Kübra Aslan
Şehirlerde hava kirliliği yalnızca sağlık sorunları yaratmıyor; eşitsizlik açısından da ciddi bir sorun olarak öne çıkıyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, kış aylarında ülke genelinde soğuk hava dalgalarının ve yüksek basınç hareketlerinin şehirlerdeki kirli havanın yükselmesini engelleyerek kirliliğin artmasına yol açtığını belirtti.
Çeşitli şehirlerde, Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı verilerine göre kış aylarında hava kalitesi genellikle “orta” veya “sağlıksız” seviyelerde seyrediyor. Doğal gaz kullanımının yaygınlaşmasıyla kirlilik bazı bölgelerde kirlilik azalsa da kalitesiz yakıt kullanımı, yoğun araç trafiği ve meteorolojik koşullar hava kalitesini olumsuz etkileyen başlıca unsurlar arasında bulunuyor.
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, şehirleşmenin hızla artmasıyla hava kirliliğinin Türkiye’nin birçok kentinde önemli bir sorun hâline geldiğini vurguladı. Kentlerde ev ve fabrika bacalarından çıkan duman ile artan araç sayısına bağlı egzoz gazlarının hava kalitesini ciddi şekilde düşürdüğünü ifade etti.
“Rüzgâr buradaki kirli havayı dağıtacak yeterlilikte değil”
Havadaki katı, sıvı ve gaz hâlindeki zararlı maddelerin insan sağlığı başta olmak üzere çevreyi, binaları ve bitki örtüsünü olumsuz etkilediğini dile getiren Alaeddinoğlu, şunları söyledi:
“Türkiye’de şehirlerin konumu, çevresindeki dağlar ve su kaynakları hava sirkülasyonunu etkiliyor. Etkili rüzgârlar her zaman kirli havayı dağıtmaya yetmiyor. Özellikle kış aylarında yüksek basınç hareketleri, kirli havanın yükselmesini engelleyerek şehirler üzerinde uzun süre kalmasına neden olabiliyor. Bu durum, özellikle sanayi ve yoğun nüfuslu bölgelerde solunum sorunlarını artırıyor.“
“Kış aylarında solunum hastalıklarında ciddi artış gözlemleniyor”
Hava kirliliğinin solunum hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık sorununa yol açtığını belirten Alaeddinoğlu, kış aylarında bu hastalıkların birçok şehirde ciddi şekilde arttığını kaydetti.
Alaeddinoğlu, evlerde kalitesiz yakıt kullanımının ve yoğun yerleşim bölgelerinin bu artışın başlıca nedenleri arasında olduğunu ifade etti. Bazı yerleşimlerde ısı yalıtımı yetersiz olduğundan kalitesiz yakıtlar daha yoğun şekilde tercih ediliyor.
Çözüm yolları neler?
Hava kirliliğinin önlenebilir olduğunu vurgulayan Alaeddinoğlu, çözüm yollarını şöyle anlattı: “Kalitesiz yakıtların kullanımına yönelik önlemler alınabilir, toplu taşıma sistemlerinin kullanımı yaygınlaştırılabilir, tüm binalarda doğalgaz kullanımına geçiş sağlanabilir ve sanayi tesisleri kent dışına taşınabilir. Bu adımlar hayata geçirildiğinde hava kirliliğinin önüne geçmek mümkün. Aksi takdirde, kış aylarında birçok kent kirli havayla mücadele etmek zorunda kalacak.“
Hava kirliliğinin önlenebilir bir sorun olduğunu belirten Alaeddinoğlu, gerekli önlemler alındığında kış aylarında şehirlerde kirli havanın etkisinin önemli ölçüde azalacağını ifade ediyor. Aksi durumda, pek çok kent kış boyunca kirli hava ile mücadele etmeye devam edecek.
News
