Gökçe Baydar
Karadeniz’de son yılların en verimli hamsi sezonlarından biri yaşandı. Ancak küçük ölçekli balıkçılar için tablo aynı derecede olumlu olmadı. Büyük gırgır teknelerinin açık denizde yoğun şekilde avlanması nedeniyle balığın kıyıya ulaşmadığını söyleyen balıkçılar, bu durumun hem ekosistemi hem de küçük balıkçıların geçimini olumsuz etkilediği görüşünde.
Uzun yıllardır balıkçılık yapan Uğur Kıranlı, sezon başında hamsinin boyunun oldukça küçük olduğunu ancak son dönemde yakalanan balıkların standart boyutlara ulaştığını söyledi. Kıranlı’ya göre asıl sorun yoğun avcılık nedeniyle hamsinin göç düzeninin değişmesi. Kıranlı, geçmişte hamsi sezonunun ekim ayının sonlarında başladığını hatırlatarak, “Eskiden ekim ayına kadar istavrit ve palamut olurdu. Hamsi ekimin sonunda başlar, mart ayına kadar devam ederdi. Ama bu yıl büyük gırgır tekneleri eylül başında açık denizde hamsi avladı. Normalde hamsinin kıyıya inmesi gerekir” dedi.
“Hamsi denizin gübresi”
Kıranlı, hamsinin Karadeniz ekosistemi için kritik bir tür olduğuna dikkat çekerek, “Hamsi yalıya inecek ki istavrit ondan beslensin. Denizdeki birçok balık hamsi yer. Hamsi denizin gübresi gibidir” görüşünü dile getirdi.
Hamsinin açıkta avlanması nedeniyle bu yıl mezgit ve istavrit gibi türlerin de azaldığını söyleyen Kıranlı, küçük balıkçıların ciddi gelir kaybı yaşadığını söyledi. “50 gündür balığa gitmiyorum çünkü balık yok. Biz günlük kazanırız paramızı. 50 gündür para kazanamıyorum” diyen Kıranlı, hava koşulları ve deniz suyu sıcaklığındaki artışın da balıkçılığı olumsuz etkilediğini ifade etti. Ayrıca balığın kıyıya inmemesinin farklı sorunları da beraberinde getirdiğini söyleyen Kıranlı, “Yunuslar aç kalınca denizin dibine dalıyor ve mezgit ağlarımızı parçalıyor. Bu da balıkçıların yıllardır yaşadığı büyük mağduriyetlerden bir” dedi.
“Bilinçsiz avcılık var”
Büyük teknelerin güçlü ekipmanlar ve sonar cihazlarıyla balığın yerini kolayca tespit ettiğini belirten Kıranlı, bu cihazların denize ve balığa da fazlasıyla zarar verdiğini belirterek Türkiye’de denetimlerin yetersiz olduğunu söyledi. Kıranlı, şu görüşleri dile getirdi:
“Kanun diyor ki tezgahtaki hamsi 12 santimetre olacak ama ölçüyorsun 8 santimetre çıkıyor. Denetimlerin daha sıkı yapılması gerekiyor. Deniz de çok kirli. Balıkçılığın durumu vahim. Karadeniz’de geçici av yasakları uygulanmalı. Karadeniz’e en az üç yıl nadas uygulanırsa deniz kendini toparlar. Ayrıca balıkçılara kota verilmeli ve kıyı denetimleri artırılmalı.”
Bu yılki av sezonunda tezgâhlarda hamsi bolluğu yaşandığını belirten esnaf, gırgır tekneleriyle yapılan aşırı avlanmanın balıkçılığı tehdit ettiğini belirtiyor.
Sürdürülebilir balıkçılık kritik önemde
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) 2025 yılında yayımladığı “Dünya Deniz Balıkçılığı Kaynaklarının Durumunun İncelenmesi” raporunda, sürdürülebilir balıkçılığın önemine dikkat çekildi.
92 ülkeden 650’den fazla uzmanın katkısıyla hazırlanan ve 2 bin 500’den fazla balık stokunun analiz edildiği rapora göre, dünya genelindeki deniz balık stoklarının yüzde 80’inden fazlası sürdürülebilir şekilde yönetiliyor. İnsan tüketimi için karaya çıkarılan balıkların ise yüzde 77’sinin biyolojik olarak sürdürülebilir stoklardan elde edildiği belirtiliyor.
Raporda, bazı bölgelerde aşırı avcılık ve ekosistem üzerindeki baskının balık stokları için risk oluşturmaya devam ettiği vurgulanırken, deniz kaynaklarının korunması için uluslararası iş birliği ve daha güçlü denetim mekanizmalarının gerekliliğine dikkat çekiliyor.
Balıkçılar ise Karadeniz’de balık stoklarının korunabilmesi için daha sıkı denetim, kota uygulaması ve sürdürülebilir avcılık politikalarının hayata geçirilmesini bekliyor.
News
