasını istiyorum. Diyelim ki, 42 lira 35 kuruş maliyet fiyatı mı var? 13-15 lira çiftçinin karını koyduk, 50 lira taban fiyatı koysun. Çiftçi neden zarar etsin? Zarar etmeyen bir tarım sektörü oluşturmalıyız.”

Gümüş, yerli üretimde geleceğe yönelik endişelerinin olduğunu belirtirken, mesleği bırakan üreticiler olduğunu şöyle ifade etti: “Şu anda Türkiye’de tarımla uğraşanların yaş ortalaması 58-60’ı buldu, gençler tarıma yönelmiyor. Tarımda modernizasyon kredileri kesildiği için üretici naylonunu, örtüsünü, eskiyen demirlerini değiştiremiyor. Mesleği bırakanlar çok, üretim geri sayıma başladı; 2026 verilerinde üretim 700-750 bin tonlara düşecek. Eğer buna bir destek vermezsek, önümüzdeki yıllarda tekrar ithale dönmek zorunda kalacağız. Unutmamalıyız ki bir ülkenin özgürlüğü ve bağımsızlığı üretimden geçer“

Murat Altay

Çiftçi 12 ay üretimden vazgeçmeye çalışıyor

Yaklaşık 30 yıldır muz üretimi yapan Murat Altay da gelinen noktada haldeki tüccarların kendilerine kilo başı verdiği ücretin, 5-6 yıl öncenin ücreti olduğunu açıkladı.

“Muza Dair Herşey” sayfası üzerinden muz üretimi hakkında bilgilendirmeler yapan ziraat mühendisi Murat Altay, “Bu sene 7,5, 10, 15 lira bandında diyorlar kilosuna… Bizden 10-15 TL’ye aldıkları muzu karma yapıyorlar; zincir marketlerde, manavlarda yerli muz diye satıyorlar” açıklamasını yaptı.

“Bizim en iyi kalitede ürettiğimiz yerli muzlarımız, piyasada ithal muz adıyla veya farklı kategoriler altında gizlenerek satılıyor” diyen Murat Altay, “Tüketiciye ithal diye sunulan bu ürünler, tarladaki üreticinin emeğini ve kazancını eritiyor. Denetimlerin yetersiz kalması ve aracıların fiyat politikaları nedeniyle ne üretici kazanabiliyor ne de tüketici bu ürüne uygun fiyata ulaşabiliyor” açıklamasını yaptı.

Altay’a göre, sektördeki üretim alışkanlıkları fiyat politikaları nedeniyle tehdit altında vbe üretici bahjçesini sökmöe aşamasına geldi.

“Geçmiş yıllarda Anamur ve Bozyazı’da muz yetişirken kışın don gibi sıkıntılar oluyordu. Ben bu sıkıntı olmasın, ürün 12 aya yayılsın diye yıllarca uğraştım ve bunu başardık” diyen üretici sözlerine şöyle devam etti: “Ancak şu anda fiyat politikalarındaki sıkıntı nedeniyle çiftçiler 12 ay üretimden vazgeçmeye çalışıyor. Çünkü yazın hiç para etmez konuma düştü. Yerli muzu yazın desteklemezlerse, çiftçiler yazın muz üretmeyecek ve ithalatın önü daha da açılacak. 90’lı yıllarda ithalatın önü tamamen açılınca herkes muzu sökmüştü, 30-40 yıl sürdü tekrar geri dönmemiz. Eğer şimdiki nesil muz üretmekten çekilirse, arkadan gelen nesil bu işi bilmediği için ileride çok büyük sıkıntı yaşanabilir.”