Burak Altınok
Kaos GL Derneği’nin hazırladığı LGBTİ+ Bireylerin İnsan Hakları 2023 Yılı Raporu, 23 Şubat 2024 tarihinde İnsan Hakları Derneği Ankara Şubesi’nde düzenlenen toplantıyla kamuoyuyla paylaşıldı. “Vazgeçmek Yok” üst başlığıyla yayımlanan raporun sunumunu Avukat Kerem Dikmen gerçekleştirdi.
“Tüm kategorilerde hak ihlali var”
Avukat Kerem Dikmen, LGBTİ+ bireylerin 2023 yılında bütün hak kategorilerinde ihlale uğradığını belirtirken, “Hak ihlalleri sayıca artmış durumda. Hemen hemen tüm hak kategorilerinde LGBTİ+ bireylerin hakları ihlal ediliyor. Bazı kategorilerde hak ihlalleri yokmuş gibi görünse de evlilik eşitliliğinin bulunmamasından yola çıkarak sistematik hak ihlalleri olduğu görülüyor” dedi.
“Devlet tüm araçları kullanıyor”
Devletin 2023 yılında elindeki tüm araçları LGBTİ+ bireyleri kamusal alanın dışında tutmak için kullandığını açıklayan Dikmen, performans yasaklamalarının sistematik olarak uygulandığını ve arttığını açıkladı:
“LGBTİ+ bireylerin doğrudan özne olduğu veya LGBTİ+ aktivizmi yapan sanatçıların performanslarının yasaklandığı veya iptallerinin arttığını gördük. Aynı zamanda Reklam Kurulu gibi araçlarla piyasa alanı, RTÜK gibi araçlarla da analog veya dijital yayın sahası devletin bütün olanaklarıyla kısıtlandı.”
“Ayrımcılık derinleşiyor”
Kamusal alanların LGBTİ+ bireyler için sınırlandırılmış durumda olduğunu belirten Dikmen, “Denetim mekanizmaları LGBTİ+ bireyler için işlevsiz. Bu anlamda Kamu Denetçiliği, İnsan Hakları gibi kurullar insan haklarını sözde savunurken eşitsiz uygulamaları ile LGBTİ+ bireylere dönük ayrımcılığı derinleştiriyor” dedi.
“Nefret söylemi” kürsüsü
Anayasa değişikliğinin konuşulduğu bugünlerde, TBMM İnsan Hakları Komisyonu Baş Denetçisi ile Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu temsilcilerinin homofobik veya transfobik konuşmalarının meclis içinde kabul gördüğünü aktaran Dikmen, “Meclisin transfobik ve homofobik nefret söylemi kürsüsüne dönüştüğünü görebiliyoruz” diye konuştu.
Derneklerin İşleyişi Zorlaştı
31 Aralık 2020 tarihinde Kitle İmha Silahlarının Finansmanının Önlenmesiyle İlgili Kanun Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra Dernekler Kanunu’nda da değişiklikler olduğunu hatırlatan Dikmen, bu kanundan sonra LGBTİ+ hak örgütlerinin daha fazla denetime tabi tutulduğunu ve denetimlerle meşgul edildiğini söyledi. Dikmen, bu denetimlerle sivil toplum üzerindeki baskının arttığını açıkladı.
Raporda neler var?
2023 yılında medya izleme yoluyla Kaos GL radarına giren toplam 125 vakanın kendine yer bulduğu raporda, vakaların %10,8’i Ankara, %16,12’si İzmir, %39,29’u İstanbul’da yaşanırken, %42,31’lik dilimi oluşturan “diğer” ve %27,20’lik dilimi oluşturan “bütün illeri etkileyen” kategoriler de dikkat çekti.
Kaynak: Kaos GL – LGBTİ+ Bireylerin İnsan Hakları 2023 Yılı Raporu
En çok ihlal Haziran ayında
Aylara göre ihlallerin incelendiği raporda en çok ihlalin haziran ayında yaşandığı görüldü. Buna göre, kaydedilen ihlallerin 11’i Ocak, 3’ü Şubat, 8’i Mart, 2’si Nisan, 4’ü Mayıs, 34’ü Haziran, 20’si Temmuz, 10’u Ağustos, 11’i Eylül, 11’i Ekim, 4’ü Kasım, 16’sı Aralık ayında yaşandı. Haziran ayındaki hak ihlallerini değerlendiren aktivistler, Onur Yürüyüşlerinin bu ayda olduğunu hatırlattı.
Kaynak: Kaos GL – LGBTİ+ Bireylerin İnsan Hakları 2023 Yılı Raporu
En çok ihlal “ifade özgürlüğünde”
LGBTİ+ bireylerin en fazla ihlale uğradığı alan ‘ifade özgürlüğü’ oldu. Rapora göre kamu görevlileri 36 ayrı vakada doğrudan ihlal eylemi gerçekleştirirken 333 LGBTİ+ bireyin ifade özgürlüğünü ihlal etti.
Kaynak: Kaos GL – LGBTİ+ Bireylerin İnsan Hakları 2023 Yılı Raporu
“İstanbul Sözleşmesi’ni yeniden yürürlüğe sokun”
Raporda Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne, Cumhurbaşkanlığına ve uluslararası paydaşlara verilen tavsiyelerden bazıları şunlar:
TBMM’ye;
- Türk Ceza Kanunu’nun “Nefret ve Ayrımcılık” başlıklı 122. maddesini, LGBTİ+ bireyleri de ayrımcılığa karşı koruyacak şekilde değiştirin
- İfade özgürlüğünün ihlali aracına dönüşmüş bulunan TCK 216. maddeyi, amacına uygun ve nefret söylemini önlemeye hizmet edecek şekilde değiştirin
- Homofobik ve transfobik nefretin odağı haline dönüşen medya organlarının devlet tarafından finansmanını sağlayan yasaları değiştirin
Cumhurbaşkanlığına;
- Kolluk güçlerinin gökkuşağı bayrağı, trans bayrağı gibi LGBTİ+ varoluşunu sembolize eden ifade araçları üzerindeki fiili yasaklarını sonlandırın
- Keyfi ve hak ihlaline neden olacak şekilde gerçekleşen Kabahatler Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği uygulamalarını sonlandırın
- İstanbul Sözleşmesini yeniden yürürlüğe sokun
Uluslararası Paydaşlara;
- Türkiye’nin LGBTİ+ haklarına saygı göstermesi için İnsan Hakları Yüksek Komiseri tarafından yapılan çağrıların etkili şekilde takibini sağlayın
- Fon sağladığınız kamu kurumlarının LGBTİ+ hakları açısından durumunu ölçecek kriterler geliştirin
- Bir Avrupa Konseyi organı olan Irkçılığa ve Ayrımcılığa Karşı Avrupa Komisyonu’nun izleme raporlarında yer alan tespitlerin ve tavsiyelerin sözcüsü olun
Mal ve hizmetlere erişim hakkı, evlenme veya aile kurma hakkı, eğitim hakkı, sağlık hakkı, tutuklu kişilerin hakkı, siyasi katılım hakkı, sosyal güvenlik gibi 23 ayrı başlıkta incelenen LGBTİ+ Bireylerin İnsan Hakları 2023 raporuna şu linkten ulaşabilirsiniz.
News
