Don geldi, dal kırıldı: Malatya kayısısının iklimle mücadelesi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Nihan Doğan / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos

2025 Nisan ayında Türkiye’de pek çok yerde olduğu gibi Malatya’da da yaşanan ani soğuk hava dalgası, kentin en önemli geçim kaynağı olan kayısı üretiminde büyük kayıplara yol açtı.

Özellikle çiçeklenme dönemine denk gelen don olayı, ürünlerde ciddi zarara yol açarken, birçok çiftçiyi ekonomik olarak zora soktu. Yaşanan bu felaket, iklim düzensizliğinin tarım üzerindeki yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi.

Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Karlıdağ, yaşananları değerlendirirken düzenli mevsim yapısının bozulduğuna dikkat çekti. Mevsimlerin artık öngörülemez hale geldiğini vurgulayan Karlıdağ, yaşanan durumu “iklim değişikliği” değil, “iklim düzensizliği” olarak tanımlıyor.

“İklim değişmiş değil ama hava olayları çok dengesizleşti. Bazen aniden aşırı sıcaklar, bazen ani soğuklar, bazen uzun süren kuraklıklar ya da bir anda bastıran yağmurlar… Bu düzensizlikler artık çok daha sık yaşanıyor.”

Yağmur yetersiz, kuraklık sürekli

Karlıdağ, uzun yılların meteorolojik verilerini incelediklerini belirterek, yağışların ortalamanın altında gerçekleştiğini aktardı. Yaz, sonbahar ve kış aylarında ardışık kurak sezonlar yaşandığını belirten Karlıdağ, özellikle sonbahar ve kış aylarındaki kuraklıkların, kayısı üretimini doğrudan etkilediğini söyledi ve şöyle konuştu:

“Malatya’da sadece ilkbahar donları değil, sonbahar ve kış kuraklığı da artık önemli bir tehdit. Bu kuraklık, ağaçların bir sonraki yıl meyve oluşturma potansiyelini düşürüyor.”

Karlıdağ’a göre, kayısıda çiçek tomurcukları bir yıl önceden, temmuz sonu ile ağustos başı arasında oluşuyor. Bu dönemde yeterli su ve besin sağlanmadığında tomurcuk sayısı ciddi şekilde düşüyor. Normalde bin çiçek tomurcuğu oluşması gerekirken, kuraklık dönemlerinde bu sayı 300’e kadar düşebiliyor.

Bu sürecin yalnızca yaz aylarında değil, sonbahar ve kış aylarında da devam ettiğini vurgulayan Karlıdağ, çiftçilerin sulama zamanlamasında hâlâ hatalar yaptığını şöyle belirtti:

“Bitkinin ihtiyacı olan suyu sadece yazın değil, sonbahar ve kış aylarında da vermek gerekiyor. Hava soğuk olsa da toprak kuruyorsa, bitki zarar görür. Bu yüzden ‘Uçacak tomurcuk kaldı ama meyve yok’ diyen çiftçilerimizin asıl sorunu su stresi ve yetersiz bakım.”

“Her bahçe kendine özgü, her yıl farklı risk”

Malatya İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamaya göre, 2025 yılı nisan ayında yaşanan don olayının ardından kent genelinde kayısıda büyük oranda verim kaybı gözlendi.

Bu durum, birçok çiftçiyi borç altına sokarken, mevcut desteklerin yetersizliği de üreticiler tarafından sıkça dile getiriliyor. Bazı üreticiler ise iklim düzensizliğinin etkilerinin bölgeden bölgeye değiştiğini, kayısı üretiminin her yıl farklı risklerle karşı karşıya olduğunu vurguluyor. Bahçelerin içinde bile birkaç metrelik rakım farkının verimi etkilediğini, genel geçer bir tarım yaklaşımının yeterli olmadığını vurguluyorlar.

Her üreticinin kendi toprağını iyi tanıması gerektiğini düşünen bir çiftçi şunları anlatıyor:

“Aynı bahçede iki ağacın biri verimli, diğeri değil. Toprak yapısı bile ağacın sağlığını değiştiriyor. Herkese uyan tek bir üretim modeli yok. Herkes kendi bahçesini iyi gözlemlemeli. 14-15 Nisan’daki don, sadece ürünü değil ağacı da etkiledi. Kayısı bu şehirle bütünleşmiş bir ürün. İnsanlar bunu bırakmaz. Ama tek başına bu işle geçinmek artık neredeyse imkânsız. O yüzden kayısıyla ilgilenip aynı zamanda başka işlerde çalışıyoruz.”

Tarımın geleceği belirsizleşiyor

2025 yılı don felaketi, Malatya’da yalnızca bir tarım krizine değil, bölgenin ekonomik dengesinin sarsılmasına da neden oldu.

Uzmanlara göre, iklim düzensizliğine karşı bölgesel tarım politikalarının yeniden yapılandırılması, çiftçilerin bilinçlendirilmesi ve üretim süreçlerinin bilimsel temellere oturtulması artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldi. Aksi halde, Malatya tarımı her yıl
biraz daha belirsizleşecek.